गरुडपुराणम्

अतो हरः क्रोधरूपी सदैव तयोरभावात्सत्यमुक्तं तथैतत् । अतो द्वयं नास्ति रुद्रे खगेन्द्र शिश्नोदरे किञ्चिदाधिक्यमस्ति

म्हणूनच हरा नेहमीच रागीट रूपाचा असतो, आणि हे खरे आहे कारण ती लक्षणे त्याच्यात नाहीत. म्हणून, हे पक्षीराज, रुद्राच्या शिश्न किंवा पोटात काहीही जास्त नाही.

सप्ताधिकैर्विंशतिलक्षणैस्तु समायुताः स्वस्त्रियो लक्ष्मणाद्याः । षड्विंशत्या लक्षणैश्चापि युक्ता वारुण्याद्या पञ्चविंशैश्च चन्द्रः

लक्ष्मणा आणि इतर त्याच्या पत्नींकडे सत्तावीस लक्षणे आहेत. वारुणी आणि इतरांकडे सहावीश लक्षणे आहेत, आणि चंद्राकडे पंचवीस लक्षणे आहेत.

अर्थश्चतुर्विंशतिभिश्चैव युक्तो नासावायोर्द्व्यधिका विंशतिश्च लक्षणैश्चैकविंशत्या शची युक्ता न संशयः

अर्थाकडे चोवीस लक्षणे आहेत. वायूच्या नाकाजवळ बावीस लक्षणे आहेत. आणि शचीला एकवीस लक्षणे आहेत, यात शंका नाही.

प्रवाहा विंशकैर्युक्ता यम एकोनविंशकैः । पाश्यष्टादशभिर्युक्तो दशसप्तयुतोऽनलः

नद्या वीस लक्षणांनी युक्त आहेत. यमाकडे एकोणीस लक्षणे आहेत. पाश्याजवळ अठरा लक्षणे आहेत. आणि अग्निकडे सतरा आणि दहा, म्हणजे एकूण सत्तावीस लक्षणे आहेत.

वैवस्वतः षोडशभिमित्रः पञ्चदशैर्युतः । चतुर्दशैस्तु(चतुर्विंशैस्तु?) धनपः पावकस्तु त्रयोदशैः

वैवस्वताकडे सोळा लक्षणे आहेत. मित्राकडे पंधरा लक्षणे आहेत. धनदाकडे चौदा लक्षणे आहेत. आणि पावकाकडे तेरा लक्षणे आहेत.

गङ्गा द्वादशभिर्युक्ता बुध एकादशैर्युतः । शनिस्तु दशसंख्याकैः पुष्करो नवभिर्युतः

गंगा बारा लक्षणांनी युक्त आहे. बुधाकडे अकरा लक्षणे आहेत. शनिकडे दहा लक्षणे आहेत. आणि पुष्कराकडे नऊ लक्षणे आहेत.

अथ षोडशसाहस्रं भार्यास्तु मम वल्लभाः । अष्टभिश्चैव संयुक्ताः सप्तभिः पितरस्तथा

आता, माझ्या आवडत्या पत्नींची संख्या सोळा हजार आहे. पितरांकडे आठ आणि सात लक्षणे आहेत.

षड्भिश्च देवगन्धर्वाः पञ्चभिस्तदनन्तराः । चतुर्भिः क्षितिपाः प्रोक्तास्त्रिभिरन्ये च संयुताः

देव आणि गंधर्व यांच्याशी सहा जोडले जातात; त्यानंतर पाच; राजे चारसह सांगितले आहेत; इतरांना तीन जोडलेले असतात.

