सूतांनी सांगितले, “हे हरी, वनौषधींची ही नावे आहेत. आता मी तुम्हाला कुमाराने शौनकाला सांगितलेली व्याकरणाची माहिती सांगतो.” कुमार म्हणतो, “हे कात्यायन, मी आता संक्षिप्तपणे व्याकरण समजावून सांगतो, जेणेकरून प्रचलित शब्दांची ओळख आणि बालकांना शिक्षण मिळावे.” “शब्दाचा शेवट ‘सुप’ किंवा ‘तिङ’ ने झाला असल्यास तो ‘पद’ म्हणतात. ‘सुप’ म्हणजे सात विभक्ती; ‘स्वौजसः’ ही पहिली विभक्ती आहे, जी मूळ शब्दातच असते. संबोधन, लिंग किंवा अन्य प्रसंगात, जेव्हा कर्ता किंवा कर्म व्यक्त होत नाही, तेव्हा अर्थपूर्ण, तिङ् प्रत्यय नसलेला मूळ शब्द वापरला जातो. ‘अमौशसः’ ही दुसरी विभक्ती आहे, जी कर्मासाठी वापरली जाते; दुसरी विभक्ती ही कर्मासाठी सांगितली जाते, विशेषतः जेव्हा दुसऱ्या शब्दाशी जोडली जाते. ‘टाभ्याम्भिस्’ ही तिसरी विभक्ती आहे, जी साधन किंवा कर्त्यासाठी वापरली जाते. ज्याद्वारे कृती होते ते साधन; जो कृती करतो तो कर्ता.” या व्याकरणाच्या स्पष्टीकरणापूर्वी सूतांनी वनौषधींची विविध नावे सांगितली होती. सिंहास्य, वृषवास, मातरुषक या औषधी सांगितल्या; जीवक, जीवशाक, कर्बुर आणि शटी यांची माहिती दिली. कटफळ, सोमवृक्ष, अग्निगंधा, सुगंधिका; शतांग, शतपुष्पा, मिंसिर आणि मधुरिका यांचा उल्लेख केला. पुष्करमूळ, पुष्कर आणि पुष्कराह्वय या ओळखल्या; यासा, धन्वयासा, दुष्पर्श आणि दुरालभा यांचा उल्लेख केला. वाकुची, सोमराजी आणि सोमवली या औषधींची नावे घेतली; मार्कव, केशराज आणि भृंगराज यांचा उल्लेख केला. विदगजा या औषधीला चक्रमार्दक म्हणतात; सुरंगीला तगर म्हणतात, तिच्या शिरांना कलनाशा म्हणतात, आणि वायसी हे तिचे दुसरे नाव आहे. महाकालला बेला म्हणतात; तंडुलिया म्हणजे घनस्तन; इक्ष्वाकु म्हणजे कारेला, आणि तिक्तालबु असेच नाव आहे. धामार्गव आणि कोशातकी, तसेच यामिनी यांना ओळखावे; कोशातकीच्या वेगवेगळ्या प्रकारांना कृतभेदन म्हणतात. जिमूताला कुड्डाक आणि देवताडक म्हणतात; गृध्रनखी हे नाव आहे, आणि हिंगुकाकादनी हे दुसरे नाव आहे. अश्वारी ओळखावी, करवीराला अश्वमारक म्हणतात; सिंधू, सैंधव आणि सिंधूथ्थ ही मणिमंथाची नावे आहेत. क्षार आणि यवाग्रज या दोघांना यवक्षार म्हणतात; सरजिका आणि सरजिकाक्षार हे दुसऱ्या प्रकारचे आहेत. काशीश आणि पुष्पकाशीश हे डोळ्यांसाठी उपाय आहेत; धातुकाशीश आणि काशी अशी नावे आहेत. सौराष्ट्री म्हणजे मातीचा क्षार; काक्षीला पंकपरपट म्हणतात; समाक्षिक हे खनिज आहे, आणि ताप्य हे ताप्युत्थापासून बनते. शिला आणि मनःशिला ओळखावी, तसेच नेपाळी आणि कुलटी; आला किंवा मनस्तालक म्हणजे हरिताल. गंधकाला गंधपाषाण म्हणतात; रस म्हणजे पारा; ताम्रमौदुंबर आणि शुल्ब यांचा उल्लेख आहे, तसेच म्लच्छमुख. अद्रिसार म्हणजे तीक्ष्ण लोखंड, त्याला लोहकंचा म्हणतात; माक्षिक, मधु