गरुडपुराणम्

आर्जवं चान्सूया च तीर्थानुसरणं तथा 49.

सरळपणा, मत्सराचा अभाव आणि तसेच तीर्थयात्रा करणे.

देवताभ्यर्चनं पूजा ब्राह्मणानां विशेषतः 49.

देवतांची पूजा आणि विशेषतः ब्राह्मणांचा सन्मान करणे.

एते आश्रमिका धर्माश्चतुर्वर्ण्यं ब्रवीम्यतः 49.

हे सर्व आश्रमधर्म आहेत; आता मी चार वर्ण सांगतो.

स्थानमैन्द्रं क्षत्त्रियाणां संग्रामेष्वपलायिनाम् 49.

युद्धात न पळणाऱ्या क्षत्रियांना इंद्राचे स्थान मिळते.

गान्धर्वं शूद्रजातीनां परिचारे च वर्त्तताम् 49.

शूद्रजाती आणि सेवा करणाऱ्यांसाठी गंधर्वलोक असतो.

स्मृतं तेषां तु यत्स्थानं तदेव वन (गुरु) वासिनाम् 49.

त्यांच्यासाठी जे स्थान सांगितले आहे, तेच वनवासीयांचे (किंवा गुरूंचे) स्थान आहे.

यतीनां यतचित्तानां न्यासिनामूर्द्ध्वरेतसाम् 49.

ज्यांचे मन संयमित आहे, असे यती आणि ज्यांनी विषयांवर विजय मिळवला आहे, अशा संन्याशांसाठी.

योगिनाममृतस्थानं व्योमाख्यं परमाक्षरम् 49.

योग्यांसाठी अमरस्थान म्हणजे 'आकाश' असे सर्वोच्च अक्षर आहे.

मुक्तिरष्टाङ्गविज्ञानात्संक्षेपात्तद्वदे श्रृणु 49.

अष्टांग ज्ञानामुळे मुक्ती मिळते; ते थोडक्यात ऐक.

सत्यं भूतहितं वाक्यमस्तेयं स्वाग्रहं परम् 49.

सत्य, सर्व प्राण्यांच्या हितासाठी बोलणे, चोरी न करणे आणि श्रेष्ठ आत्मसंयम.

नियमाः पञ्च सत्याद्या बाह्यमाभ्यन्तरं द्विधा 49.

सत्यापासून सुरू होणारे पाच नियम दोन प्रकारचे असतात: बाह्य आणि आंतरिक.

स्वाध्यायः स्यान्मन्त्रजापः प्रणिधानं हरेर्यजिः 49.

स्वाध्याय, मंत्रजप आणि हरिप्रती भक्ती ही यज्ञासारखी असते.

मन्त्रध्यान तो गर्भो विपरीतो ह्यगर्भकः 49.

मंत्राचे ध्यान म्हणजे गर्भ; त्याच्या विरुद्धाला गर्भरहित म्हणतात.

कुम्भको निश्चलत्वाच्च रेचनाद्रेचकस्त्रिधा 49.

स्थिरतेमुळे कुम्भक होतो; श्वास सोडण्यापासून त्रिविध रेचक होतो.

षट्‌त्रिंशन्मात्रिकः श्रेष्ठः प्रत्याहारश्च रोधनम् 49.

छत्तीस मात्रांचा जो प्रात्याहार आहे तो श्रेष्ठ आहे; प्रात्याहार म्हणजेच नियंत्रण.

अहं ब्रह्मेत्यवस्थानं समाधिर्ब्रह्मणः स्थितिः 49.

‘मी ब्रह्म आहे’ ही अवस्था म्हणजेच समाधी होय; हीच ब्रह्माची खरी स्थिती आहे.

ब्रह्म विज्ञानमानन्दः स तत्त्वमसि केवलम् 49.

ब्रह्म म्हणजे ज्ञान आणि आनंद; हेच खरे तत्त्व आहे—तू तेच आहेस.

अहम्मनोबुद्धिमहदहङ्कारादिवर्जितम् 49.

ते अहंकार, मन, बुद्धी, महत्त्व आणि अशा सर्व भेदांपासून मुक्त आहे.

नित्यं शुद्धं बुद्धमुक्तं सत्यमानन्दमद्वयम् इति ध्यायन्विमुच्येत् ब्राह्मणो भवबन्धनात् ।। 49.

जे नेहमी शुद्ध, जागृत, मुक्त, सत्य, आनंदमय आणि अद्वैत आहे—असे ध्यान केल्याने ब्राह्मण जन्मबंधनातून मुक्त होतो.

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे वर्णआश्रमधर्मनिरूपणं नामैकोनपञ्चाशत्तमोध्यायः

या प्रकारे श्रीगारुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडातील वर्णाश्रमधर्म निरूपण नावाचा एकोणपन्नासवा अध्याय समाप्त झाला.

अहन्यहनि यः कुर्य्यात्क्रियां स ज्ञानमाप्नुयात् 50.

जो माणूस रोज आपापल्या कर्तव्यकर्मांचे पालन करतो, तो ज्ञान प्राप्त करतो.

चिन्तयेद्धृदि पद्मस्थमानन्दमजरं हरिम् 50.

हृदयातील कमळात वास करणाऱ्या, आनंदमय व कधीही न वृद्ध होणाऱ्या हरिचा मनात चिंतन करावे.

स्त्रायान्नदीषु शुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि 50.

नदी किंवा तळ्यातील शुद्ध पाण्यात योग्य रीतीने शुद्धी करून,

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रातः स्नानं समाचरेत् 50.

म्हणून सकाळी सर्व प्रयत्नांनी स्नान करावे.

सुखात्सुप्तस्य सततं लालाद्याः संस्त्रवन्ति हि 50.

जो माणूस आरामात झोपतो, त्याच्या तोंडातून लाळ व इतर स्त्राव नेहमीच बाहेर पडतात.

अलक्ष्मीः कालकर्णो च दुः स्वप्नं दुर्विचिन्तितम् 50.

दुर्दैव, काळकर्ण, वाईट स्वप्ने आणि वाईट विचार—

न च स्नानं विना पुंसां प्राशस्त्यं कर्म संस्मृतम् 50.

स्नान न करता कोणतेही कर्म शुभ मानले जात नाही.

अशक्तावशिरस्कं तु स्नानमस्य विधीयते 50.

अशक्त असल्यास, डोक्यावर पाणी ओतून स्नान करावे असे सांगितले आहे.

ब्राह्ममाग्नेयमुद्दिष्टं वायव्यं दिव्यमेव च 50.

ब्राह्म, आग्नेय, उद्दिष्ट, वायव्य आणि दिव्य असे स्नानाचे प्रकार आहेत.