गरुडपुराणम्

नियमाः पञ्च सत्याद्या बाह्यमाभ्यन्तरं द्विधा 49.

सत्यापासून सुरू होणारे पाच नियम दोन प्रकारचे असतात: बाह्य आणि आंतरिक.

स्वाध्यायः स्यान्मन्त्रजापः प्रणिधानं हरेर्यजिः 49.

स्वाध्याय, मंत्रजप आणि हरिप्रती भक्ती ही यज्ञासारखी असते.

मन्त्रध्यान तो गर्भो विपरीतो ह्यगर्भकः 49.

मंत्राचे ध्यान म्हणजे गर्भ; त्याच्या विरुद्धाला गर्भरहित म्हणतात.

कुम्भको निश्चलत्वाच्च रेचनाद्रेचकस्त्रिधा 49.

स्थिरतेमुळे कुम्भक होतो; श्वास सोडण्यापासून त्रिविध रेचक होतो.

षट्‌त्रिंशन्मात्रिकः श्रेष्ठः प्रत्याहारश्च रोधनम् 49.

छत्तीस मात्रांचा जो प्रात्याहार आहे तो श्रेष्ठ आहे; प्रात्याहार म्हणजेच नियंत्रण.

अहं ब्रह्मेत्यवस्थानं समाधिर्ब्रह्मणः स्थितिः 49.

‘मी ब्रह्म आहे’ ही अवस्था म्हणजेच समाधी होय; हीच ब्रह्माची खरी स्थिती आहे.

ब्रह्म विज्ञानमानन्दः स तत्त्वमसि केवलम् 49.

ब्रह्म म्हणजे ज्ञान आणि आनंद; हेच खरे तत्त्व आहे—तू तेच आहेस.

अहम्मनोबुद्धिमहदहङ्कारादिवर्जितम् 49.

ते अहंकार, मन, बुद्धी, महत्त्व आणि अशा सर्व भेदांपासून मुक्त आहे.

नित्यं शुद्धं बुद्धमुक्तं सत्यमानन्दमद्वयम् इति ध्यायन्विमुच्येत् ब्राह्मणो भवबन्धनात् ।। 49.

जे नेहमी शुद्ध, जागृत, मुक्त, सत्य, आनंदमय आणि अद्वैत आहे—असे ध्यान केल्याने ब्राह्मण जन्मबंधनातून मुक्त होतो.

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे वर्णआश्रमधर्मनिरूपणं नामैकोनपञ्चाशत्तमोध्यायः

या प्रकारे श्रीगारुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडातील वर्णाश्रमधर्म निरूपण नावाचा एकोणपन्नासवा अध्याय समाप्त झाला.

अहन्यहनि यः कुर्य्यात्क्रियां स ज्ञानमाप्नुयात् 50.

जो माणूस रोज आपापल्या कर्तव्यकर्मांचे पालन करतो, तो ज्ञान प्राप्त करतो.

चिन्तयेद्धृदि पद्मस्थमानन्दमजरं हरिम् 50.

हृदयातील कमळात वास करणाऱ्या, आनंदमय व कधीही न वृद्ध होणाऱ्या हरिचा मनात चिंतन करावे.

स्त्रायान्नदीषु शुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि 50.

नदी किंवा तळ्यातील शुद्ध पाण्यात योग्य रीतीने शुद्धी करून,

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रातः स्नानं समाचरेत् 50.

म्हणून सकाळी सर्व प्रयत्नांनी स्नान करावे.

सुखात्सुप्तस्य सततं लालाद्याः संस्त्रवन्ति हि 50.

जो माणूस आरामात झोपतो, त्याच्या तोंडातून लाळ व इतर स्त्राव नेहमीच बाहेर पडतात.

अलक्ष्मीः कालकर्णो च दुः स्वप्नं दुर्विचिन्तितम् 50.

दुर्दैव, काळकर्ण, वाईट स्वप्ने आणि वाईट विचार—

न च स्नानं विना पुंसां प्राशस्त्यं कर्म संस्मृतम् 50.

स्नान न करता कोणतेही कर्म शुभ मानले जात नाही.

अशक्तावशिरस्कं तु स्नानमस्य विधीयते 50.

अशक्त असल्यास, डोक्यावर पाणी ओतून स्नान करावे असे सांगितले आहे.

ब्राह्ममाग्नेयमुद्दिष्टं वायव्यं दिव्यमेव च 50.

ब्राह्म, आग्नेय, उद्दिष्ट, वायव्य आणि दिव्य असे स्नानाचे प्रकार आहेत.

ब्राह्मं तु मार्जनं मन्त्रैः कुशैः सोदकबिन्दुभिः 50.

ब्राह्म स्नान म्हणजे कुशाच्या पात्याने आणि मंत्रांनी पाण्याचे छिंपण करणे.

गवां हि रजसा प्रोक्तं वायव्यं स्नानमुत्तमम् 50.

गायींच्या धुळीने केलेले स्नान उत्तम मानले जाते आणि त्याला वायव्य स्नान म्हणतात.

वारुणं चावगाहं च मानसं त्वात्मवेदनम् 50.

पाण्यात बुडून केलेले स्नान म्हणजे वारुण स्नान; आत्मज्ञानाने केलेले स्नान म्हणजे मानसिक स्नान.

आत्मतीर्थमिति ख्यातं सेवितं ब्रह्मवादिभिः 50.

हे आत्मतीर्थ म्हणून ओळखले जाते आणि ब्रह्मनिष्ठ लोक ते आचरतात.

अपामार्गं च विल्वं च करवीरं च धावने 50.

अपामार्ग, बिल्व आणि करवीर या झाडांचा वापर शुद्धीसाठी करावा.

प्रक्षाल्य भुक्त्वा तज्जह्याच्छुचौ देशे समाहितः 50.

स्वच्छ धुवून आणि जेवल्यावर, उरलेले अन्न एकाग्र मनाने शुद्ध जागी टाकावे.

आचम्य विधिवन्नित्यं पुनराचम्य वाग्यतः 50.16 आपोहिष्ठाव्याहृतिभिः सावित्र्या वारुणैः शुभैः 50.

नियमाप्रमाणे पाणी पिऊन, पुन्हा वाणीवर नियंत्रण ठेवून आचमन करावे.

जप्त्वा जलाञ्जलिं दद्याद्भारस्करं प्रति तन्मनाः 50.

योग्य मंत्र म्हणत, एकाग्र मनाने भास्कराला पाण्याचा अर्घ्य द्यावा.

प्राणायामं ततः कृत्वा ध्यायेत्सन्ध्यामिति श्रुतिः 50.

नंतर प्राणायाम करून, शास्त्रानुसार संध्येला ध्यान करावे.

ऐश्वरी केवला शक्तिस्तत्त्वत्रयसमुद्भवा 50.

ती परमशक्ती, तीन तत्त्वांपासून उत्पन्न झालेली, दिव्य आहे.