सुस्रुत आणि धन्वंतरी यांच्या संवादात शरीरातील विविध विकारांचे लक्षणे आणि कारणे अतिशय तपशीलवारपणे वर्णन केले आहेत. काही व्यक्तींना पोट फुगणे, उलटी येणे, कधी कधी कानात घणघण ऐकू येणे, शरीर कृश होणे, मळमळ, बेशुद्ध होणे आणि ताप येणे अशी सामान्य लक्षणे दिसतात. बेशुद्ध होणे, डोके आणि मांड्या जड वाटणे, हातपाय सुजणे, वाऱ्यामुळे झोप येणे, तोंड कोरडे पडणे, डोळ्यांसमोर अंधार येणे, कानात घणघण – ही लक्षणेही प्रकट होतात. पोटाच्या बाजूला, कंबरेत, मानेत दुखणे, तीव्र पोटदुखी, आणि आजारी व्यक्तींमध्ये सर्व लक्षणे वाढतात; त्यांना भूक आणि तहान सतत लागते, पण ती भागत नाही. अन्न पचन झाल्यावर वायू निर्माण होतो; अन्न घेतल्यावर थोडीशी बरे वाटते; पण वायूच्या विकारामुळे हृदयरोग, पोटातील गाठ, बवासीर, प्लीहा विकार, आणि रक्तक्षय होण्याचा धोका असतो. दीर्घकाळानंतर विष्ठा पातळ, द्रव, कोरडी, कठीण, आवाज करत, फेसाळ असते; पुन्हा पुन्हा विष्ठा होते, गुदद्वारात त्रास होतो, श्वास घेणे आणि खोकला येतो. कधी विष्ठा पिवळ्या किंवा पिवळ्या-निळ्या रंगाची, द्रव स्वरूपात येते; दुर्गंधी आणि आंबट ढेकर, हृदय व घशात जळजळ, भूक मंदावणे, तहान आणि वेदना जाणवतात. कफामुळे पचन त्रासदायक, मन मळमळलेले, उलटी, भूक मंदावलेली, चिकट थुंकी, थुंकी टाकणे, खोकला, हृदयाची धडधड, आणि नाकातून स्राव येतो. हृदय कठीण वाटते, पोट बधिर आणि जड वाटते, ढेकर दुर्गंधी आणि गोड, कमजोरी, आणि कधी कधी उत्साहीपणा जाणवतो. विष्ठा मिश्रित, चिकट, जड किंवा आंबट असल्यास, कृश नसलेल्या व्यक्तीलाही कमजोरी येते; सर्व रोग आणि लक्षणे दिसतात. शरीरातील तीन दोष – तहान आणि इतर – हेही ग्रहणी विकारामुळे उत्पन्न होतात आणि सर्वत्र त्यांचे कारण बनतात. वायू, मूत्राशयातील खडे, कुष्ठरोग, मधुमेह, पोटफुगणे, दुर्गंध, बवासीर, आणि ग्रहणी – हे आठ मोठे रोग अत्यंत कठीण आहेत. पुढे धन्वंतरी म्हणतो, “हे सुस्रुत, आता मूत्र अडण्याची कारणे ऐक. मूत्राशय, त्याचा गळा, लिंग, कंबर, वृषण, आणि गुदद्वार – हे एकच मार्गाने आधारलेले असतात, गुदद्वार आणि हाडांच्या कप्प्यात स्थित असतात; मूत्राशय खालील बाजूला असतो, मूत्रनलिकांच्या उघड्या मार्गाने. कडेपासून सूक्ष्म प्रवाह सतत मूत्राशयात भरतात; त्यातून वीस प्रकारचे विकार उत्पन्न होतात. मूत्र अडणे आणि मधुमेह हे दोन्ही गंभीर विकार जीवनसत्त्वांना बाधा देतात; मूत्राशय, कंबरेत, आणि लिंगात हलका पण वारंवार वेदना होतात. वायूच्या प्रकारात मूत्र कमी प्रमाणात येतो; पित्ताच्या प्रकारात मूत्र पिवळा आणि सतत जळजळ करणारा असतो; कफाच्या प्रकारात मूत्र रक्ताळलेला, मूत्राशय आणि लिंग जड आणि सुजलेले असतात. मूत्र चिकट, अडथळा असलेला, आणि सर्व दोषांनी बाधित असतो; वायू मूत्राशयाच्या उघड्या मार्गाला अडथळा आणतो आणि कोरडा करतो. मग मूत्र पित्त, कफ किंवा वीर्याशी मिसळून, हळूहळू एक भयंकर खडा तयार होतो, जो गायीच्या पित्तासारखा पिवळा असतो. हे सर्व कफावर