महीपते च मद्बुद्धिस्तस्मादच्छिन्नसंज्ञिकः । एतादृशोप्यहं देव न च शक्तिस्तु नस्तवे ॥ ३,१२.
राजा, माझी बुद्धी म्हणून अखंड राहते; तरीही, हे देव, मला तुझी स्तुती करण्याची शक्ती नाही.
मह्यमच्छिन्नभक्ताय दयां कुरु महाप्रभो । इति स्तुत्वा हरिं ब्रह्मा स्थितः प्राञ्ज लिरग्रतः ॥ ३,१२.
माझ्या अखंड भक्तीसाठी, हे महाप्रभो, कृपा कर; असे म्हणून ब्रह्मदेवांनी हरिची स्तुती केली आणि नम्रपणे समोर उभा राहिला.
श्रीगरुडमहापुराणम् १३ श्रीकृष्ण उवाच । इति स्तुतः स भगवान् स्वपूत्रेण दयानिधिः । मेधगंभीरया वाचा प्रोवाच मधुसूदनः ॥ ३,१३.
श्रीकृष्ण म्हणाले: आपल्या स्वतःच्या पुत्राने स्तुती केल्यावर, करुणेचा सागर असलेल्या त्या भगवंताने, गूढ आणि ज्ञानपूर्ण वचने बोलली.
सृज ब्रह्मन्निमान्देवान्मत्प्रसादात्क्रमेण च । यथा वै प्राक्क्षणेतद्वत्सृज सर्वं महाप्रभो ॥ ३,१३.
हे ब्रह्मदेवा, माझ्या कृपेने, या देवतांना योग्य क्रमाने निर्माण कर; जसे पूर्वी केलेस, तसेच सर्व काही निर्माण कर, हे महाप्रभो.
नास्ति प्रयोजनं तेन तव मत्प्रीतये सृज । एवमुक्तस्तु हारिणा ब्रह्मा स्तुत्वा हरिं परम् ॥ ३,१३.
त्यात तुझे काही प्रयोजन नाही, पण माझ्या संतोषासाठी निर्माण कर; असे हरिने सांगितल्यावर, ब्रह्मदेवांनी परम हरिची स्तुती केली.
सृष्टिं कर्तुं मनो दध्रे प्रीणयन्नेव माधवम् । महत्तत्वात्मको ब्रह्मा वायुं जीवभिमानिनम् ॥ ३,१३.
सृष्टी करण्यासाठी ब्रह्मदेवांनी आपले मन माधवाकडे लावले; आणि महत्तत्त्वस्वरूप असलेल्या ब्रह्मदेवांनी वायुला जीवाचे अधिष्ठान मानले.
आदौ ससर्ज गरुड पुरुषात्मा स एव च । ततो दक्षिणहस्तात्तु ब्रह्माणीं भारन्ती तथा ॥ ३,१३.
सर्वप्रथम, पुरुषस्वरूप असलेल्या गरुडाचा जन्म केला; त्यानंतर, उजव्या हातातून भारणीला निर्माण केले.
ब्रह्मणो दक्षिणाद्धस्तादहङ्कारात्मको हरः । आदौ शेषस्ततो जज्ञे गरुडतदनन्तरम् ॥ ३,१३.
ब्रह्मदेवांच्या उजव्या हातातून अहंकारस्वरूप हराचा जन्म झाला; प्रथम शेषाचा जन्म झाला आणि त्यानंतर लगेच गरुडाचा.
तदनन्तरजो रुद्रः स एवं सृष्टवान्प्रभुः । स्वोत्पत्त्यनन्तरं ब्रह्मा दशवर्षान्महाप्रभुः ॥ ३,१३.
त्याच्यानंतर प्रभू रुद्रांनी स्वतः निर्माण केले. त्यानंतर ब्रह्मा, हे महाप्रभू, स्वतःच्या उत्पत्तीनंतर दहा वर्षे राहिले.
वायुमुत्त्पाद्रयामास वत्सरानन्तरे प्रभुः । गायत्रीं जनयामास वायोरुत्पत्त्यनन्तरम् ॥ ३,१३.
