सूतांनी छंदशास्त्रातील विविध छंदांची माहिती अत्यंत आदरपूर्वक आणि तपशीलवार सांगितली. त्यांनी प्रथम नव, मळा आणि त्याचप्रमाणे जो, नलौ या अक्षरांचा छंदाच्या शेवटी असण्याचा नियम स्पष्ट केला; समुद्रासारख्या विशाल छंदातही हे अक्षर वापरले जाते. विश्लोक हा चार वेळा किंवा त्याच्या दुप्पट प्रमाणात वापरला जातो, आणि त्याला नवासिका म्हणतात. बाण छंदात आठ आणि नऊ अक्षरे असतात; ल हा चित्रा असून त्यात सोळा अक्षरे असतात. समान मात्रा असणे आवश्यक आहे, आणि हा छंद पदाकुलक म्हणून ओळखला जातो. काही छंद मात्राविना, म्हणजेच फक्त अक्षरांच्या आधारे असतात; ल हे हलक्या अक्षरांचे प्रतिनिधित्व करते, तर पादात नेहमीच ल हे गुरू अक्षर असावे, असा नियम आहे. दुसऱ्या भागाच्या पहिल्या अर्ध्यात अठ्ठावीस ल असतात, आणि शिखरात तीस ल असतात; खंजाचा उलट वापर करून हे छंद साकारले जातात. अनंगक्रीडा छंदात सोळा ल असतात, आणि शेवटच्या भागात बत्तीस ल; दोन्ही पादात सत्तावीस ल असतात, आणि हे दोन्ही सुंदर मानले जातात. सूतांनी सांगितले की, मात्राबद्ध छंदांची माहिती दिली गेली आहे; आता ते अक्षरबद्ध छंदांची माहिती सांगणार आहेत. श्रीरुक्त हा छंद गेना म्हणून ओळखला जातो; उत्युक्त हा स्त्रीलिंगी असून त्यात दोन गुरू अक्षरे असतात. मो हा स्त्री, रो हा हरण, मध्य हा मगौ, आणि कन्या हा प्रतिष्ठा आहे. भो गौ हा पंक्ती छंद असून, मध्यभागी सुडौल, आणि तया म्हणून स्मरण केला जातो; नय आणि बाल-ललिता यांच्यासह, हा छंद गायत्री म्हणून ओळखला जातो. मसगई आणि मदलेखा हे उष्णिक छंद म्हणून ज्ञानी लोक ओळखतात; भौ गौ हा चित्रपदा म्हणून प्रसिद्ध आहे, विद्युन्माला हा ममौ गगौ आहे. मानवक हा भट्टलग, म्नौ गौ हा हंसरुत म्हणून स्मरण केला जातो; समानिका, रजगला, जरला, गः हे प्रमाणिका आहेत, आणि या दोन छंदांनी मिळून अनुस्तुप छंद तयार होतो. रनसै यांच्यासह हा छंद हलमुखी आहे; नौ मह हा बालधारकासाठी आहे; हा बृहती छंद म्हणून ओळखला जातो, स्मौ जगौ हे त्याचे तेजस्वी रूप आहे. पनव हा मनयगई आहे, मयूरसारीणी तयार होते; रजा आणि रगा यांच्यासह, रुक्मवती हा भमौ सगौ आहे. पंक्ती छंदाची रचना सुंदर अक्षरांनी सजलेली ओळींमध्ये होते, 'मा', 'भा', आणि 'ग' या ध्वनींनी जुळलेली, आणि लोक व गायींना आनंददायक आहे. यापैकी 'ग', 'वि', 'इंद्र', आणि 'ज' ने सुरू होणारा छंद गुपपूर्विका म्हणून ओळखला जातो. इतर छंद, उपजाति शेवट असलेले, सुमुखी, नजजा, आणि लगौ आहेत; भभभा आणि गौ हे दोधका, शालिनी हा मतता आणि गगौ आहे. जल आणि वायूच्या लोकांची वेगळी रचना ममता गगौ आहे; श्रीभतौ आणि ननगा पाच किंवा सहा अक्षरांनी बनलेले आहेत. मगना आणि गो हे मधमाशांच्या खेळासाठी ओळखले जातात; रथोद्धता आणि अर्णौ हे रलगाह आहेत, आणि स्वागत आणि रणभा गगौ आहेत. वृत्ता, ननौ, सगौ, आणि गः हे प्रमाणात समान आहेत; रजरा आणि लगौ हे श्येनिका, जसता आणि गौ हे शिखंडित आहेत; त्रिष्टुप छंदाला महान पिंगलाने हे नाव दिले आहे. रणौ, भसौ, आणि चंद्रवर्त्म हे वंशस्थ छंदात आहेत, जतात आणि जरौसह; नंतर जरा आणि इंद्रवंशा हे वेदसैस्तोटक म्हणून ओळखले जातात; नभौ आणि भ्रौ हे द्रुतविलंबित, आणि पुट हा ननौ आणि मयौ आहे. वसु वेदाने समाप्ती मिळते, आणि आनंदी चेहरा असलेला हा छंद नयनाचा म्हणून ननररा यांनी सांगितला आहे. विविध फुलांनी सजलेला आणि पाण्यासारखा वाहणारा छंद स्ट्रग्विणी आहे, प्रत्येक ओळीत चार चतुर जसौ असतात. भुजंगप्रयात छंद चार ओळींचा आहे; मणिमाला छंद प्रायणवदा आणि नभज्रै, तया, तया यांच्याने तयार होतो. गुहवक्त्रासह, सन्निद्रा हा ललिता आहे, आणि टभौ आणि जरौ; उज्ज्वला हा ननौ आणि भरौ अक्षरांसह मोजून तयार होतो. ममौ आणि ययौ हे वैश्वदेवी छंद आहेत, आणि पन्नास घोड्यांसह यती म्हणून ओळखले जातात; मभौ आणि समौ, जलधरमाला आणि अब्ध्या यांच्यासह, यती म्हणून ओळखले जातात. नौ, ततौ, आणि गः हे क्षमावृत्त आहेत, आणि घोडे व रसासह यती; प्रहर्षिणी हा मनौ, ज्रौ, आणि गः आहे, आणि दहा अग्निसह यती. जभौ, सजौ, आणि गः हे रुचिरा बनवतात, आणि चार ग्रहांसह यती; मत्तमयूरा हा मतयाह आणि सगौसह, दैवी ग्रहांसह यती आहे. मंजुभाषिणी हा सजसा आणि जगौ आहे; सुनंदिनी हा सजसा आणि मगौ आहे; ननौ, ततौ, आणि चंद्रिका गः, सात रसांसह, यती आहे. असम्बाधा हा मतनसा आणि गगौसह, बाण ग्रहांसह यती आहे; ननराह हा लघुगुरू आहे, आणि स्वरांसह अपराजिता म्हणून ओळखला जातो. ननौ, भनौ, आणि प्रहरणकलिका हे लगौ आहेत; वसंततिलका, सिंहोन्नता, आणि टभजा हे जगौ गुरू आहेत. भजौ, सनौ, आणि गगाविंदु हे वदनाथ आणि सुकेशरम आहेत; नरणा, रलगाह, आणि पादे, शर्करी छंदाची अशीच माहिती दिली आहे. चौदा अक्षरांचा छंद श्रेष्ठ आहे, चंद्रकलासह आणि तिच्या साथीदारांसह; रसग्रह छंद, श्रक्स्रा, आणि वसुसैल छंदही तसाच आहे. मणिगुण समूहाने मालिनी छंद तयार होतो, आणि ननमा पुढे जातो; वसुस्वर छंदही तसाच आहे, आणि नजौ, भज्रा, आणि प्रभद्रकही. एल, सयौ, आणि ननौ—जे आठ चित्रलेखा स्वरांसह आहेत; मरौ आणि मयौ—जे तसे आहेत, त्याला शर्करी छंद म्हणतात. स्वरांपासून, खं, वृषभ, गज, आणि जृंभित, तसेच भ्रनना आणि नगौ; नजभजरा, वाणिनी, आणि गः, पिंगल छंद आठ स्वरांसह घोषित केला जातो. रसरुद्रासह, शिखरिणी छंद, यमौ, आणि नसभला, गुरू; वसुग्रयती छंद पृथ्वी, जसौ, आणि जसयला, गुरू. दहा स्वरांसह, वंशपत्र छंद पडतो, भ्रौनभा हा लगू आहे; सहा वेदाश्वासह, हरिणी छंद, नसमा, आणि रसला, गुरू. मंदाक्रांता छंद, सहा नागांसह, मभना, आणि ततगा, गुरू; नर्दाटक, नजभजा, जलौ, आणि गो हेही छंद आहेत. सप्तर्त्व छंद, कोकिला, आणि कमत्यष्टि हे पूर्वीप्रमाणे आहेत; भूतर्त्व आणि अश्वासह, कुसुमितलता, म्तौ, न्यौ, आणि ययौ, धृती आहे. रसरत्व आणि अश्वासह, यमौ, नसौ, आणि रौ, मेघविस्फुर्जित छंद, रगौ; शार्दूलविक्रीडित, मह, सूर्य अश्व, साजसता, आणि स्टगौसह. अतिधृती छंद सांगितला जातो, आणि त्यानंतर कृति; सात अश्व आणि ऋतूसह, सुवदना, भ्रौ, मनौ, आणि यभला, गुरू. सूतांनी छंदांच्या या विविध प्रकारांची माहिती दिली, प्रत्येक छंदाची रचना, त्यातील अक्षरांची संख्या, स्वरांचा वापर, आणि त्यांची वैशिष्ट्ये अत्यंत आदरपूर्वक आणि तपशीलवार सांगितली. हे छंद शास्त्राच्या महान परंपरेचे आणि भक्तीच्या गूढतेचे प्रतीक आहेत.