आणि क्षौद्र हे सर्व फुलांचा सार आहेत. ज्येष्ठ पाण्यासह काञ्जिक आणि सुवीरक म्हणतात; सीता, सितोपला आणि मत्स्यंडी हे साखरेचे प्रकार आहेत. त्वग, इला आणि पत्रका सम प्रमाणात त्रिसुगंधी तयार करतात, ज्याला त्रिजातक म्हणतात; नागकेशरासह हे चतुर्जातक होते. पिप्पली, पिप्पलीमूळ, चव्य, चित्रक आणि नागर यांचा उल्लेख आहे; पंचकोल असे नाव आहे, आणि कोलक हे त्याचे दुसरे नाव आहे. प्रियंगूला कंगुका म्हणतात, कोरदूषा म्हणजे कोद्रव; त्रिपुटा म्हणजे पुटा, आणि कलाप म्हणजे लंगक. सतीना आणि वर्तुल उल्लेखले, तसेच वेणु; पिचुका, पितला, चाक्ष आणि बिडालपदका यांची नावे घेतली. कार्ष हे प्रमाण आहे, तसेच सुवर्ण; कवळग्रह हे दुसरे; अर्ध पळ म्हणजे शुक्ती, आणि आठ माषक ओळखले जातात. एक पळ म्हणजे बिल्व, मुष्टी दोन पळ, आणि प्रसृति दोन पळ; अंजली आणि कूडव चार पळ प्रत्येक. आठ पळ म्हणजे अष्टमान; हे प्रमाण मानले जाते. चार कूडव म्हणजे प्रस्थ, आणि चार प्रस्थ म्हणजे आढक. काशा पात्राचा उल्लेख आहे, आणि द्रोण म्हणजे चार आढक; तुला म्हणजे शंभर पळ, आणि भाग म्हणजे वीस पळ. प्रस्थ पदार्थांचे प्रमाण विद्वानांनी सांगितले; द्रव पदार्थांसाठी ते दुप्पट आहे. भद्रदारु हे दिव्य लाकूड आहे; दारु म्हणजे देवदारु. कुंठ हे औषधी वनस्पती आहे, आणि मांसी हे नलदाचे मूळ आहे. शंख म्हणजे शंख, शुक्ती म्हणजे शिंपल्याचे कवच, नख म्हणजे नख; शंख म्हणजे शंखच. व्याघ्र म्हणजे वाघ, व्याघ्रनख म्हणजे वाघाचे नख. पुर म्हणजे पलंकष, आणि महिषाक्ष म्हणजे गुग्गुळु. रस म्हणजे पारा, गंधरस म्हणजे बोले (एक प्रकारची माती), सरजा म्हणजे सरजा वृक्षाचा गोंद. प्रियंगू, फालिनी, श्यामा आणि गौरी या औषधी वनस्पती आहेत. करंज आणि नक्तमाळ, पुतिका आणि चिरबिल्व यांचा उल्लेख आहे. शिग्रु म्हणजे शोभांजन, आणि ज्ञानमान हे नाव आहे. जया, जयंती, शरणी, निर्गुंडी आणि सिंधुवार यांची नावे घेतली. मोरटा, पीलुपर्ण आणि तुंडी यांना तुंडिकेरिका म्हणतात. मदन, गालव, बोध, घोटा आणि घोटी यांचा उल्लेख केला. चतुरांगुल नावाची तयारी व्याधिघात म्हणून ओळखली जाते. आरग्वधाला राजवृक्ष आणि रैवत म्हणतात. दंती, काकेंदु-तिक्त, कण्टकी आणि विकंकट यांची नावे घेतली. निंबाला अरिष्ट म्हणतात, आणि पटोला म्हणजे कोलक. वयस्था आणि विशल्या यांना छिन्ना आणि छिन्नरुहा म्हणतात. वशा आणि दंत्यमृता ही गुडुचीची नावे आहेत. किराततिक्तक, भूमिंब आणि कांडतिक्तक यांचा समावेश आहे. सूतांनी सांगितले, “हे हरी, ही वनौषधींची नावे आहेत. आता कुमाराने शौनकाला सांगितलेली व्याकरणाची माहिती मी सांगितली.” अशा प्रकारे, वनौषधींच्या विविध नावे, त्यांच्या वैशिष्ट्यांसह, प्रमाण आणि व्याकरणाची संक्षिप्त माहिती, या संवादात अत्यंत आदरपूर्वक आणि स्पष्टपणे सांगितली गेली.