गरुड महापुराणातील आचारकांडाच्या या पवित्र अध्यायांमध्ये, भगवंतांनी गायत्री न्यास, संध्या आणि गायत्री उपासनेचे रहस्य अत्यंत सुंदर रीतीने उलगडले आहे. सर्वप्रथम, ब्रह्मशीर्ष, रुद्रशिखा आणि विष्णूचे हृदय या त्रैविध्य स्वरूपांची स्थापना करावी, असे सांगितले गेले. ही त्रैविध्य रूपे म्हणजेच तीन लोकांचे आधार आहेत आणि ती पृथ्वीच्या गर्भात सदैव वास करतात. या ठिकाणी तीन पावलांचे, आठ अक्षरी रूप आणि चार पावलांचे, सहा अक्षरी रूप ओळखावे लागते. हे सर्व न्यास, जप, ध्यान, अग्निहोत्र आणि पूजेतही तद्वतच करावे लागते. शरीरातील विविध स्थानांवर या अक्षरांची स्थापना कशी करावी हे स्पष्ट केले आहे—जसे की अंगठ्याच्या मोठ्या बोटावर, टाचांच्या मध्यभागी, पायाच्या पिंडऱ्यांवर, गुडघ्यांवर, छातीवर, हृदयावर, घशावर, ओठांवर, तोंडावर, तालूवर आणि खांद्यांवर. तसेच डोक्याच्या मागे आणि शिरोभागावरही ही अक्षरे ठेवावीत असे सांगितले आहे. या अक्षरांची वर्णनही रंगांनी केली आहे—पांढरा, वीजेसारखा चमकणारा, तारकेसारखा, काळा आणि लाल—अशा अनुक्रमाने; तसेच शंखाप्रमाणे, फिकट, लाल आणि मद्यसारखा रंग यांचेही वर्णन आले आहे. या सर्व न्यासाच्या प्रक्रियेत, हाताने जे काही स्पर्शले जाते आणि डोळ्यांनी जे काही पाहिले जाते, ते सर्व पवित्र होते. या अध्यायाचा समारोप 'गायत्री न्यासाचे स्पष्टीकरण' या नावाने केला आहे. यानंतर, संध्योपासनेची प्रक्रिया सांगितली जाते. "हे रुद्रपापांचा नाश करणाऱ्या, मी संध्योपासनेची पद्धत सांगतो, नीट ऐक," असे भगवान म्हणतात. प्रणव, व्याहृत्या आणि गायत्रीसह तिचे शीर्ष यांचा संग करून द्विजांनी प्राणायामाने मन, वाणी आणि कृतीने उत्पन्न झालेले दोष जाळावे. संध्याकाळी अग्निजवळ जावे, सकाळी सूर्याजवळ जावे आणि पाणी प्यावे. 'आपोहिष्ठ' या ऋचेसह कुशाने पाण्याचा शुद्धीकरण विधी करावा. जागरण, स्वप्न आणि सुषुप्ती या अवस्थांतून रज आणि तम या मलांचा उदय होतो. हातात पाणी घेऊन मंत्रोच्चार करावा आणि ते पाणी भूमीवर सोडावे. 'उदुत्यं' आणि 'चित्रं' या मंत्रांनी सूर्याची पूजा करावी. सकाळच्या प्रार्थनेत उभे राहावे, संध्याकाळच्या प्रार्थनेत बसावे. दहा जन्मातील, अगदी शंभर वेळा केलेले पापसुद्धा, या प्रक्रियेतून नष्ट होते. गायत्री लाल होते, सावित्री पांढरी होते. 'ॐ भूः' हृदयावर, 'ॐ भुवः' शिरावर न्यास करावा. दुसरे मंत्र कवचावर आणि डोळ्यांवर न्यास करावा. संध्याकाळच्या वेळी हे न्यास करून वेदमातेचे जप करावा. ही त्रैविध्य गायत्री म्हणजेच ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश्वर आहेत. या विधीने सर्व पापांपासून मुक्त होऊन ब्रह्मलोकाची प्राप्ती होते. जो संध्याकाळच्या वेळी पूजा करत नाही, त्याचा विनाश सूर्य करतो. गायत्री छंद म्हणजे देवी, आणि परमात्मा म्हणजेच देवता आहे. 'संध्या विधी' या नावाने या अध्यायाचा समारोप केला आहे. यानंतर, गायत्री ही सर्वोच्च देवी आहे, ती भोग आणि मोक्ष दोन्ही देते, असे स्पष्ट सांगितले आहे. गायत्रीच्या उपासनेची पद्धत सांगताना, जो त्रिसंध्या शंभर वेळा करतो, तो ब्रह्मलोकाचा अधिकारी होतो आणि पाणी पिऊ शकतो, असे म्हटले आहे. 'भूः भुवः स्वः' या मंत्रासह बारा नावांनी सावित्री आणि सरस्वतीस नमस्कार करावा. वेदमाता, संकृति, ब्राह्मणी आणि कौशिकी यांना क्रमाने अर्पण करावे. योग्य स्वरात, समिधा, तूप आणि होम यांचा यथाविधी हवन करावा. धर्म, अर्थ, काम इत्यादी सर्व पुरुषार्थ साधण्यासाठी या विधीने सर्व यज्ञात अर्पण करावे. नियमानुसार, मंत्राचे एक लाख जप करावे, त्यात दूध, कंद, फळे आणि आर्ष यांचा वापर करावा. गायत्रीचे जन्मस्थान उत्तरेकडील शिखरावर असून, ती पृथ्वीवर किंवा पर्वतावर वास करते. या अध्यायाचा समारोप 'गायत्री उपासनेचे स्पष्टीकरण' या नावाने केला आहे. अशा प्रकारे, गरुड महापुराणाच्या या अध्यायांत गायत्री न्यास, संध्योपासना आणि गायत्री उपासनेचे रहस्य, महत्त्व आणि पावित्र्य यांचे सुंदर वर्णन आले आहे.