गरुडपुराणम्

तिलस्य तुषमात्रं तु उत्तरं किञ्चिदानयेत् 48.

उत्तर दिशेकडून थोडे तीळांचे टरफल आणावे.

देवस्य त्वा सवितुर्वः षड्‌भ्यो वै विन्यसेद्गुरुः 48.

आचार्याने देवासाठी सवितृचा सहा भागांचा मंत्र ठेवावा.

षड्‌भ्यो विन्यस्य सिद्धार्थं ध्रुवार्थैरभिमन्त्रयेत् 48.

सहा मंत्र ठेवून, सिद्धी आणि स्थैर्यासाठीचे मंत्र उच्चारून अभिषेक करावा.

दीपधूपसुगन्धैश्च नैवेद्यैश्च प्रपूजयेत् 48.

दिवे, धूप, सुगंधी द्रव्ये आणि नैवेद्य यांनी पूजा करावी.

पात्रं वस्त्रयुगं छत्रं तथा दिव्याङ्गुलीयकम् 48.

एक भांडे, दोन वस्त्रे, छत्री आणि एक दिव्य अंगठी द्यावी.

चतुर्थी जुहुयात्पश्चाद्यजमानः समाहितः 48.

नंतर, यजमानाने मन एकाग्र करून चौथी आहुती द्यावी.

निष्क्रम्य बहिराचार्य्यो दिक्पालानां बलिं हरेत् 48.

आचार्याने बाहेर जाऊन दिशांच्या रक्षकांना बळी द्यावा.

यागान्ते कपिलां दद्यादाचार्य्याय च चामरम् 48.

यागाच्या शेवटी, आचार्याला एक कपिला गाय आणि चामर द्यावा.

व्यजनं ग्रामवस्त्रादीन्सोपस्कारं सुमण्डपम् यजमानो विमुक्तः स्यात्स्थापकस्य प्रसादतः ।। 48.

पंखा, गावातील वस्त्रे, इतर उपयुक्त वस्तू आणि सुंदर मंडप द्यावा; स्थापनेचा विधी करणाऱ्याच्या कृपेने यजमान मुक्त होतो.

सर्गादिकृद्धरिश्चैव पूज्यः स्वायम्भुवादिभिः 49.

सृष्टीच्या आरंभी निर्माण करणारे हरि हे स्वयंभू व इतरांनी पूज्य आहेत.

यजनं याजनं दानं ब्राह्मणस्य प्रतिग्रहः 49.

ब्राह्मणासाठी पूजा करणे, यज्ञ घडवून आणणे, दान देणे आणि दान स्वीकारणे हे कर्तव्य आहे.

दानमध्ययनं यज्ञो धर्मः क्षत्त्रियवैश्ययोः 49.

क्षत्रिय आणि वैश्य यांच्यासाठी दान देणे, अध्ययन करणे आणि यज्ञ करणे हे धर्म आहेत.

शुश्रूषैव द्विजातीनां शूद्राणां धर्मसाधनम् 49.

शूद्रांसाठी द्विजांची सेवा करणे हेच धर्मसाधन आहे.

भिक्षाचर्य्याथ शुश्रूषा गुरोः स्वाध्याय एव च 49.

भिक्षा मागणे, गुरूची सेवा करणे, गुरूकडून शिक्षण घेणे आणि स्वतः अभ्यास करणे हेही कर्तव्य आहे.

सर्वेषामाश्रमाणां च द्वैविध्यं तु चतुर्विधम् 49.

सर्व आश्रमांसाठी दोन प्रकार आणि चार प्रकार अशी विभागणी आहे.

योऽधीत्य विधिवद्वेदान् गृहस्थाश्रममाव्रजेत् 49.

जो विधिपूर्वक वेदांचे अध्ययन करतो, त्याने गृहस्थाश्रम स्वीकारावा.

अग्नयोऽतिथिशुश्रूषा यज्ञो दानं सुरार्चनम् 49.

पवित्र अग्नी जपणे, पाहुण्यांची सेवा करणे, यज्ञ करणे, दान देणे आणि देवांची पूजा करणे हे कर्तव्य आहे.

उदासीनः साधकश्च गृहस्थो द्विविधो भवेत् 49.

गृहस्थ दोन प्रकारचे असतात: एक उदासीन आणि दुसरा सक्रीय.

ऋणानि त्रीण्यपाकृत्य त्यक्त्वा भार्य्याधनादिकम् 49.

तीन ऋणांची पूर्तता करून, पत्नी, संपत्ती वगैरे सोडून द्यावे.

भूमौ मूलफलाशित्वं स्वाध्यायस्तप एव च 49.

पृथ्वीवर राहून मूळे आणि फळे खाणे, स्वाध्याय करणे आणि तप करणे हे कर्तव्य आहे.

तपस्तप्यति योऽरण्ये यजेद्देवाञ्जुहोति च 49.

जो वनात तप करतो, देवांची पूजा करतो आणि होम करतो.

तपसा कर्शितोऽत्यर्थं यस्तु ध्यानपरो भवेत् 49.

जो तपाने फार कृश झाला आहे, तो ध्यानात मग्न होतो.

योगाभ्यासरतो नित्यमारुरुक्षुर्जितेन्द्रियः 49.

जो नेहमी योगाभ्यासात मग्न असतो, वर जाण्याची इच्छा बाळगतो आणि इंद्रिये जिंकलेली असतात.

यस्त्वात्मरतिरेव स्यान्नित्यतृप्तो महामुनिः 49.

ज्याला आत्म्यातच आनंद मिळतो, जो नेहमी समाधानी असतो, तो महान ऋषी आहे.

भैक्ष्यं श्रुतं च मौनित्वं तपो ध्यानं विशेषतः 49.

भिक्षा मागणे, शास्त्र शिकणे, मौन धारण करणे, तप करणे आणि विशेषतः ध्यान करणे हे कर्तव्य आहे.

ज्ञानसन्यासिनः केचिद्वेदसन्यासिनोऽपरे 49.

काही जण ज्ञानाचा संन्यास घेतात, तर काही वेदांचा संन्यास घेतात.

योगी च त्रिविधो ज्ञेयो भौतिकः क्षत्त्र एवं च 49.

योगी तीन प्रकारचे असतात: भौतिक, क्षत्रिय आणि तसेच इतर.

प्रथमा भावना पूर्वे मोक्षे त्वक्ष(दुष्क) रभावना 49.

मागील मुक्तीसाठी प्रथम ध्यान असते; पण सध्याच्या मुक्तीसाठी ध्यान करणे कठीण असते.

धर्मात्संजायते मोक्षो ह्यर्थात्कामोऽभिजायते 49.

धर्मातून मुक्ती मिळते आणि संपत्तीपासून इच्छा उत्पन्न होते.