आधारित असतात; सुरुवातीला मूत्राशय सुजतो आणि आजूबाजूला तीव्र वेदना होते. मूत्राशयात मूत्र अडकतो, मूत्र करताना वेदना, ताप, आणि भूक मंदावते; सामान्य लक्षणे म्हणजे नाभी, गुदद्वार, मूत्राशय, आणि डोक्यात वेदना. मार्ग खुला असेल तर मूत्र भरपूर येतो; अडथळा असेल तर मूत्र कष्टाने, गोमेदा रत्नासारखा स्वच्छ येतो. अतिसारामुळे मार्गात रक्त आणि मांसासह वेदना होते; वायूने बाधित झालेला रुग्ण दात घट्ट चावतो आणि थरथरतो. तो लिंग आणि नाभी पकडतो, फार त्रास सहन करतो; वायूमुळे विष्ठा होते, आणि मूत्र टपो टपो वारंवार येतो. त्याचा खडा काळा आणि खरड असतो, कधी काट्यासारखा तीक्ष्ण; पित्तामुळे मूत्राशय जळतो, जणू काही उष्णतेने शिजतो. खडा भल्लातकाच्या बीसारखा, लाल, पिवळा किंवा पांढरा असतो; कफामुळे मूत्राशय थंड आणि जड असतो. मोठा, गुळगुळीत खडा मधाच्या रंगाचा किंवा पांढरा, मुलांमध्ये अधिक प्रमाणात आढळतो. मार्ग लहान आणि पकडणे-निष्कासन सोपे असल्याने, व्यक्तीला आराम वाटतो; पण वीर्य अडकले तर मोठा वीर्याचा खडा तयार होतो. वीर्य त्याच्या जागेतून हलले किंवा निष्कासित झाले नाही, तर वायू दोन वृषणांमध्ये प्रवेश करून वीर्य कोरडे करतो, आणि ते कोरडे वीर्य खडा बनते. यामुळे मूत्राशयात वेदना, मूत्र अडथळा, आणि सूज येते; उत्पन्न होताच ते कोरडे पडते आणि विरघळते. बाधित झाल्यावर ताप आणि खोकला येतो, आणि खडा गोट्यांसारखा असतो; किंवा वायूने फुटून उलट दिशेने जातो. तो मूत्रासोबत बाहेर पडतो, किंवा प्रवाहाच्या विरुद्ध जाऊन पचतो; मूत्राशयाच्या तोंडावर वायू व्याकुळ झाल्यास मूत्र अडतो. मूत्र अडणे, वेदना, खाज, आणि कधी सूज येते; मूत्राशय झाकून मोठा आणि हललेला खडा गुदद्वाराजवळ उठतो. तिथे वेदना, जळजळ, धडधड, आणि वळवळ होते; मूत्राशय दाबल्यावर मूत्र फक्त टपो टपो येतो. ही प्रवाहाची अडथळा 'मूत्राशयातील वायू' म्हणून ओळखली जाते; ती दूर करणे कठीण आहे, आणि दुसरी, अधिक तीव्र वायू आणखी कठीण. वायू गुदद्वार आणि मूत्राशयाच्या मधल्या जागेत असताना, तो कठीण, गाठीसारखा, वर उठलेला गाठ तयार करतो, जणू मुसळासारखा. ही 'वायू-मुसळ' म्हणतात; ती विष्णूच्या मार्गातील वायूमुळे तयार होते; दोषपूर्ण, वळणदार, तीव्र वायू मूत्राशयात तीव्र वेदना निर्माण करतो. मूत्र अडवून, वायू फिरतो, कडकपणा, वळवळ, जडपणा आणतो; मूत्र थोडे थोडे, किंवा कधी कधीच येतो. हे 'वायू-वळण' म्हणतात; मूत्र थोडा वेळ अडवला गेल्यास, बाहेर येत नाही, किंवा अडथळा येतो, आणि मूत्र केल्यानंतर थोडी वेदना होते. अडथळ्यामुळे वायू अडतो आणि फिरू लागतो, मग नाभीखालील खालचा पोट मूत्राने भरतो. त्यामुळे तीव्र वेदना, फुगणे, अशक्तपणा, आणि मलाचा साठा होतो; हे मूत्र पोटाच्या उघड्या मार्गाच्या दोषामुळे किंवा वायूमुळे उत्पन्न होते. अशा प्रकारे, धन्वंतरीने विविध विकारांची लक्षणे, कारणे, आणि त्यांचे शरीरातील परिणाम सुस्रुताला सांगितली, ज्यातून शरीराच्या दोषांची समज आणि उपचाराची दिशा मिळते.