सूती ऋषींनी पुढीलप्रमाणे सांगितले—छंदशास्त्रातील विविध छंदांची महती आणि त्यांचे स्वरूप त्यांनी विस्ताराने वर्णन केले. चौदा अक्षरी छंद सर्वश्रेष्ठ मानला जातो, त्यात चंद्रकलासह तिचे सहचर येतात. तसेच रसग्रह, स्रक्स्रा आणि वसुशैल या छंदांचीही गणना तशाच श्रेष्ठ छंदांमध्ये होते. मणिगुण समूहातून मालिनी छंद तयार होतो, त्यानंतर ननमा, वसुस्वर, नजौ, भज्रा, प्रभद्रक हेही छंद आहेत. एल, सयौ, आणि ननौ—हे आठ चित्रलेखा स्वरांसह असलेले—मरौ आणि मयौ, हे सारे मिळून शर्करी छंद बनतो. स्वरांपासून खं, वृषभ, गज, जृंभित, भ्रणना आणि नगौ, नजभजरा, वाणिनी आणि गः—हे आठ मिळून पिंगल छंद घोषित केला जातो. रस रुद्रासह शिखरिणी, यमौ, नसभला, गुरु; वसुग्रयती छंद पृथ्वी, जसौ, जसयला, गुरु—अशा प्रकारे विविध छंदांची मांडणी होते. दहा स्वरांनी वंशपत्र छंद पडतो, भ्रौन्नभा लघु आहे; सहा वेदाश्वांनी हरिणी, नसमा, रसला, गुरु—हे छंद बनतात. मंदाक्रांता छंद सहा नाग, मभना, ततगा, गुरु—हेही विशेष छंद आहेत. नरडटक, नजभजा, जलौ, गो—हेही छंद आहेत. सप्तर्त्व, कोकिल, कमत्यष्टि हे पूर्वीप्रमाणे आहेत; भूतर्त्व, अश्व, कुसुमितलता, म्तौ, न्यौ, ययौ—हे धृती छंदात येतात. रसर्त्व, अश्व, यमौ, न्सौ, रौ—या सर्वांचा मेघविस्फूर्जित छंदात समावेश होतो. शार्दूलविक्रीडित, महः, सूर्याश्व, सज्सता, स्तगौ—हेही छंद आहेत. अतिधृती छंद जाहीर केला जातो, त्यानंतर कृति येतो; सात अश्व, ऋतु, सुवदना, भ्रौ, मनौ, यभला, गुरु—हे कृति छंदात आहेत. वृत्त छंदात रजौ, रजौ पाद, रजौ, गो, लः—हे कृति छंदात येतात; तीन सातांनी स्नग्धरा, प्रकृति, म्नभनैस्त्रियैः हे छंद बनतात. दिगर्का, भद्रक छंद, भ्रौ, न्रौ, नरणा, गो—या स्वरूपात; नजौ, भश्वाश्व, ललिता, जब्हौ, जब्हलग, हेही छंद आहेत. मत्ताक्रीडा, आठ बाण, दहा, मऊ, तनौ, ननौ, नलौ, गुरु—हे विकृति छंद; छिन्ना म्हणजे संकृति. पाच अश्व, अर्क, भतौ, तन्वी, नसभा, भनया, गण; क्रौंचपाद, बाण, शर, वसुशैल, भमौ, सभौ—हे छंद आहेत. नौ, नौ, गो—अतिकृति छंद जाहीर होतो; उत्कृति छंद; वस्वी, ईश, अश्व, ममतनैः—भुजंगविजृंभित छंद. ननरस् आणि लघु—अपवाहाख्यक छंद; सहा गुहा, रस, बाण, मोनः, सहा सगगा—हे गण आहेत. चंड छंद, प्रपात, दंडक, नौ, त्यानंतर अगर; रफे, वृद्धांत, इतर, व्याल, जिमूत आणि इतर छंद. सूती म्हणाले—जर सससलगा विषम पादात येत असेल, तर त्याला उपचित्रक म्हणतात; सम पादात भौ, भगगा हे द्रुतमध्य, आणि भभौ, भगौ असे म्हणतात. विषम पादात 'गः' आढळतो; इतरत्र 'नजौ', 'ज्यौ', 'गणौ' स्मरणात ठेवतात. गः विषम छंदात वेगवान असतो; सम छंदात भौ, भो, गगौ, गणाः. विषम पादात तजौ, रो, गः; सम छंदात मसौ, जगौ, गरुः. भद्रविराट्केतुमती