संपूर्ण विधीचे वर्णन असे आहे: प्रथम, स्नानाच्या प्रारंभापूर्वी, विशेषतः वरुणाच्या मंत्रांनी पाण्यात शुद्धीकरणासाठी शिंपडावे. ‘इमं मे वरुणे द्वाभ्यां’ आणि ‘त्वन्नः सत्वन्न’ हे मंत्र म्हणावे. त्यानंतर ‘आपो त्वन्तुमसीति’ आणि ‘मुञ्चन्त्ववभृत’ या मंत्रांचा उच्चार करावा. मग ‘ॐ, हे वरुणा, माझी प्रार्थना ऐक; आज कृपा कर आणि मला आराम दे, मी तुझा अनुग्रह मागतो’ असे म्हणावे. यानंतर, ‘ॐ, मी तुझ्याकडे आदराने येतो, हे ब्रह्मन्; यज्ञकर्ता तुझ्या समर्पणाने तुला शोधतो. रागावू नकोस, हे वरुणा, येथे उपस्थित राहा; आम्हाला दीर्घ, अखंड आयुष्य दे. ॐ, हे अग्नि, वरुणाचा हेतू जाणून, देवाचा राग आमच्यावरून दूर कर. अत्यंत पूज्य, तेजस्वी, आम्हाला सर्व द्वेषातून मुक्त कर. स्वाहा. ॐ, हे अग्नि, तू आमच्यासाठी पहाटेच्या वेळी सर्वात जवळचा असावा. वरुणाचा अनुग्रह मिळवण्यासाठी मी प्रयत्न करतो; कृपाळू, उत्तम प्रकारे आह्वान केलेला असावा. ॐ, पाणी, औषधी आणि राजा आम्हाला हानी करू नये; मग, हे वरुणा, दिवस संपल्यावर आम्हाला मुक्त कर. आम्ही वरुणाला असे म्हणतो: ‘मुक्त कर, हे वरुणा.’ ॐ, हे वरुणा, तुझ्या सर्वात उच्च, तळ आणि मध्यम फास आम्हावरून दूर कर. मग, हे अदितीपुत्रा, तुझ्या व्रतात आम्ही निष्पाप राहू. आम्हाला मुक्त कर, आणि वरुणाच्या बंधनातूनही. यमाच्या पत्नीचा राग आम्हावर येऊ नये; आम्ही सर्व पापातून मुक्त होऊ. स्नान केल्यावर, नेहमी शुद्ध अन्नासह वावरावे. देवांनी बनवलेले मन शुद्ध असावे, आणि ज्ञानी फुलांनी अलंकृत असावे. शिंपडण्याच्या नंतर, पाण्यात बुडावे, पुन्हा पाणी पिऊन, कुशाच्या गोंदाने शुद्धीकरण मंत्र म्हणावे, ज्यात स्पष्ट रूप नसतात. ‘आपो हिष्ठ’ या तीन मंत्रांचा उच्चार करावा, ‘इदं आपो हविष्मतीः’, ‘देवीर आपः’ दोन वेळा, आणि ‘आपो देवाः’ तीन वेळा म्हणावे. ‘द्रुपदादिव’, ‘शं नो देवीर अपां रसः’, आणि ‘आपो देवो पावमान्यः पुनंतु’ असे एकूण नऊ मंत्र म्हणावे. मग, मन एकाग्र करून, ‘चित्पतिर’, ‘हिरण्यवर्णा’ आणि पावमान्य मंत्र म्हणत, हळूहळू पाण्यात बुडावे. तऱत्साम, शुद्धवती आणि शुद्धीकरण मंत्र सामर्थ्याने म्हणावे; तसेच अनेक शुभ वारुणी मंत्र सामर्थ्याने वापरावे. ‘ॐ’, व्याहृतिस आणि गायत्री एकत्र करून, स्नानाची क्रिया योग्य क्रमाने करावी. पाण्यात असताना, शुद्धीकरणासाठी स्नान करावे; पाण्यातच, मंत्र आणि अघमर्षण तीन वेळा म्हणावे. द्रुपद आणि अन्य स्तोत्र तीन वेळा, ‘अयं गौर’ मंत्र, आणि स्मृतीमध्ये आलेले अन्य मंत्र एकाग्रतेने म्हणावे. ज्ञानी व्यक्तीने गायत्री, व्याहृतिस आणि प्रणव किंवा फक्त प्रणव जपावे, किंवा अक्षर विष्णूचे ध्यान करावे. पाणी हे विष्णूचे निवासस्थान आहे, आणि तो जलांचा स्वामी म्हणून ओळखला जातो; ही त्याची रूपे आहेत, म्हणून पाण्यात विष्णूचे स्मरण करावे. ‘तद विष्णोः’ मंत्राने वारंवार पाण्यात बुडावे; ही गायत्रीच वैष्णवी आहे, विष्णूचे स्मरण करण्यासाठी. ‘ॐ, हे पाणी, माझे अपवित्रता आणि रक्त दूर कर; जसे सकाळच्या अर्पणाने आणि जे भयंकर आहे ते शुद्ध होते.’ ‘पाणी मला पापातून मुक्त करो; पावमान्य मला मुक्त करो. पाणी अर्पणाने परिपूर्ण आहे, प्रकट आहे. देव, असुर आणि सूर्य सर्व अर्पणाने युक्त आहेत. दिव्य पाणी, पाण्याच्या पत्नी, आणि लाट अर्पणाने युक्त, शक्तिमान, सूर्याच्या अंतापर्यंत—देव आणि देवी, तेजस्वी, समुद्राच्या दक्षिण, अग्र आणि तीक्ष्ण प्रवाहाचा भाग घेतील. दिव्य, मधुर पाणी आम्हाला, धान्य आणि तीळासह स्वीकारो. मित्र आणि वरुणा ज्या पाण्याने शिंपडले जातात, इंद्र ज्या पाण्याने नेला जातो, द्रुपद ज्या पाण्याने बनतो, त्या दिव्य पाण्याने आम्हाला दुगुणी शक्ती आणि एकाग्र मन मिळो. पाण्याचा सार, त्या साराचा सर्वोच्च भाग घ्या. हे दिव्य पाणी, सूर्याजवळ मधुर, संततीसाठी जा; औषधी आणि पिंपळ वृक्ष त्यांच्या जागा सोडू नये. सौम्य पितर मला शुद्ध करो, गेलेले पितर पवित्र गाळणीतून शुद्ध करो, आजोबा आणि पणजोबा शुद्ध करो, पवित्र गाळणी माझ्या आयुष्याला किरणांनी शुद्ध करो. हे अग्नि, माझ्या आयुष्यासाठी, शक्तीसाठी, त्वचेसाठी कार्य करो. दिव्य प्राणी मला शुद्ध करो, मन आणि बुद्धी शुद्ध करो, सर्व प्राणी शुद्ध करो, हे जातवेदस, मला शुद्ध करो! पवित्र गाळणीने शुद्ध करो, हे तेजस्वी देव! अग्नि, निश्चयाने निश्चयाचा पाठलाग कर. तुझ्या तेजस्वी गाळणीने आत पसर, ब्रह्मा त्या गाळणीने मला शुद्ध करो. पावमान्य, शुभ करणारा, पवित्र गाळणीने शुद्ध करो—शुद्ध करणारा मला शुद्ध करो. दोन्ही, हे देव सावितृ, पवित्र गाळणी आणि अर्पणाने, आम्ही या ब्रह्माला शुद्ध करतो. वैश्वदेव देवी, शुद्ध करणाऱ्या, आम्हाला स्वीकारा, हे पूज्य. त्यामुळे आम्ही एकत्र बसून धनाचे स्वामी होऊ. मनाचा स्वामी मला अखंड पवित्र गाळणीने, सूर्याच्या किरणांनी शुद्ध करो. जे काही इच्छा तुम्ही गाळणीने शुद्ध केले, देव सावितृ, वाणीचा स्वामी, मला अखंड पवित्र गाळणीने, सूर्याच्या किरणांनी शुद्ध करो. जे काही इच्छा तुम्ही गाळणीने शुद्ध केले, मी ती प्राप्त करतो. ही गायी, चित्ती, शंभर वेळा आई-वडिलांकडे आली आहे. देव सावितृ मला अखंड पवित्र गाळणीने, सूर्याच्या किरणांनी शुद्ध करो. जे काही इच्छा तुम्ही गाळणीने शुद्ध केले, मी ती प्राप्त करतो. ॐ. विष्णूचे सर्वोच्च निवासस्थान ज्ञानी नेहमी पाहतात, जणू आकाशात नेत्र विस्तारले आहे. या प्रकारे स्नान करून, धुतलेली आणि स्वच्छ वस्त्रे घालून, माती व पाण्याने हात स्वच्छ करून पुढे जावे. पाणी पिऊन, स्नान व भोजनापूर्वी मंत्राने आचमन करावे, द्रुपद तीन वेळा आणि अघमर्षणही तीन वेळा म्हणावे. पाणी पिऊन व शिंपडून, तीन वेळा पाणी पिऊन, हात जोडून, फुलांनी सजून, सूर्याच्या दिशेने पूजा करावी. पाणी शिंपडून, ते उचलून ‘उदुत्यं चित्रम्’, ‘तच्चक्षुर् देव’, आणि ‘हंसः शुचिषद्’ हे मंत्र म्हणावे. हे मंत्र हात उंच करून, सूर्याकडे एकाग्रतेने पाहत, आणि शक्यतेनुसार गायत्री म्हणत, सूर्याजवळ जावे. विभ्राट स्तोत्र, पुरुष सूक्त, शिवसंकल्प, आणि मंडळ ब्राह्मण यांचा जप करावा. दिवाकीर्ती आणि अन्य सौर मंत्र, शक्यतेनुसार, सर्व देवांसाठी सांगितलेले मंत्र