शिवपूजेचे सर्वोच्च आणि मोक्ष व भक्ती प्रदान करणारे स्वरूप मी सांगणार आहे. या पूजेची प्रक्रिया अत्यंत विशिष्ट आहे—पाच लघु अक्षरे, दीर्घ अक्षरे, विविध अंग आणि बिंदू यांचा समावेश आहे. सहावे अक्षर खाली ठेवून, 'हौं' या महान मंत्राने सर्व इच्छित फल प्राप्त होते. पूजेच्या वेळी सर्व अंगांची, हातांची ठेव आवश्यक आहे. लहान बोटापासून सुरुवात करून, क्रमाने बोटे ठेवावी लागतात. हृदयात धर्म, ज्ञान, वैराग्य, ऐश्वर्य आणि इतर गुणांची पूजा करावी. या सर्व क्रियांचा हेतू एकच असावा—आचमन, स्नान आणि पूजा एकसंध भावनेने करावी. शिवाच्या पूजेत कवचाने अभिषेक करावा आणि त्याची शक्ती हृदयात स्थापित करावी. जन्मापासून सर्व संस्कार केले असल्यास, अंतिम प्रायश्चित्तही करावे. शंभूची पूजा मंडळात करावी, ज्यात कमळाचा गर्भ आणि गायीचे चिन्ह असते. पंचमहाभूतांच्या गती—आकाश, चंद्र, सूर्य, सर्व आकाश आणि चंद्रदेवतांचा मार्ग—हे सर्व मंडळात असतात. अग्नी, शास्त्र आणि परमजीवनात स्थापन केलेले, हृदयापासून सुरू होणाऱ्या समूहाचे स्वरूप आहे. मी आता पाच तत्त्वांमध्ये स्थापन केलेली दीक्षा सांगतो—पृथ्वीपासून सुरू होणारी ही दीक्षा सर्वोच्च आहे; यज्ञ शांतीपेक्षा श्रेष्ठ असेल, तर ती अत्युच्च, शांत व अविनाशी होते. पूर्ण आहुती दिल्यानंतर शिवाचा स्मरण करावे. शस्त्रबीजाने होम करावा—याने दीक्षा पूर्ण होते. अशा विधीने शुद्ध झालेल्या साधकाला शिवत्व निश्चित मिळते. आता मी शिवपूजेचे स्वरूप सांगतो, जे धर्म, काम आणि अन्य पुरुषार्थ प्राप्त करण्याचा मार्ग आहे. 'ॐ हां' आत्मतत्त्वाला, ज्ञानतत्त्वाला आणि 'हीं' मंत्राने स्मरण करावे. भस्माने स्नान करावे आणि आहुती द्यावी—'ॐ हां स्वाहा' हे सर्व मंत्रांसाठी आहे. सर्व पितरांना, ज्यांचा अंत 'स्वधा' ने होतो, आणि पितामहांना, त्यांनाही 'स्वधा' ने नमस्कार करावा. 'हां' या मंत्राने सर्व मातांना नमस्कार करावा; त्यानंतर प्राणायाम करावा. 'ॐ हां'—या मंत्राने आपण त्या महान प्रभूचे ध्यान करतो; ज्याचे वचन शुद्ध आहे, त्याच्या ध्यानाने रुद्र प्रेरणा देतो. सूर्याची पूजा केल्यावर, सूर्यमंत्राने त्याला नमस्कार करावा—'ॐ हं'—आकाशात उल्केसारखा सूर्यरूपाला नमस्कार. पुढे दंडिन, पिंगल आणि महान जीवांची स्मरण करावी. पद्माला 'रां', दीप्ताला 'रीं', सूक्ष्माला 'रूं', जया ला 'रें'—या बीजमंत्रांनी पूजा करावी. विद्युतला पूर्व दिशेला 'रां', केंद्रात 'रां', सर्व दिशांना समोर ठेवून पूजा करावी. 'ॐ आं'—हृदयासाठी, सूर्याला; डोक्यासाठी, शिखरासाठी 'भूः भुवः स्वः ॐ' म्हणावे. सूर्यहृदय मंत्राने सर्वांची पूजा करावी; 'सो', 'सोम', 'मं'—हे शुभत्वासाठी. राहूला 'रां', केतूला 'कं'; 'ॐ'—तेजस्वी आणि उग्र स्वरूपाची पूजा करावी. 'हां'—हृदयासाठी, 'हूं'—शिखरासाठी, 'हैं'—कवचासाठी, 'हौं'—डोळ्यांसाठी. त्यानंतर अर्घ्य पात्र तयार करून, पाण्याने शिंपडून पूजा करावी. स्वतःला कमळावर बसलेले म्हणून कल्पना करावी; मग 'हौं' शिवाला, त्या बाह्य स्वरूपाला समर्पित करावे. श्रीवत्स, गृहस्वामी, ब्रह्मा, समूह आणि गुरू—यांची पूजा करावी. अधर्माने सुरुवात, अग्नीच्या प्रारंभात, केंद्रात, कमळाच्या गर्भात—या स्थळी पूजा करावी. 'ॐ हौं'—ध्वनी परिवर्तक, शक्ती परिवर्तक—यांची पूजा करावी. मन एकाग्र करून, या सर्वांचा पूजा वेदीच्या मध्यभागी, शिवासमोर करावी. आवाहन, स्थापना, उपस्थिती, आणि संयम—या चार विधी करावे. आचमन, अभिषेक, उन्माजन, स्नान आणि शुद्धी करावी. आचमन, मुखशुद्धी, पान, हाताची शुद्धी—या क्रिया कराव्या. प्रतीकात्मक प्रतिमेच्या बाबतीत, एक दिवस जप आणि जपाचे अर्पण करावे. अशा प्रकारे, शिवपूजेची संपूर्ण प्रक्रिया, मंत्र, अंग, आणि विधी यांच्या माध्यमातून, भक्ताला धर्म, काम, मोक्ष आणि शिवत्व प्राप्त होते.