गरुडपुराणम्

स्त्रीरूपेभ्यो नमनं कार्यमेव तथैव पद्मस्य च मध्यभागे । अनुग्रहाख्या विष्णुलक्ष्मीश्च देवी वायुर्वियच्छेषरुद्रादिकानाम् ॥ ३,२४.

स्त्रीरूपांना नेहमीच वंदन करावे. तसेच कमळाच्या मध्यभागी अनुग्रह नावाच्या देवीला, विष्णू, लक्ष्मी, वायू, वियच, शेष, रुद्र आणि इतरांना वंदन करावे.

स्त्रीरूपाणां नमनं कार्यमेव सुयोगपीठस्य स्वरूप भूतम् । सदा नमेच्छ्रीमदनन्तसंज्ञमेवं न मेच्छ्रीनिवासं च देवम् ॥ ३,२४.

सर्वश्रेष्ठ आसनाचे स्वरूप असलेल्या स्त्रीरूपांना नेहमी वंदन करावे. श्री मदनंत नावाच्या परमात्म्याला आणि श्रीनिवास या देवालाही नेहमी वंदन करावे.

श्रीनिवासस्य वामे तु लक्ष्मीं च प्रणमेद्वुधः । श्रीनिवासस्य सव्ये तु धरायै प्रणमेच्छुभे ॥ ३,२४.

श्रीनिवासाच्या डाव्या बाजूला लक्ष्मीला वंदन करावे. श्रीनिवासाच्या उजव्या बाजूला धराला वंदन करावे, शुभे.

पीठाद्वहिः पूर्वभागे कृपोल्कं प्रणमेच्छुभम् । महोल्कं दक्षिणे चैव वीरोल्कं पश्चिमे नमेत् ॥ ३,२४.

आसनाच्या बाहेर, पूर्व दिशेला कृपोल्काला वंदन करावे, शुभे. दक्षिणेला महोल्काला आणि पश्चिमेला विरोल्काला वंदन करावे.

उत्तरे च नमः कुर्याद्युल्काय च महात्मने । चतुर्ष्वपि च कोणेषु सहस्रोल्कं नमेत्सुधीः ॥ ३,२४.

उत्तर दिशेला युल्का या महात्म्याला वंदन करावे. चारही कोपऱ्यांमध्ये सहस्रोल्काला ज्ञानीजनांनी वंदन करावे.

पूर्वे तु वासुदेवाय नमस्कुर्याच्च दक्षिणे । संकर्षणाय देवाय प्रद्युम्नाय च पश्चिमे ॥ ३,२४.

पूर्व दिशेला वासुदेवाला वंदन करावे. दक्षिणेला संकर्षण या देवाला आणि पश्चिमेला प्रद्युम्नाला वंदन करावे.

उत्तरे ह्यनिरुद्ध्या नमस्कुर्यादतन्द्रितः । आग्नेये च नमस्कुर्यात्कन्ये मायां सदा शुभे ॥ ३,२४.

उत्तर दिशेला अनिरुद्धाला थकवा न येता वंदन करावे. आग्नेय दिशेला, कन्ये, नेहमीच भक्तीने मायेला वंदन करावे, शुभे.

जयायै च नमस्कुर्यान्नैरृत्ये चापि वायवे । कृत्ये चैव नमस्कुर्यादीशान्ये शान्तिसंज्ञकाम् ॥ ३,२४.

नैऋत्य दिशेला जयेला वंदन करावे आणि वायुलाही वंदन करावे. तसेच ईशान्य दिशेला कृत्या या शांतिसंज्ञेला वंदन करावे.

केशवाय नमः पूर्वे तथा नारायणाय च । माधवाय नमस्कुर्यान्नैरृत्ये चापि वायवे ॥ ३,२४.

पूर्व दिशेला केशवाला आणि नारायणालाही वंदन करावे. नैऋत्य दिशेला माधवाला आणि वायुलाही वंदन करावे.

आग्नेये कन्यके नित्यं भक्त्या तु प्रयतः शुभे । गोविन्दाय नमस्कुर्याद्दक्षिणे विष्णवे तथा ॥ ३,२४.