उदरे किञ्चिदाधिक्ये ह्रस्वे पादे च कर्णयोः । शिखाधिक्यं विना विप्र भार्यायां च शिवस्य च

पोट थोडं जास्त असेल, पाय किंवा कान लहान असतील, किंवा टोपावर जास्त असेल—पण पत्नी आणि शिव यांना सोडून, हे ब्राह्मण—

लक्ष्मणायां पञ्च दोषाः शिरोगुल्फादिकं विना । नाभ्याधिक्ये सहैवाष्टौ दोषाः संत्यतिवाहिके

लक्ष्मणामध्ये पाच दोष आहेत, डोकं किंवा घोट्यांमध्ये जास्ती वगळता; नाभीमध्ये जास्त असेल तर ओझं वाहणाऱ्यांमध्ये आठ दोष असतात.

जङ्घाधिक्ये सहैवाष्टौ दोषाः शच्याः सदा स्मृताः । एवमेव हि दोषाश्चाप्यूहनीयाः खगेश्वर

पिंडऱ्यांमध्ये जास्त असेल तर शचीमध्ये नेहमी आठ दोष सांगितले आहेत; तसेच, हे पक्षीराज, दोष ह्याच प्रकारे ओळखावेत.

दुर्लक्षणैः सदा वीन्द्र संश्रुतैस्तत्त्वविद्भवेत् । महोदरो लंबनाभिरीषामात्रोग्रदंष्ट्रकः

हे विंद्र, जे चिन्हे ओळखायला कठीण आहेत, आणि जे तत्त्वज्ञानी सांगतात, ते म्हणजे मोठं पोट, लोंबती नाभी, कमी उंची आणि तिखट दात.

अन्धकूपगभीराक्षो लंबकर्णौष्ठनासिकः । लंबगुल्फो वक्रपादः कुनखी श्यावदन्तकः

डोळे खोल, जणू काळ्या विहिरीसारखे; लोंबते कान, ओठ आणि नाक; लोंबते घोटे, वाकडे पाय, वाईट नखं आणि काळसर दात.

दीर्घजङ्घो दीर्घशिश्नस्त्वेकाण्डश्चैकनासिकः । रक्तश्मश्रू रक्तरोमा वक्रास्यः संप्रकीर्तितः

लांब पिंडऱ्या, लांब गुप्तेंद्रिय, एकच अंड, एकच नासिका; लाल दाढी, लाल केस, आणि वाकडा तोंड असे सांगितले आहे.

दग्धपर्वतसंकाशो रक्तपृष्ठः कलिः स्मृतः । अलोमांसोऽलोमशिरा रक्तगण्डकपोलकः

ज्याचा रंग जळलेल्या डोंगरासारखा आहे, पाठ लाल आहे, त्याला कलियुग म्हणतात; अंगावर केस नाही, डोक्यावर केस नाही, आणि गाल लाल आहेत.

ललाटे पाण्डुता नित्यं वामस्कन्धे करे खग । क्रूरदृष्टिर्दृष्टिपादस्तथा वै घर्घरस्वरः

नेहमी कपाळावर पांढुरकेपणा, डाव्या खांद्यावर आणि हातावर, हे पक्षी; कठोर नजर, पायाकडून बघणे, आणि घरघर आवाज.

अत्याशी चातिपानश्च स्तनौ शुष्कफलोपमौ । ऊरौ नवाञ्जिकारोमः तथा पृष्ठे च मस्तके

खूप खाणे आणि खूप पिणे, स्तन कोरड्या फळासारखे; मांडीवर नवीन केस, आणि तसेच पाठ व डोक्यावर.

ललाटे त्रीणि दीर्घे तु समे द्वौ संप्रकीर्तितौ । सर्पाकारस्तु यो मत्स्यस्तस्य शिश्ने प्रकीर्तितः

कपाळावर तीन लांब रेघा, आणि जर सारख्या असतील तर दोन सांगितल्या आहेत; सर्पासारखा मासा गुप्तेंद्रियावर आहे असे म्हटले आहे.

पादत्राणोपमो मत्स्यो रसनाग्रे प्रकीर्तितः । शिश्नाकारश्च यो मत्स्यो गुदे तस्य प्रशस्यते

पायजोड्यासारखा मासा जिभेच्या टोकावर आहे असे सांगितले आहे; गुप्तेंद्रियाच्या आकाराचा मासा गुदद्वारी असल्यास तो प्रशंसनीय आहे.