एक वर्ष उलटल्यावर प्रभूंनी वायूची निर्मिती केली. वायूच्या उत्पत्तीनंतर लगेचच त्यांनी गायत्रीला जन्म दिला.
संवत्सरानन्तरे तु भारतीमसृजत्प्रभुः । भारत्यनन्तरं शें दिव्यसाहस्रवत्सरात् ॥ ३,१३.
पुढे, एक वर्षानंतर प्रभूंनी भारतीची निर्मिती केली. भारतीनंतर, दिव्य हजार वर्षांनी, त्यांनी शेषाची निर्मिती केली.
अनन्तरं संबभूव गरुडस्तु ततः परम् । दिव्यसाहस्रवर्षात्तु तथा रुद्रञ्च सृष्टवान् ॥ ३,१३.
शेषानंतर लगेच गरुड प्रकट झाले. आणि दिव्य हजार वर्षांनंतर, त्यांनी पुन्हा रुद्राची निर्मिती केली.
शेषस्यानन्तरं देवीं वारुणीं च महाप्रभुः । दशवर्षानन्तरं तु ह्यसृजत्कमलासनः ॥ ३,१३.
शेषानंतर महाप्रभूंनी देवी वारुणीची निर्मिती केली. आणि दहा वर्षांनंतर कमलासन ब्रह्मांनी तिलाही निर्माण केले.
गरुडानन्तरं देवीं सौपर्णीमसृजत्प्रभुः । दशवर्षानन्तरं च पार्वतीं च तथैव सः ॥ ३,१३.
गरुडानंतर प्रभूंनी देवी सौपर्णीची निर्मिती केली. आणि दहा वर्षांनंतर त्यांनी पार्वतीचीही निर्मिती केली.
पार्वत्यनन्तरं चन्द्रं मनस्तत्त्वनियामकम् । दशवर्षानन्तरं तु वासवं ह्यसृजत्ततः ॥ ३,१३.
पार्वतीनंतर त्यांनी चंद्राची निर्मिती केली, जो मनाचा नियामक आहे. आणि दहा वर्षांनंतर त्यांनी वासव म्हणजे इंद्राची निर्मिती केली.
अभिमानी दक्षिणस्य बाहोश्च परमेष्ठिनः । दशवर्षानन्तरं तु शची तामसृजत्प्रभुः ॥ ३,१३.
परमेष्ठीच्या दक्षिण हाताचा अधिपती, दहा वर्षांनंतर प्रभूंनी शचीची निर्मिती केली.
इन्द्रस्यानन्तरं कामं त्रिंशद्वर्षादनन्तरम् । असृजद्वामबाहोश्चमनस्तत्वाभिमानिनम् ॥ ३,१३.
इंद्रानंतर, तीस वर्षांनी, त्यांनी वाम हाताचा आणि मनाचाही अधिपती असलेला कामाची निर्मिती केली.
तदनन्तरजां देवीं दशवर्षादनन्तरम् । रतिं स जनयामास कामभार्यां महाप्रभुः ॥ ३,१३.
त्याच्यानंतर दहा वर्षांनी, महाप्रभूंनी कामाची पत्नी रती देवीची निर्मिती केली.
कामस्याप्यभिमानी तु स एव परिकीर्तितः । ब्रह्माहङ्कारिकं प्राणं कार्योत्पत्तेरनन्तरम् ॥ ३,१३.
कामाचा अधिपती असाही सांगितला आहे. कार्य निर्माण झाल्यानंतर ब्रह्मांनी अहंकारयुक्त प्राणाची निर्मिती केली.
दशवर्षानन्तरं तु निर्ममे नासिक ततः । तस्य भार्यां नासिकस्यः पञ्चवर्षादनन्तरम् ॥ ३,१३.
दहा वर्षांनंतर त्यांनी नासिकेची निर्मिती केली. आणि पाच वर्षांनी नासिकेच्या पत्नीचीही निर्मिती केली.