विषम छंदात सजौ. सगौ सम छंदात, भ्रौ, नगगा, आख्यानकी; मग विषम छंदात तौ, जो, गगौ. सम पादात, पादे, जतजा, दोन गुरुक. विपरीताख्यानक विषम छंदात जस, तजौ, गगौ; ततौ, जगौ सम छंदात; गः पिंगलाने सांगितले. पादात, आणि विषम छंदात, पुष्पिताग्रा, ननौ, रयौ; सम छंदात नजौ, जरौ, गः—हे वैतालीय छंद. आणखी एक छंद अपरवक्त्र आणि औपच्छंदसिक म्हणून ओळखला जातो. वाङ्मती म्हणजे रजराः; जोडीच्या पादात जरजा आणि रगौ. सूती पुढे सांगतात—पहिल्या पादात आठ अक्षरे, दुसऱ्यात बारा, तिसऱ्यात सोळा आणि चौथ्यात वीस अक्षरे असतात. आपीड या छंदाला सर्वला असे म्हणतात, दोन ओळी पूर्वीच्या पादाने संपतात. दुसऱ्या पादात कलिका आठ अक्षरी; पहिल्यात अर्कज; तिसऱ्यात लवली, आणि पूर्वीप्रमाणे आठ अक्षरी. सर्व चार पाद आठ अक्षरी असतील तर त्याला अमृतधारा म्हणतात. चार पादांच्या छंदाचा विभाग येथे संपतो. पहिल्यात सजौ, सलौ; दुसऱ्यात नसजा, गो; तिसऱ्यात भनभा, गः; चौथ्यात सजसा, जगौ. पूर्वीप्रमाणे, सौरभक तिसऱ्यात घ्रौ, रणौ, भगौ; ललिता अद्गता प्रमाणे; तिसऱ्यात घ्रौ, ननौ, ससौ. उद्गताचा विभाग येथे संपतो. उपस्थित आणि प्रचुपित: पहिल्यात घ्रौ, मसौ, जब्हौ; दुसऱ्यात गौ; तिसऱ्यात सजनरा, गः, ननौ; चौथ्यात नौ, नजौ, उर्वरित पाद पूर्वीप्रमाणे. तिसऱ्यात घ्रौ विशेष; छंद नौ, सनौ, नसौ. आर्षभात तजराः पादात; तिसऱ्यात पूर्वीप्रमाणे. इतर पादात पहिला पूर्वीप्रमाणे; तज्राः म्हणजे शुद्धविराट. उपस्थित आणि प्रचुपित विभाग येथे संपतो. पाच किंवा सहा वगैरे विषम संख्येचे पाद असलेला छंद येथे छंद म्हणत नाही; तो गाथारूप दशलक्षणा वगैरे प्रमाणे आहे. सूती पुढे सांगतात—प्रस्तारामध्ये पहिले गो, मग लः, मग परतुल्य, मग पूर्वगः. मधला भाग हरवला, सम संख्येत लः; समाच्या अर्ध्यात, विषमात गुरु. विरुद्ध क्रम प्रातिलोमगुण, लः पासून सुरू होतो, दोनदा सांगितला, शेवटी एका ने संपतो. संख्या अर्ध्यात रूपासारखी; शून्यात दोनदा सांगितले. अर्ध्यात जेवढे, त्याने गुणिले; शेवटी दोन वजा दोन. दुसऱ्या बाजूला, पूर्णता; दुसऱ्या बाजूला, पूर्णता; मेरू या प्रकारे विस्तारला जाईल. लहान आणि गोल यांची मोजणी, प्रथम बोटावर मग उभ्या रेषेत; त्याच मोजणीनुसार, दुप्पट करून एक केले, हे छंदाचे सार आहे. सूती म्हणाले—हरिविषयी ऐकल्यावर ब्रह्मदेवाने जसे सांगितले तसे व्यास आणि शौनक यांना सांगितले. ब्राह्मण व इतरांच्या आचारधर्माची मी आपल्याला खरी माहिती देतो. वेद आणि स्मृती समजून घेतल्यावर वेदविधी करावेत; वेदविधी नसेल तर स्मार्त विधी करावा. अशा प्रकारे सूती ऋषींनी छंदशास्त्र, त्यातील गणना, छंदांचे प्रकार आणि धार्मिक आचार यांचा सुंदर, सुसंगत आणि आदरयुक्त विवेचन केले.