गरुडपुराणम्

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च 4.

सृष्टी, प्रलय, वंश आणि मन्वंतरांचे वर्णन केले आहे.

श्रृणु रुद्र प्रवक्ष्यामि सर्गादीन्पापनाशनान् 4.

हे रुद्र, ऐक, मी सृष्टी आणि पाप नष्ट करणाऱ्या इतर गोष्टी सांगतो.

नरनारायणो देवो वासुदेवो निरंजनः 4.

नरनारायण, वासुदेव आणि निर्मळ असा देव यांचा उल्लेख आहे.

तदेतत्सर्वमेवैतव्द्यक्ताव्यक्तस्वरूपवत् । तथा पुरुषरूपेण कालरूपेण च स्थितम् ।। 4.

हे सर्व प्रकट आणि अप्रकट स्वरूपात, तसेच पुरुषरूपात आणि काळरूपात आहे.

व्यक्तं विष्णुस्तथाऽव्यक्तं पुरुषः काल एव च 4.

प्रकट म्हणजे विष्णू, अप्रकट म्हणजे पुरुष, आणि काळही.

अनादिनिधनो धाता त्वनन्तः पुरुषोत्तमः 4.

सृष्टीकर्ता हा अनादि, अनंत, आणि सर्वोच्च पुरुष आहे.

तस्माहुद्धिर्मनस्तस्मात्ततः खं पवनस्ततः 4.

त्याच्यापासून बुद्धी, बुद्धीपासून मन, त्यानंतर आकाश, मग वायू उत्पन्न होतो.

अण्डो हिरण्मयो रुद्र । तस्यान्तः स्वयमेव हि 4.

सोन्याचा अंड हेच रुद्र आहे; त्याच्या आत तो स्वतःच वास करतो.

ब्रह्मा चतुर्मुखो भूत्वा रजोमात्राधिकः सदा 4.

ब्रह्मा नेहमी चार मुखांनी आणि राजोगुणाने भरलेला असतो.

अण्डस्यान्तर्जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् 4.

त्या अंडाच्या आत सर्व जग आहे, देव, दैत्य आणि माणसेही आहेत.

अपसंह्रियते चान्ते संहर्त्ता च स्वयं हरि 4.

शेवटी सर्व काही मागे घेतले जाते आणि हरि स्वतः संहार करतो.

रुद्ररूपी च कल्पान्ते जगत्संहरतेऽखिलम् 4.

कल्पाच्या शेवटी, रुद्राचे रूप धारण करून तो संपूर्ण जगाचा संहार करतो.

दंष्टूयोद्धरति ज्ञात्वा वारहीमास्थितस्तनूम् 4.

वराहाचे रूप घेऊन, आपल्या दातांनी तो हे जग वर उचलतो, हे जाणून.

प्रथमो महतः सर्गो विरूपो ब्रह्मणस्तु सः 4.

महान सृष्टीतील पहिली निर्मिती ही विकृत, ब्रह्माची आहे.

वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्गस्त्वैन्द्रियकः स्मृतः 4.

तिसरी सृष्टी वैकारिक आहे, आणि ती इंद्रियांची निर्मिती म्हणून ओळखली जाते.

मुख्यसर्गश्चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः 4.

चौथी सृष्टी ही मुख्य आहे; मुख्य स्थावर जीव म्हणून ती ओळखली जाते.

तदूर्द्धस्त्रोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः 4.

सहावी सृष्टी, वरच्या प्रवाहातील, ही देवांची सृष्टी म्हणून ओळखली जाते.

अष्टमोऽनुग्रहः सर्गः सात्त्विकस्तामसस्तु सः 4.

आठवी सृष्टी ही कृपा आहे, ती सात्त्विक आणि तामसिकही आहे.

प्राकृतो वैकृतश्चापि कौमारो नवमः स्मृतः 4.

प्राकृत, वैकृत आणि कौमार या नवव्या सृष्टी म्हणून ओळखल्या जातात.

ब्रह्मणः कुर्वतः सृष्टिं जज्ञिरे मानसाः सुताः 4.

ब्रह्मा सृष्टी करत असताना, त्याच्या मनातून उत्पन्न झालेले पुत्र जन्मले.

सिसृक्षुरम्भांस्येतानि स्वमात्मानमपूजयत् 4.

ही जलनिर्मिती करायची इच्छा ठेवून, त्याने स्वतःला पूजले.

सिसृक्षेर्जघनात्पूर्वमसुरा जज्ञिरे ततः 4.

सृष्टीची इच्छा धरून, त्याच्या खालच्या भागातून प्रथम असुरांचा जन्म झाला.

तमोमात्रा तनुस्त्यक्ता शङ्कराभूद्विभावरी 4.

तामस गुणाची देह सोडल्यावर, शंकरासारखी रात्र प्रकट झाली.

सत्त्वोद्रिक्तास्तु मुखतः संभूता ब्रह्मणो हर ! 4.

सात्त्विक गुणांनी परिपूर्ण असे जे होते, ते ब्रह्माच्या तोंडातून उत्पन्न झाले, हे हरां!

ततो हि बलिनो रात्रावसुरा देवता दिवा 4.

म्हणूनच, बलवान असुर हे रात्रीचे आहेत आणि देवता दिवसा आहेत.

सा चोत्सृष्टाभवत्सन्ध्या दिननक्तान्तरस्थितिः 4.

ती संध्या निर्माण झाली आणि दिवस व रात्रीच्या मधल्या काळात अस्तित्वात राहिली.

सा त्यक्ता चाभवज्ज्योत्स्त्रा प्राक्‌सन्ध्या याभिधीयते 4.

ती संध्या सोडली गेल्यावर, ती तेजस्वी प्राक्‌संध्या म्हणून ओळखली जाऊ लागली.

रजोमात्रां तनु गृह्य क्षुदभूत्कोप एव च 4.

तीने केवळ रजोगुणाचा अंश घेतला, त्यामुळे तिचे शरीर कृश झाले आणि उपासेमुळे राग उत्पन्न झाला.

यक्षाख्या यक्षणाज्ज्ञेयाः सर्पा वै केशसर्पणात् 4.

तिच्या जांभईमधून यक्ष निर्माण झाले आणि केस हलवल्यामुळे सर्प उत्पन्न झाले.