सुसंस्कारित, आदरणीय कथन: ग्रहणी विकाराचा अनुभव घेत असलेल्या व्यक्तीची अवस्था अत्यंत वेदनादायक आणि त्रासदायक असते. त्याच्या मलाचा रंग रक्ताळलेला असतो, त्यात अपच झालेल्या गवताचे मिश्रण असते, आणि त्यातून घमघमाट येतो. मलाच्या वेळी घाम येतो, जळजळ होते, गुदद्वारात उष्णता जाणवते, तीक्ष्ण रसांची इच्छा होते, आणि जड, चिकट कफ निर्माण होतो. मलाचा प्रवाह चिकट, कमी प्रमाणात आणि सतत वाहणारा असतो; यामुळे केस गळतात, मोठा त्रास होतो, आणि मूत्राशय, गुदद्वार, व पोटात जडपणा जाणवतो. मलाची योग्य पचन न झाल्यास, त्याचे सर्व लक्षणे शरीरभर पसरतात; मन भयाने अस्वस्थ झाल्यास, व्यक्ती झोपल्यावर मल बाहेर पडतो. अशावेळी वात त्वरित नियंत्रित करावा, आणि त्यासाठी गरम, द्रव, हलक्या पदार्थांचा वापर करावा. वात आणि पित्त विकारांची लक्षणे जवळपास सारखी असतात, आणि दुःखातही तशीच दिसतात. सारांशात, अतिसार दोन प्रकारचा असतो: दूषित आणि अदूषित. रक्ताच्या मिश्रणाने तो द्रव विकाराचा प्रकार ठरतो, आणि जडपणामुळे तो पाण्यात मिसळून बाहेर पडतो; मल दुर्गंधी, आवाजाने, अडथळ्याने, आणि वेदनेने युक्त असतो. दुसरा, अदूषित प्रकार, कफामुळे होतो, पण तो बुडत नाही; अतिसारात, जो व्यक्ती फार काळजी घेत नाही, त्याला ग्रहणी रोग होतो. अत्यंत पचनशक्ती कमी झाल्याने, मल दूषित असो किंवा शुद्ध, तो पचतो आणि नंतर अतिसार स्वरूपात बाहेर पडतो. हा अतिसार अत्याधिक प्रमाणात मल बाहेर काढतो; दूषित मल अपचित असतो, पण पचलेला मल तसा नसतो. दीर्घकालीन ग्रहणी विकाराने शरीरातील दोष साठतात, आणि उपवास करावा लागतो; कधी अचानक थरथर, कधी सांधेदुखी येते; हा विकार चार दोषांमुळे, आणि त्यांचा संयोगानेही उत्पन्न होतो. सुरुवातीच्या लक्षणात हातपायांची कमजोरी, सतत वात, तोंडात थोडे लाळ, वाईट स्वाद, भूक कमी, तहान, थकवा, आणि चक्कर येते. पोट फुगते, उलटी होते, कधी कधी कानात आवाज येतो; सामान्य लक्षणे म्हणजे कृशता, उलटी, मूर्च्छा, आणि ताप. मूर्च्छा, डोकं व मांड्यांमध्ये जडपणा, हातपायांमध्ये सूज, वायूने झोप येणे, तोंड कोरडे, डोळ्यांसमोर काळोख, आणि कानात आवाज येतो. कडे, कंबरे, मान, आणि पोटात वेदना; तीव्र कोलिक; रोगी व्यक्तीत सर्व लक्षणे वाढतात, आणि भूक व तहान शमत नाही. पचन झाल्यावर वायू होतो; जेवल्यानंतर आरोग्य मिळते; वातामुळे हृदयविकार, पोटातील गाठी, बवासीर, प्लीहा विकार, आणि रक्तक्षयाचा धोका असतो. काळानुसार मल पातळ, द्रव, कोरडा, कडक, आवाजाने, आणि फेसाळ असतो; वारंवार मलप्रवृत्ती, गुदद्वारात अडथळा, श्वासोच्छ्वासात त्रास, आणि खोकला येतो. मल पिवळ्या किंवा पिवळ्या-निळ्या रंगाचा, द्रव स्वरूपात बाहेर पडतो; दुर्गंधी, आंबट ढेकर, हृदय व घशात जळजळ, भूक कमी, तहान, आणि वेदना असते. कफामुळे पचन वेदनादायक, मन उलटलेले, उलटी, भूक कमी, चिकट लाळ, थुंकी, खोकला, हृदयाची धडधड, आणि नाकातून स्त्राव येतो. हृदय कठीण वाटते, पोट बधिर आणि जड, ढेकर दुर्गंधी व गोड, कमजोरी, आणि कधी कधी उत्साहीपणा जाणवतो. मल मिश्रित, चिकट, जड किंवा आंबट असतो; कृश नसलेल्या व्यक्तीतही कमजोरी, आणि