गरुडपुराणम्

लम्ब (म्पा) का स्तननागाश्च माद्रगान्धारबाह्लिकाः 55.

लंब, स्तननाग, मद्र, गांधार आणि बाह्लिक हेही लोक आहेत.

त्रिगर्त्तनीलकोलात (भ) ब्रह्मपुत्राः सटङ्कणाः 55.

त्रिगर्त, नील, कोल, ब्रह्मपुत्र आणि सटंकण हेही आहेत.

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भुवनकोशवर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीगारुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडात 'भुवनकोशवर्णन' नावाचा पंचपंचाशीतम अध्याय पूर्ण झाला.

सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरस्य च 56.

प्लक्षद्वीपाचा राजा मेधातिथी याचे सात पुत्र होते.

सुखोदयस्तथा नन्दः शिवः क्षेमक एव च 56.

त्यात सुखोदय, नंद, शिव आणि क्षेमक हे होते.

गोमेदश्चैव चन्द्रश्च नारदो दुन्दुभिस्तथा 56.

गोमेध, चंद्र, नारद आणि डुंदुभी हेही त्यात होते.

अनुतप्ता शिखी चैव विपाशा त्रिदिवा क्रमुः 56.

अनुतप्त, शिखी आणि विपाशा यांनी एकामागून एक स्वर्ग गाठला.

वपुष्मान्शाल्मलस्येशस्तत्सुता वर्षनामकाः 56.

शाल्मलाचा राजा वपुष्मान याचे पुत्र विविध प्रदेशांच्या नावांनी ओळखले जात.

वैद्युतो मानसश्चैव सप्रभशाचपि सप्तमः 56.

वैद्युत, मानस आणि सप्रभास हे सातवे होते.

क्रौञ्चः ककुद्मान्ह्येते वै गिरयः सरितस्त्विमाः 56.

क्रौंच आणि ककुद्मान हे पर्वत आहेत, आणि या नद्याही आहेत.

विधृतिः सप्तमी तासां स्मृताः पापप्रशान्तिदाः 56.

त्यात विदृति सातवी मानली जाते, ती पाप शांत करणारी आहे.

उद्भिदो वेणुमांश्चैव द्वैरथो लम्बनो धृतिः 56.

उद्भिद, वेणुमान, द्वैरथ, लम्बन आणि धृति.

विद्रुमो हेमशैलश्च द्युतिमान्पुष्पवांस्तथा 56.

विद्रुम, हेमशैल, द्युतिमान आणि पुष्पवान.

धूतपापा शिवा चैव पवित्रा सन्मतिस्तथा 56.

धूतपापा, शिवा, पवित्रा आणि सनमती.

क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः पुत्राः सप्त महात्मनः 56.

क्रौंचद्वीपावर द्युतिमान या महात्म्याचे सात पुत्र आहेत.

मुनिश्च दुन्दुभिश्चैव सप्तैते तत्सुता हर 56.

मुनी आणि दुंदुभी, हे सातही त्याचेच पुत्र आहेत, हे हर.

दिवावृत्पञ्चमश्चान्यो दुन्दुभिः पुण्डरीकवान् 56.

पाचवा दुसरा दिवावृत आहे; दुंदुभी म्हणजे पुंडरीकवान.

ख्यातिश्च पुण्डरीका च सप्तैता वर्षनिम्नगाः 56.

ख्याती आणि पुंडरीका — या सात नद्या त्या प्रदेशात आहेत.

जलद्श्च कुमारश्च सुकुमारोरुणी बकः 56.

जलद, कुमार, सुकुमार, ओरुणी आणि बक.

सुकुमारी कुमारी च नलिनी धेनुका च या 56.

सुकुमारी, कुमारी, नलिनी आणि धेनुका.

शबलात्पुष्करेशाच्च महावीरश्च धातकिः 56.

शबला आणि पुष्करेशा यांच्यापासून महावीर आणि धातकी उत्पन्न झाले.

योजनानां सहस्त्राणि ऊर्द्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः 56.

ती पन्नास हजार योजन उंच आहे.

स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवेष्टितः 56.

पुष्कर हे गोड पाण्याच्या समुद्राने वेढलेले आहे.

द्विगुणा काञ्चनी भूमिः सर्वजन्तुविवर्जिता तमसा पर्वतो व्याप्तस्तमोऽप्यण्डकटाहतः ॥ 56.

कांचन भूमी दुप्पट रुंद असून तिथे कोणतेही जीव नाहीत; पर्वत अंधाराने व्यापलेला आहे आणि तो अंधार अंडाच्या कवचाने वेढलेला आहे.

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भुवनकोशवर्णनं नाम षट्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीगारुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडात 'भुवनकोशवर्णन' नावाचा छप्पन्नावा अध्याय संपला.

सप्ततिस्तु सहस्त्राणि भूम्युच्छ्रायोऽपि कथ्यते 57.

पृथ्वीची उंची सत्तर हजार योजन असल्याचे सांगितले जाते.

अतलं वितलं चैव नितलं च गभस्तिमत् 57.

अतल, वितल, नितल आणि गभस्तिमत.

कृष्णा शुक्लारुणा पीता शर्करा शैलकाञ्चना 57.

काळा, पांढरा, लाल, पिवळा, गोटे, डोंगर आणि सोने.

रौद्रे तु पुष्करद्वीपे नरकाः सन्ति ताञ्छृणु 57.

रौद्र पुष्करद्वीपावर नरक आहेत — ते ऐक.