आग्नेय दिशेला, कन्ये, नेहमी भक्तीभावाने आणि पवित्रतेने गोविंदाला वंदन करावे. दक्षिणेला विष्णूलाही वंदन करावे.

मधुसूदनाय भोः कन्ये नमस्कुर्यात्तु नैरृतौ । पश्चिमे त्रिविक्रमाय वामनाय तथैव च ॥ ३,२४.

कन्ये, नैऋत्य दिशेला मधुसूदनाला वंदन करावे. पश्चिमेला त्रिविक्रम आणि वामनालाही तसंच वंदन करावे.

विष्णवे श्रीधरायाथ नमस्कुर्याच्च भामिति । उत्तरे तु महाकन्ये हृषीकेशाय वै नमः ॥ ३,२४.

विष्णू आणि श्रीधर या दोघांना वंदन करावे, भामिनी. उत्तर दिशेला, महाकन्ये, हृषीकेशालाही वंदन करावे.

तथा वै पद्मनाभाय नमस्कुर्यादतन्द्रितः । दामोदराय चैशान्ये नमस्कुर्याच्च भामिनि ॥ ३,२४.

तसेच, थकवा न येता पद्मनाभाला वंदन करावे. ईशान्य दिशेला, भामिनी, दामोदरालाही वंदन करावे.

चतुर्थावरणे पूर्वे महाकूर्माय वै नमः । वराहाय नमस्कुर्यादाग्नेये कन्यके शुभे ॥ ३,२४.

चौथ्या वलयात, पूर्वेला महाकूर्माला वंदन करावं. आग्नेय दिशेला, शुभ कन्ये, वराहाला नमस्कार करावा.

दक्षिणे नारसिंहाय वामनाय नमोनमः । भार्गवाय नमस्कुर्यान्नैरृत्ये शुद्धचेतसा ॥ ३,२४.

दक्षिणेला नरसिंह आणि वामन यांना पुन्हा पुन्हा नमस्कार करावा. नैऋत्य दिशेला, शुद्ध मनाने, भार्गवाला वंदन करावं.

पश्चिमे माधवायाथ तथा कृष्णाय वै नमः । बुद्धाय च नमस्कुर्याद्वायव्ये कन्यके शुभे ॥ ३,२४.

पश्चिम दिशेला माधव आणि कृष्ण यांना वंदन करावं. वायव्य दिशेला, शुभ कन्ये, बुद्धाला नमस्कार करावा.

उत्तरे ह्युल्करूपाय अनन्ताय नमोस्तु ते । ईशान्ये विश्वरूपाय नमस्कुर्यादतन्द्रितः ॥ ३,२४.

उत्तर दिशेला उल्कारूप आणि अनंत यांना नमस्कार असो. ईशान्य दिशेला, जागरूकपणे, विश्वरूपाला वंदन करावं.

आग्नेये वारुणीं चैव गायत्रीं चैव नैरृते । वायव्ये भारतीं चैव ईशान्ये गिरिजां नमेत् ॥ ३,२४.

आग्नेय दिशेला वारुणीला आणि नैऋत्य दिशेला गायत्रीला वंदन करावं. वायव्य दिशेला भारतीला आणि ईशान्य दिशेला गिरिजेला नमावं.

गिरिजां वामभागे तु सौपर्णै चैव संनमेत् । प्रागिन्द्राय नमस्कुर्यात्सायुधाय तथैव च ॥ ३,२४.

गिरिजेला डाव्या बाजूला आणि सुपर्णांना देखील वंदन करावं. पूर्व दिशेला इंद्राला आणि शस्त्रधारी असणाऱ्यालाही नमस्कार करावा.

स परिग्रहाय श्रीविष्णोः पार्षदाय नमोनमः । आग्नेयेत्यग्नये तुभ्यं सायुधायेति पूर्ववत् ॥ ३,२४.

श्रीविष्णूंच्या सेवकाला, जो सर्व अर्पणांचा स्वीकार करणारा आहे, त्याला पुन्हा पुन्हा नमस्कार करावा. आग्नेय दिशेला अग्नी आणि शस्त्रधारी यांना पूर्वीप्रमाणे वंदन करावं.

दक्षिणे तु यमायैव नैरृत्यां निरृतिं यजेत् । पश्चिमे वरुणायैव वायव्ये वायवे नमः ॥ ३,२४.