निर्ममे नासिकां वामां ब्रह्मा लोकपितामहः । अहङ्कारादनु ब्रह्मा सज्ञानं च बृहस्पतिम् ॥ ३,१३.
लोकांचे पितामह ब्रह्मांनी डाव्या नासिकेची निर्मिती केली. अहंकारानंतर ब्रह्मांनी ज्ञान आणि बृहस्पती यांचीही निर्मिती केली.
निर्ममे च वर्षयुग्मपञ्चवर्षादनन्तरम् । पञ्चवर्षानन्तरं तु तारां भार्यां विनिर्ममे ॥ ३,१३.
दोन वर्षे आणि पाच वर्षांनंतर त्यांनी निर्मिती केली. आणि पुढे पाच वर्षांनी ताराला पत्नी म्हणून निर्माण केले.
गुरोरनन्तरं ब्रह्मा पञ्चविंशादनन्तरम् । स्वायंभुवं मनुं चैव निर्ममे मनसा विभुः ॥ ३,१३.
गुरूनंतर पंचवीस वर्षांनी प्रभूंनी मनानेच स्वयंभुव मनूची निर्मिती केली.
पञ्चवर्षानन्तरं तु शतरूपां विनिर्ममे । शतरूपानन्तरं तु विंशद्वर्षदिनान्तरम् ॥ ३,१३.
पाच वर्षांनंतर त्यांनी शतरूपेची निर्मिती केली. शतरूपेनंतर वीस वर्षे आणि काही दिवसांनी पुढील निर्मिती झाली.
दक्षः शिष्यात्मको जज्ञे दक्षिणाङ्गुष्ठतः प्रभोः । पञ्चवर्षानन्तरं तु वामाङ्गुष्ठाच्चतुर्मुखः ॥ ३,१३.
दक्ष हा शिष्यपुत्र प्रभूच्या उजव्या अंगठ्यातून जन्मला. आणि पाच वर्षांनंतर डाव्या अंगठ्यातून चतुर्मुख ब्रह्मा प्रकट झाले.
प्रसूतिमसृजद्ब्रह्मा सृष्ट्यर्थं परमादरात् । दक्षस्यानन्तरं ब्रह्मा पञ्चविंशादनन्तरम् ॥ ३,१३.
सृष्टीसाठी अत्यंत आदराने ब्रह्मांनी प्रसूतीची निर्मिती केली. दक्षानंतर पंचवीस वर्षांनी ब्रह्मांनी पुढील निर्मिती केली.
निर्ममे ह्यनिरुद्धं च मध्यमाङ्गुलिपर्वतः । पञ्चवर्षानन्तरं तु ससर्ज भगवानजः ॥ ३,१३.
मधल्या बोटाच्या मधल्या सांध्यातून त्याने अनिरुद्धाची निर्मिती केली; आणि पाच वर्षांनी परमेश्वराने त्याला जन्म दिला.
विराजसंज्ञकां भार्यां मध्यमाङ्गुलिपर्वतः । अनिरुद्धानन्तर तु शतवर्षादनन्तरम् ॥ ३,१३.
मधल्या बोटाच्या मधल्या सांध्यातून त्याने विराज नावाची पत्नी निर्माण केली; अनिरुद्धानंतर शंभर वर्षांनी.
निर्ममे प्रवहं वायुं कनिष्ठाङ्गुलिपर्वतः । दशवर्षानन्तरं तु प्रवाहीं निर्ममे प्रभुः ॥ ३,१३.
लहान बोटाच्या सांध्यातून त्याने प्रवाह नावाचा वारा निर्माण केला; आणि दहा वर्षांनी प्रभूने प्रवाहीची निर्मिती केली.
कनिष्ठाङ्गुलिपर्वाच्च वामदेवं न संशयः । प्रवहानन्तरं तब्रह्मा शतवर्षादनन्तरम् ॥ ३,१३.
लहान बोटाच्या सांध्यातूनच त्याने वामदेवाची निर्मिती केली, यात शंका नाही; प्रवाहानंतर ब्रह्माने शंभर वर्षांनी हे केले.