वृश्चिकाकारमत्स्यस्तु पदोस्तस्य प्रशस्यते । श्वाकारश्चापि मत्स्यो वै मुखे तस्य प्रकीर्तितः

विंचवाच्या आकाराचा मासा पायावर असल्यास तो चांगला मानला जातो; कुत्र्याच्या आकाराचा मासा तोंडात असल्याचे सांगितले आहे.

हस्ते तु बहुरेखाः स्युर्लोम नासापुटे स्मृतम् । अतिदीर्घं तु चाङ्गुष्ठं कनिष्ठं चातिदीर्घकम्

हातावर अनेक रेषा असू शकतात; नाकपुड्यांमध्ये केस असतात; अंगठा फार लांब, आणि लहान बोटही फार लांब.

दुर्लक्षणं त्वेवमादि कलावस्ति ह्यनेकशः । सुलक्षणान्यनेकानि मयि संति खगेश्वर

अशा प्रकारे, कलियुगात अशुभ चिन्हे अनेक प्रकारची असतात; आणि माझ्यात शुभ चिन्हेही अनेक आहेत, हे पक्षीराज.

द्वात्रिंशल्लक्षणं विष्णोर्ब्रह्माद्यापेक्षयैव तत् । सहाभिप्राय गर्भेण ब्रह्मणोक्तं तव प्रभो

विष्णूची बत्तीस चिन्हे ब्रह्मा आणि इतरांच्या संदर्भाने सांगितली आहेत; हेतू आणि गर्भात असताना, ब्रह्म्याने तुला हे सांगितले, प्रभो.

ब्रह्मोक्तस्य मयोक्तस्य विरोधो नास्ति सत्तम । मयोक्तस्यैव स व्यासः कंबुग्रीवः प्रदर्श्यते

हे श्रेष्ठा, ब्रह्म्याने सांगितले आणि मी सांगितले त्यात काहीच विरोध नाही; मी सांगितलेला व्यास म्हणजे शंखासारखी मान असलेला आहे.

रक्ताधरं रक्त तालु चैकीकृत्य मयोदितम् । अतो विरोधो नास्त्येव तथा ज्ञानात्प्रतीयते

लाल ओठ आणि लाल तालू, जसे मी सांगितले, एकत्र आहेत; म्हणून खरेच काही विरोध नाही, हे ज्ञानाने समजते.

सप्ताधिकैर्विंशतिलक्षणैस्तु समायुता याः स्त्रियो लक्ष्मणाद्याः

लक्ष्मणा आणि इतर स्त्रिया सत्तावीस वेगळ्या गुणांनी युक्त आहेत.

भगे नेत्रे च हस्ते च स्तने कुक्षौ तथैव च । भारत्यपेक्षया पञ्चभिर्न्यूना त्वस्ति लक्षणैः

योनी, डोळे, हात, स्तन आणि पोट यांवर — भारतीच्या तुलनेत पाच गुणांनी कमी आहेत.

न रुद्रवन्न चान्यानि लक्षणानि खगेश्वर । षड्विंशत्या लक्षणैश्चापि युक्ता वारुण्याः षड्लक्षणैश्चैव हीना

रुद्रासारखे किंवा इतर कोणतेही गुण नाहीत, हे पक्षीराज. वारुणीला छब्बीस गुण आहेत, पण ती सहा गुणांनी कमी आहे.

कर्णे कुक्षौ नासिकाकेशपाशे गुल्फे भगे किञ्चिदाधिक्यमस्ति । इन्द्रो युक्तः पञ्चविंशत्या खगेन्द्र सदा हीनो लक्षणैः सप्तसंख्यैः

कान, पोट, नाकपुड्या, केस, टाच, आणि योनी यांवर थोडे अधिक गुण आहेत; इंद्राला पंचवीस गुण आहेत, पक्षीराज, आणि तो नेहमी सात गुणांनी कमी असतो.