सर्व रोग व लक्षणे दिसतात. शरीरातील तीन दूषित पदार्थ—तहान व इतर—ग्रहणी विकारामुळे उत्पन्न होतात, आणि सर्वत्र त्यांचे कारण दिसते. वात, मूत्राश्म, कुष्ठ, मधुमेह, पोटफुगी, दुर्गंधी, बवासीर, आणि ग्रहणी—हे आठ मोठे रोग अत्यंत कठीण आहेत. धन्वंतरी म्हणतात: "सुष्रुत, आता मूत्ररोधाच्या कारणे ऐक." मूत्राशय, त्याचा गळा, लिंग, कंबरे, अंडकोष, आणि गुदद्वार—हे एकच नळ्यांनी आधारलेले आहेत, आणि गुदद्वार व हाडांच्या गुहेत स्थित आहेत; मूत्राशयही खालील बाजूला असतो, आणि मूत्रनाड्यांचे उघडे असतात. दोन्ही बाजूंनी, सूक्ष्म प्रवाह सतत मूत्राशय भरतात; त्यातून प्रवेश करून, ते वीस प्रकारचे विकार निर्माण करतात. मूत्ररोध आणि मधुमेह, हे दोन्ही गंभीर, जीवनदायी स्थळांना बाधा देतात, मूत्राशय, कंबरे, आणि लिंगात हलका पण वारंवार वेदना निर्माण करतात. वात प्रकारात मूत्र कमी प्रमाणात येतो; पित्त प्रकारात मूत्र पिवळा आणि सतत जळजळीत असतो; कफ प्रकारात मूत्र रक्ताळलेला, मूत्राशय व लिंगात जडपणा आणि सूज असते. मूत्र चिकट, अडथळ्याने, आणि सर्व दूषित पदार्थांनी बाधित असतो; वात मूत्राशयाचे उघडे अडवून, त्याला कोरडे करतो. मग मूत्र पित्त, कफ किंवा वीर्याशी मिसळून, हळूहळू भयानक पथरी तयार होते, जी गायीच्या पित्तासारखी पिवळी असते. हे सर्व कफावर आधारित असतात; याचे सुरुवातीचे लक्षण म्हणजे मूत्राशयात सूज आणि बाधित भागात तीव्र वेदना. मूत्राशयात मूत्र साठतो, मूत्रविसर्जन वेदनादायक, ताप, आणि भूक मंद होते; सामान्य लक्षणे म्हणजे नाभी, गुदद्वार, मूत्राशय, आणि डोक्यात वेदना. मूत्रमार्ग खुला असताना मूत्र विपुल येतो; अडथळा असल्यास, ते गोंमेदा रत्नासारखे स्वच्छ, पण अडथळ्याने बाहेर पडते. अस्वस्थतेमुळे, मार्गात रक्त व मांसासह वेदना होते; वाताने बाधित, रोगी दात कुरतडतो आणि थरथरतो. तो लिंग आणि नाभी धरून मोठा त्रास सहन करतो; वातामुळे मलविसर्जन होते, आणि मूत्रही वारंवार, थेंब-थेंब बाहेर पडते. त्याची पथरी काळी व खरबरीत, कधी काट्यासारखी तीक्ष्ण असते; पित्तामुळे मूत्राशय जळजळीत, जणू उष्णतेने शिजत आहे. पथरी भल्लातकाच्या बीजासारखी, लाल, पिवळी किंवा पांढरी; कफाने दाबल्याने मूत्राशय थंड आणि जड असतो. मोठी, गुळगुळीत, मधासारखी किंवा पांढरी पथरी, मुलांमध्ये विशेषतः अधिक प्रमाणात आढळते. नळ्याचा आकार लहान असल्याने, पकडणे आणि बाहेर टाकणे सोपे असते, त्यामुळे व्यक्तीला आराम मिळतो; पण वीर्य रोखल्याने, मोठी वीर्याची पथरी तयार होते. वीर्य त्याच्या जागेतून हलल्यास किंवा बाहेर पडले नाही, वात अंडकोषांमध्ये प्रवेश करून वीर्य कोरडे करतो, आणि ते कोरडे वीर्य पथरी बनते. यामुळे मूत्राशयात वेदना, मूत्रविसर्जनात अडथळा, आणि सूज येते; जसेच ती पथरी तयार होते, तशी ती कोरडी आणि विरघळते. बाधित झाल्यावर ताप आणि खोकला येतो, आणि अशावेळी पथरी खड्यासारखी असते; किंवा, वाताने तुटून उलट दिशेने हलते. या प्रकारे, ग्रहणी आणि मूत्राशयाच्या विकारांची लक्षणे आणि कारणे धन्वंतरीने सुष्रुताला सांगितली, आणि त्यांचे वर्णन अत्यंत तपशीलवार आणि आदराने केले.