दक्षिण दिशेला यमाची पूजा करावी. नैऋत्य दिशेला निरृतिला, पश्चिमेला वरुणाला आणि वायव्य दिशेला वायुला नमस्कार करावा.

उत्तरे च कुबेराय ईशान्ये च शिवाय च । ईशानशक्रयोर्मध्ये ब्रह्मणे सायुधाय च ॥ ३,२४.

उत्तर दिशेला कुबेराला आणि ईशान्य दिशेला शिवाला वंदन करावं. ईशान आणि शक्र यांच्या मध्ये ब्रह्मा आणि शस्त्रधारी यांना वंदन करावं.

निरृत्यप्यतिमध्ये तु शेषाय च नमोनमः । एवं कृत्वा नमस्कारं प्रणमेच्च पुनः पुनः ॥ ३,२४.

नैऋत्याच्या अगदी मध्यभागी शेषाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार करावा. अशा प्रकारे सर्व वंदन करून, पुन्हा पुन्हा नतमस्तक व्हावं.

इत्येतत्सर्वमाख्यातं विधिपूर्वं तु दर्शनम् । इतः परन्तु गन्तव्यं दर्शनार्थं रमापते ॥ ३,२४.

या सर्व विधीचे स्पष्टीकरण सांगितले आहे. आता पुढे जाऊन लक्ष्मीपतीचे दर्शन घ्यावे.

एवमुक्त्वा तु सा देवी तैः सार्धं तु ययौ मुदा । यदुक्तः श्रीनिवासस्य दर्शनस्य विधिः खग । कस्यचिन्नैव वक्तव्यो गोप्यत्वाच्च कदाचन ॥ ३,२४.

असे म्हणून ती देवी आनंदाने सर्वांसोबत पुढे गेली. हे पक्षीराज, श्रीनिवासाच्या दर्शनाचा हा विधी कुणालाही सांगू नये, कारण तो नेहमी गुप्त ठेवावा.

समागमो दुर्घट एव वीन्द्र सतां च सत्तत्त्वविबोधकानाम् । अनेकजन्मार्जितपुण्यसंचयादभूद्गुरोः संगम एव तस्य ॥ ३,२४.

सत्य साधक आणि सत्त्व जाणणाऱ्यांची भेट अत्यंत दुर्मिळ असते, हे विंद्र. अनेक जन्मांची पुण्याई साठवली कीच अशा गुरूची संगत मिळते.

पयो विकारं च निजं जहाति शेषस्य शेषं नलिनस्य षङ्कजम् । भावं चलं पङ्कजनाभयोगात्सत्संगयोगादशुभानि न स्युः ॥ ३,२४.

दूध आपली मूळ अवस्था सोडून दही होते. कमळाच्या शेवटच्या भागात शंका निर्माण होते. सत्पुरुषांच्या संगतीने चंचल मन स्थिर होते आणि अशा संगतीमुळे अशुभ गोष्टी होत नाहीत.

श्रीगरुडमहापुराणम् २५ सा द्वारदेशे श्रीनिवासस्य देवी स्वामिपुष्करिणीं ददृशे कैश्च सार्धम् । स्वामिन्हरे श्रीनिवासेति सा तं ब्रह्मादीनां तारकं सम्प्रदध्यौ ॥ ३,२५.

श्रीनिवासाच्या मंदिराच्या प्रवेशद्वारी, देवीने आपल्या सोबत असणाऱ्यांसह स्वामींच्या पवित्र सरोवराचे दर्शन घेतले. तेथे तिने ब्रह्मा आणि इतर देवांचे तारक असलेल्या श्रीनिवासाचे ध्यान केले.

देवैः सार्धं पालनार्थं च विष्णुरस्त्येव नित्यं पुष्करिण्यां जलेषु । अतः स्वामिपुष्करिणीति चाहुस्तत्र स्नानं कन्यकान्याश्च चक्रुः ॥ ३,२५.

देवतांच्या रक्षणासाठी विष्णू नेहमी त्या पवित्र सरोवराच्या पाण्यात वास करतो. म्हणून त्याला स्वामींचे सरोवर म्हणतात. तेथे कन्यांनी स्नान केले.