गरुडपुराणम्

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे वास्तुमानलक्षणं नाम षट्‌चत्वारिंशोऽध्यायः

श्रीगारुड महापुराणाच्या पूर्वखंडातील आचारकांडात 'वास्तुमापनाची लक्षणे' हा छप्पन्नवा अध्याय येथे संपला.

प्रासादानां लक्षणं च वक्ष्ये शौनक तच्छृणु 47.

राजवाड्यांची लक्षणे मी सांगतो, शौनक, तू ऐक.

चतुष्कोणं चतुर्भिश्च द्वाराणि सूर्य्यसंख्यया 47.

ते चौकोनी असावे आणि सूर्याच्या संख्येप्रमाणे चार दारे असावीत.

ऊर्द्ध्वक्षेत्रसमा जङ्घा जङ्घार्धद्विगुणं भवेत् 47.

जांघ वरच्या भागाएवढी असावी; जांघेचा अर्धा भाग दुहेरी असावा.

तत्त्रिभागेन कर्त्तव्यः पञ्चभागेन वा पुनः 47.

ते तीन भागांत किंवा पुन्हा पाच भागांत करावे.

चतुर्द्धा शिखरं कृत्वा त्रिभागे वेदिबन्धनम् 47.

शिखर चार भागांत विभागा आणि वेदीभोवतीचा बांध तीन भागांत करा.

अथ वापि समं वास्तुं कृत्वा षोडशभागिकम् 47.

किंवा, पाया सपाट करून सोळा भागांत विभागा.

चतुर्भागेन भित्तीनामुच्छ्रायः स्यात्प्रमाणतः ।। 47.

भिंतींची उंची एक चतुर्थांश मोजावी.

द्विगुणः शिखरोच्छ्रायो भित्त्युच्छायाच्च मानतः 47.

शिखराची उंची भिंतीपेक्षा दुप्पट असावी.

चतुर्दिक्षु तथा ज्ञेयो निर्गमस्तुः तथा बुधैः 47.

चारही दिशांना जाण्याचा मार्ग तज्ञांनी समजून घ्यावा.

भागमेकं गृहीत्वा तु निर्गमं क्लपयेत्पुनः 47.

एक भाग घेऊन पुन्हा बाहेर जाण्याचा मार्ग आखावा.

एतत्सामान्यमुद्दिष्टं प्रासादस्य हि लक्षणम् 47.

हे प्रासादाचे सर्वसाधारण वर्णन सांगितले आहे.

द्विगुणेन भवेद्रर्भः समन्ताच्छौनक ध्रुवम् 47.

शौनक, सर्व बाजूंनी परिघ दुप्पट असावा, हे नक्की.

द्विगुणं शिखरं प्रोक्तं जङ्घायाश्चैव शौनक 47.

शौनक, शिखराची उंची जंघेपेक्षा दुप्पट सांगितली आहे.

निर्गमस्तु समाख्यातः शेषं पूर्ववदेव तु 47.

बाहेर जाण्याचा मार्ग सांगितला आहे; उरलेले पूर्वीप्रमाणेच असावे.

कराग्रं वेदवत्कृत्वा द्वारं भागाष्टमं भवेत् 47.

शिखर वेदीसारखे करा आणि दार आठव्या भागाएवढे असावे.

द्वारवत्पीठमध्ये तु शेषं शुषिरकं भवेत् 47.

पायथ्याच्या मध्यभागी, दारासारखेच, उरलेले पोकळ असावे.

तद्विस्तारसमा जङ्घा शिखरं द्विगुणं भवेत् 47.

जंघेची रुंदी तशीच असावी आणि शिखराची उंची दुप्पट असावी.

मण्डपे मानमेतत्तु स्वरूपं चापरं वदे 47.

मंडपाचे हे माप आहे; आता दुसरे स्वरूप सांगतो.

इत्थं कृतेन मानेन बाह्यभागविनिर्गतम् 47.

अशा प्रकारे माप घेऊन बाह्य भाग ठरवावा.

गर्भं तु द्विगुणं कुर्य्यान्नेम्या मानं भवेदिह 47.

गर्भगृह दुप्पट मोठे करावे; येथे माप कडेनुसार घ्यावे.

प्रासादानां च वक्ष्यामि मानं योनिं च मानतः 47.

प्रासादांचे माप आणि त्यांच्या मूळाची माहिती मी आता सांगतो.

त्रिविष्टपं च पञ्चैते प्रासादाः सर्वयोनयः 47.

त्रिविष्टपासह हे पाच प्रकारचे प्रासाद आहेत; सर्वांची उत्पत्ती वेगवेगळी आहे.

वृत्तो वृत्तायतश्चान्योऽष्टाश्रश्चेह च पञ्चमः 47.

एकाचा आकार गोल आहे, दुसरा लांबट आहे, आणि पाचवा आठ कोपऱ्यांचा आहे.

सर्वप्रकृतिभूतेभ्यश्चत्वारिंशत्तथैव च 47.

सर्व मूलभूत घटकांपासून चाळीस प्रकार तयार होतात.

भद्रकः सर्वता भद्रो रुचको नन्दनस्तथा 47.

भद्रक, सर्वता, भद्र, रुचक आणि नंदन हेही आहेत.

चतुरश्राः समुद्भूता वैराजादिति गम्यताम् 47.

चौकोनी आकाराचे जे निर्माण होतात, त्यांना वैराज म्हणतात, हे लक्षात घ्या.

विमानं च तथा ब्रह्ममन्दिरं भवनं तथा 47.

विमान, ब्रह्ममंदिर आणि निवासस्थान हेही त्यात येतात.

वलयो दुन्दुभिः पद्मो महापद्मस्तथापरः 47.

कडे, डमरू, कमळ आणि दुसरे एक महाकमळ असे प्रकार आहेत.