भगवान श्रीहरि, शिव आणि ब्रह्मा—हे तिघेही प्रत्यक्ष ब्रह्मच आहेत, असे मी शंकराला सांगितले. शंकरा, आता मी तुझ्यासाठी पंचमहाभूतांची शुद्धी कशी करावी हे सांगतो, ज्यामुळे शिवस्वरूप शुद्ध होतो. या प्रक्रियेत पिंगला आणि इडा या दोन नाड्या, तसेच प्राण आणि अपान हे दोन वायू महत्त्वाचे आहेत. मुखातून बाहेर पडणारा वायू, जणू एकाच गुणाने युक्त बाणासारखा असतो. ‘ॐ ह्रीं’ या बीजमंत्राने स्थापन करावी; ‘ह्रूं, ह्रः, फट्’ या मंत्रांनी पृथ्वी तत्त्वाचे, चौर्यासी कोटींच्या आधाराचे स्मरण करावे. त्या पृथ्वी तत्त्वात जगाचा वृक्ष आणि स्वतःचे स्वरूप ध्यानात आणावे. वामादेवी ही स्थापन आहे, आणि सुषुम्ना नाडी ही आधार आहे. गुण उन्नत आहेत, वेद आणि शुभ्र ध्यानही तेथे आहे. कमळाने चिन्हांकित, बत्तीस कोटींवर पसरलेले कमळ आठवावे. तालूच्या जागी आणि त्या कमळात, ज्ञानयुक्त अघोराचे ध्यान करावे. रुद्राचा कारणस्वरूप, तिन्ही गुणांनी त्रिवार उन्नत आणि लाल रंगाचा तत्त्वाचा विचार करावा. विस्तार आणि उन्नती, रुद्र तत्त्वाचे ध्यान करावे. कासव, मगर, वायू, देव आणि प्रभूचे कारण—यांचा स्मरण करावा. बिंदूने चिन्हांकित, आठ कोटींवर पसरलेले आणि उन्नतीने युक्त असे ध्यान करावे. बारा पाकळ्यांचे कमळ, शांततेपलीकडे गेलेले देव, त्यांचे स्मरण करावे. शिखरावरचे कारण आणि ईशान, हे सदा शिव म्हणून आठवावे. सोळा कोटींवर पसरलेले आणि पंचवीस उन्नतीने युक्त असे ध्यान करावे. गुणांचा, गुरूचा, बीजगुरूचा, शक्तिपथाचा आणि धर्माचा विचार करावा. कमळाच्या वरच्या आणि खालच्या दोन तोंडांचा, बीज आणि केशराचा विचार करावा. शिवाच्या आसनावरील तत्त्व, त्याचे रूप, ‘ही हौं’ मंत्र आणि ज्ञानस्वरूपाला नमस्कार करावा. पंचमुखी सदा शिव, दहा हातांनी इच्छित सर्व वस्तू धारण करतो. त्याच्या उजव्या आणि डाव्या हातात सर्प आणि माळ असते. सदाशिवाचे तीन नेत्र आहेत; त्याच्यात इच्छाशक्ती, ज्ञानशक्ती आणि क्रियाशक्ती आहेत. हा विधान जर तीन वर्षे केले, तर साधक दिवस-रात्र जगतो; तीन दिवस केले, तर एक वर्षाची आयुष्यप्राप्ती होते. आता मी गणादींच्या पूजेचे वर्णन करतो, जी नेहमीच परमस्वर्ग देते. देवीचे हृदय व अंग, गुरुंचे चरण, आणि दुर्गा—यांची पूजा करावी. हृदयादिक नऊ शक्ती—रुद्र, चंडा, प्रचंडा—यांचीही पूजा करावी. चंडिका, जी उग्र रूपाची आहे, आणि संकटात रक्षण करणारी दुर्गा—यांची पूजा करावी. सदाशिव, महान प्रेत, कमळासन, आणि मंत्र—‘ॐ ह्रां ह्रीं क्षें क्षैं स्त्रीं स्कीं रों स्फें स्फीं शां’—कमळासन, रूप आणि त्रिपुरेचे हृदय, यांची पूजा करावी. त्या कमळासनावर ब्रह्मा, ब्रह्माणी आणि महेश्वरी यांची पूजा करावी. चामुंडा आणि चंडिका, नंतर भैरव नावाचे भैरव, यांचीही पूजा करावी. कपालि, भीषण, संहार आणि आठ भैरव—यांची पूजा करावी. वटुक, दुर्गा, विघ्नराज, गुरु आणि क्षेत्रपाल—यांचीही पूजा करावी. ती देवी जी शुभ्र आहे, वरदायिनी आहे, हातात माळ व पुस्तक आहे, आणि अभयमुद्रायुक्त आहे—तिचीही पूजा करावी. याप्रमाणे त्रिपुरा आणि इतर देवी-देवतांच्या पूजेचे वर्णन पूर्ण होते, असे आचारकांडातील चोवीसाव्या अध्यायात सांगितले आहे. आता मी अनंत शक्तीच्या पादुकांची पूजा करतो—‘ऐं क्रीं श्रीं स्फें क्षौं’ या मंत्रांनी नमस्कार. ‘ऐं श्रीं फ्रौं क्षौं’ या मंत्रांनी मूलशक्तीच्या पादुकांची पूजा करतो. ‘ॐ ह्रीं हुं’ या मंत्रांनी हाटकलेश्वराच्या पादुकांची पूजा करतो. ‘ॐ ह्रीं श्रीं’ या मंत्रांनी अनंत नावाच्या कमळासनाची, जी पृथ्वी, सर्व लोक, द्वीप, समुद्र आणि दिशा व्यापून आहे, तिची पूजा करतो. अशा प्रकारे या दिव्य पूजाविधी आणि ध्यानाचे वर्णन येथे संपते.