वापरून जपयज्ञ करावा. आत्मज्ञानाचा जप नियमाने करावा, उजव्या हाताने तीन वेळा पाणी पिऊन, धन, बुद्धी, धैर्य आणि पृथ्वी मिळावी म्हणून. वाक् (वाणी), वागीश्वरी, पुष्टी (समृद्धी), तुष्टी (समाधान), उमा, अरुंधती, शची, आणि आई यांना संतुष्ट करावे. जय, विजय, सावित्री, शांती, स्वाहा, स्वधा, धृती (स्थैर्य), आणि सर्वोच्च अदिती यांना संतुष्ट करावे. ऋषींच्या पत्नी, कन्या आणि इच्छित देवता यांना संतुष्ट करावे; आणि सर्व शुभता इच्छिणारा सर्व शुभ देवींची संतुष्टि साधावी. ‘ब्रह्मापासून अगदी खांबापर्यंत जग संतुष्ट होवो’ असे म्हणत, संतुष्टतेच्या इच्छेने तीन वेळा पाणी अर्पण करावे. ब्रह्मा म्हणतो: आता मी तर्पणाची विधी सांगतो, जी देव आणि पितरांना आनंद देते. ‘ॐ, आनंदित होणारे संतुष्ट होवोत. ॐ, प्रसन्न होणारे संतुष्ट होवोत. ॐ, सुखद चेहऱ्याचे संतुष्ट होवोत. ॐ, अप्रसन्न चेहऱ्याचे संतुष्ट होवोत. ॐ, विघ्ने संतुष्ट होवोत. ॐ, विघ्नकर्ते संतुष्ट होवोत. ॐ, छंद संतुष्ट होवोत. ॐ, वेद संतुष्ट होवोत. ॐ, औषधी संतुष्ट होवोत. ॐ, सनातन संतुष्ट होवोत. ॐ, इतर गुरु संतुष्ट होवोत. ॐ, वर्ष व त्याचे विभाग संतुष्ट होवोत. ॐ, देव संतुष्ट होवोत. ॐ, अप्सरा संतुष्ट होवोत. ॐ, अंधारातील देव संतुष्ट होवोत. ॐ, समुद्र संतुष्ट होवोत. ॐ, नाग संतुष्ट होवोत. ॐ, पर्वत संतुष्ट होवोत. ॐ, नदी, मानव, यक्ष संतुष्ट होवोत. ॐ, राक्षस संतुष्ट होवोत. ॐ, पिशाच संतुष्ट होवोत. ॐ, सुपर्ण संतुष्ट होवोत. ॐ, प्राणी संतुष्ट होवोत. ॐ, चार प्रकारच्या जीवांचे समूह संतुष्ट होवोत. ॐ, दक्ष संतुष्ट होवोत. ॐ, प्रचेता संतुष्ट होवोत. ॐ, मरीची संतुष्ट होवोत. ॐ, अत्री संतुष्ट होवोत. ॐ, अङ्गिरस संतुष्ट होवोत. ॐ, पुलस्त्य संतुष्ट होवोत. ॐ, पुलह संतुष्ट होवोत. ॐ, क्रतु संतुष्ट होवोत. ॐ, नारद संतुष्ट होवोत. ॐ, भृगू संतुष्ट होवोत. ॐ, विश्वामित्र संतुष्ट होवोत. ॐ, रैवत संतुष्ट होवोत. ॐ, चाक्षुष संतुष्ट होवोत. ॐ, तेजस्वी महापुरुष संतुष्ट होवोत. ॐ, वैवस्वत संतुष्ट होवोत. ॐ, ध्रुव संतुष्ट होवोत. ॐ, धव संतुष्ट होवोत. ॐ, अनिल संतुष्ट होवोत. ॐ, प्रभास संतुष्ट होवोत.’ निवितीमध्ये: ‘ॐ, सनक संतुष्ट होवोत. ॐ, सनंदन संतुष्ट होवोत. ॐ, सनातन संतुष्ट होवोत. ॐ, कपिल संतुष्ट होवोत. ॐ, आसुरी संतुष्ट होवोत. ॐ, वोढु संतुष्ट होवोत. ॐ, पंचशिख संतुष्ट होवोत. ॐ, मानवांसाठी अर्पण वाहणारा संतुष्ट होवोत. ॐ, अनल संतुष्ट होवोत. ॐ, सोम संतुष्ट होवोत. ॐ, यम संतुष्ट होवोत. ॐ, अर्यमान संतुष्ट होवोत.’ प्राचीनावितीमध्ये: ‘ॐ, अग्निष्वात्त पितर संतुष्ट होवोत. ॐ, सोमप पितर संतुष्ट होवोत. ॐ, बर्हिषद पितर संतुष्ट होवोत. यमाला नमस्कार. धर्मराजाला नमस्कार. मृत्यूला नमस्कार. अंतकाला नमस्कार. वैवस्वताला नमस्कार. काळाला नमस्कार. सर्व जीवांचा संहारकाला नमस्कार. औदुंबराला नमस्कार! दध्नाला नमस्कार. नीलाला नमस्कार. परमेष्ठिनाला नमस्कार. वृकोदराला नमस्कार. चित्राला नमस्कार. चित्रगुप्ताला नमस्कार.’ ‘ब्रह्मापासून खांबापर्यंत जग संतुष्ट होवो. ॐ, पितरांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, आजोबांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, पणजोबांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, मातांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, आजींना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, पणजाईंना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, मातृ आजोबांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, मातृ पणजोबांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, वृद्ध मातृ पणजोबांना नमस्कार आणि अर्पण—ते संतुष्ट होवोत. तळ, वर आणि मध्यम पितर, सौम्य, गेलेले, धर्मिष्ठ, आम्हाला पितरांच्या आह्वानात रक्षण करो. वंश उच्चारून, पहिली अर्पण वडिलांसाठी. ॐ, आमचे पितर अङ्गिरस आहेत. आमचे पितर अथर्वन आणि भृगू आहेत. आम्ही यज्ञाच्या पात्रांचा अनुग्रह मिळवू; शुभता आणि शुभ मन मिळो. ॐ, सौम्य अग्निष्वात्त पितर, दिव्य मार्गाने या यज्ञात येवोत, अर्पणात आनंद घेवोत, आणि आम्हाला आशीर्वाद देवोत.’ ‘ॐ, पोषण, अमरत्व, तूप, दूध, मध आणि शिंपडलेले अर्पण वाहून, तू स्वधा आहेस—माझ्या पितरांना संतुष्ट कर. ॐ, पितरांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, आजोबांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, पणजोबांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, मातृ आजोबांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, मातृ पणजोबांना नमस्कार आणि अर्पण. ॐ, वृद्ध मातृ पणजोबांना नमस्कार आणि अर्पण. आजोबांसाठी: ॐ, पितर नष्ट झाले नाहीत, पितर संतुष्ट आहेत, पितर स्वधा पित आहेत, पितर पित आहेत, पितर तिन्ही लोकात आणि शुद्ध स्थळी आहेत, हे सारथी, हे जातवेदस, स्वधाने यज्ञ उत्तम प्रकारे कर. ॐ, वारे सत्यानुसार फिरतात, नद्या मधुर वाहतात, औषधी आम्हाला मधुर असाव्यात, रात्री मधुर असाव्यात, पृथ्वी मधुर असावी, आकाश आमचा पिता असावा, वृक्ष आम्हाला मधुर असावेत, सूर्य मधुर असावा, गायी मधुर असाव्यात.’ पणजोबांसाठी अर्पण: ‘ॐ, सार पितरांना नमस्कार; शक्ती पितरांना नमस्कार; आयुष्य पितरांना नमस्कार; स्वधा पितरांना नमस्कार; भय पितरांना नमस्कार; राग पितरांना नमस्कार. घरातील पितरांना नमस्कार, दिल्या गेलेल्या पितरांना नमस्कार. दहीतील पितरांना नमस्कार, वस्त्रातील पितरांना नमस्कार. मातृ आजोबांसाठी तीन अर्पण. मग मातृ नातेवाईकांसाठी.’ ज्या आमच्या वंशात जन्मले, पण अपत्यरहित मृत झाले, कुटुंबातील, त्यांना मी दिलेल्या कपड्याचा पाणी निचरा अर्पण करून संतुष्ट करावे. ब्रह्मा म्हणतो: आता मी वैश्वदेव विधीचे उत्तम गुण सांगतो. अग्नि प्रज्वलित करून, शिंपडावे, ‘ॐ, मी अग्नि दूर पाठवतो; शत्रूंचा प्रवाह यमाच्या लोकात जावो. जातवेदस येथे राहो आणि देवांना अर्पण घेऊन जावो.’ ॐ, हे पावक, वैश्वानर, हे तुझे आसन, अग्निकुंडाच्या गर्भातून तयार झालेले, तेजस्वी रूप, हे महाब्रह्मन्, तिन्ही वेळा मी वैश्वानर जागृत करतो.