गरुडपुराणम्

हुत्वा सहस्त्रमेकैकं देवं शिरसि कल्पयेत् 48.

प्रत्येक देवाला हजार आहुती दिल्यावर त्यांना डोक्यावर स्थापित करावे.

शिरः स्थानेषु जुहुयादाविशेच्चाप्यनुक्रमात् 48.

डोक्याच्या ठिकाणी आहुती द्यावी आणि त्या ठिकाणी एकामागोमाग प्रवेश करावा.

स्वशास्त्रविहितैर्वापि गायत्त्र्या वाथ ते द्विजाः 48.

किंवा, द्विजांनो, आपल्या शास्त्रात सांगितलेल्या मंत्रांचा किंवा गायत्रीचा उपयोग करावा.

एवं होमविधिं कृत्वा न्यसेन्मन्त्रांस्तु देशिकः 48.

अशा प्रकारे होमविधी करून, आचार्याने मंत्रांची स्थापना करावी.

अग्न आयाहि जङ्घे द्वे शन्नोदेवीति जानुनी 48.

‘अग्ने, ये’ — दोन्ही पायांवर; ‘देवांनी कल्याण घडवो’ — गुडघ्यांवर असे म्हणावे.

दीर्घायुष्ट्वाय हृदये श्रीश्चते गलके न्यसेत् 48.

‘दीर्घायुष्य लाभो’ — हृदयावर; ‘श्री प्राप्त होवो’ — गळ्यावर असे म्हणावे.

मूर्द्धाभव तथा मूर्ध्नि आलग्नाद्धोममाचरेत् 48.

‘डोकं हो’ — डोक्यावर तसेच; हे सर्व करून नंतर होम करावा.

वेदपुण्याहशब्देन प्रासादानां प्रदक्षिणम् 48.

‘वेद’, ‘शुभ दिवस’ असे म्हणत मंदिरांची प्रदक्षिणा करावी.

दिक्पालान्सह रत्नैश्च धातूनौषधयस्तथा 48.

दिशांचे रक्षक, रत्न, धातू आणि औषधी यांचाही सन्मान करावा.

न गर्भे स्थापयेद्देवं न गर्भं तु परित्यजेत् 48.

गर्भात देवाची स्थापना करू नये, पण गर्भही सोडून देऊ नये.

तिलस्य तुषमात्रं तु उत्तरं किञ्चिदानयेत् 48.

उत्तर दिशेकडून थोडे तीळांचे टरफल आणावे.

देवस्य त्वा सवितुर्वः षड्‌भ्यो वै विन्यसेद्गुरुः 48.

आचार्याने देवासाठी सवितृचा सहा भागांचा मंत्र ठेवावा.

षड्‌भ्यो विन्यस्य सिद्धार्थं ध्रुवार्थैरभिमन्त्रयेत् 48.

सहा मंत्र ठेवून, सिद्धी आणि स्थैर्यासाठीचे मंत्र उच्चारून अभिषेक करावा.

दीपधूपसुगन्धैश्च नैवेद्यैश्च प्रपूजयेत् 48.

दिवे, धूप, सुगंधी द्रव्ये आणि नैवेद्य यांनी पूजा करावी.

पात्रं वस्त्रयुगं छत्रं तथा दिव्याङ्गुलीयकम् 48.

एक भांडे, दोन वस्त्रे, छत्री आणि एक दिव्य अंगठी द्यावी.

चतुर्थी जुहुयात्पश्चाद्यजमानः समाहितः 48.

नंतर, यजमानाने मन एकाग्र करून चौथी आहुती द्यावी.

निष्क्रम्य बहिराचार्य्यो दिक्पालानां बलिं हरेत् 48.

आचार्याने बाहेर जाऊन दिशांच्या रक्षकांना बळी द्यावा.

यागान्ते कपिलां दद्यादाचार्य्याय च चामरम् 48.

यागाच्या शेवटी, आचार्याला एक कपिला गाय आणि चामर द्यावा.

व्यजनं ग्रामवस्त्रादीन्सोपस्कारं सुमण्डपम् यजमानो विमुक्तः स्यात्स्थापकस्य प्रसादतः ।। 48.

पंखा, गावातील वस्त्रे, इतर उपयुक्त वस्तू आणि सुंदर मंडप द्यावा; स्थापनेचा विधी करणाऱ्याच्या कृपेने यजमान मुक्त होतो.

सर्गादिकृद्धरिश्चैव पूज्यः स्वायम्भुवादिभिः 49.

सृष्टीच्या आरंभी निर्माण करणारे हरि हे स्वयंभू व इतरांनी पूज्य आहेत.

यजनं याजनं दानं ब्राह्मणस्य प्रतिग्रहः 49.

ब्राह्मणासाठी पूजा करणे, यज्ञ घडवून आणणे, दान देणे आणि दान स्वीकारणे हे कर्तव्य आहे.

दानमध्ययनं यज्ञो धर्मः क्षत्त्रियवैश्ययोः 49.

क्षत्रिय आणि वैश्य यांच्यासाठी दान देणे, अध्ययन करणे आणि यज्ञ करणे हे धर्म आहेत.

शुश्रूषैव द्विजातीनां शूद्राणां धर्मसाधनम् 49.

शूद्रांसाठी द्विजांची सेवा करणे हेच धर्मसाधन आहे.

भिक्षाचर्य्याथ शुश्रूषा गुरोः स्वाध्याय एव च 49.

भिक्षा मागणे, गुरूची सेवा करणे, गुरूकडून शिक्षण घेणे आणि स्वतः अभ्यास करणे हेही कर्तव्य आहे.

सर्वेषामाश्रमाणां च द्वैविध्यं तु चतुर्विधम् 49.

सर्व आश्रमांसाठी दोन प्रकार आणि चार प्रकार अशी विभागणी आहे.

योऽधीत्य विधिवद्वेदान् गृहस्थाश्रममाव्रजेत् 49.

जो विधिपूर्वक वेदांचे अध्ययन करतो, त्याने गृहस्थाश्रम स्वीकारावा.

अग्नयोऽतिथिशुश्रूषा यज्ञो दानं सुरार्चनम् 49.

पवित्र अग्नी जपणे, पाहुण्यांची सेवा करणे, यज्ञ करणे, दान देणे आणि देवांची पूजा करणे हे कर्तव्य आहे.

उदासीनः साधकश्च गृहस्थो द्विविधो भवेत् 49.

गृहस्थ दोन प्रकारचे असतात: एक उदासीन आणि दुसरा सक्रीय.

ऋणानि त्रीण्यपाकृत्य त्यक्त्वा भार्य्याधनादिकम् 49.

तीन ऋणांची पूर्तता करून, पत्नी, संपत्ती वगैरे सोडून द्यावे.