रक्त मिसळलेली, छाटलेली आणि श्वास घेणे कठीण व संकुचित झालेली अवस्था निर्माण होते. आतड्यांमध्ये गडगडाट, फुगवटा, अत्याधिक ढेकर आणि वारंवार विसर्जन होते. लघवी भरपूर, पण मल कमी; भूक मंद, पोट काळसर दिसते; डोके, पाठ आणि छातीमध्ये वेदना, थकवा, आणि मलाचा स्वरूप बदलतो. इंद्रियांच्या विषयांकडे अस्वस्थता, दुःखामुळे राग, शंका, मूत्र व मल धरून ठेवणे, पोट फुगणे आणि पल्लवितता दिसते. पचनशक्ती कमकुवत झालेल्यांमध्ये हे लक्षणे वाढतात; वायू उलट फिरतो आणि खालील मार्गात अडथळा निर्माण होतो. ही अवस्था शरीरातील इतर वायूंना, सर्व इंद्रियांना आणि शरीराला अस्वस्थ करते; तसेच, मूत्र, मल, पित्त, कफ आणि वायू सुकवते. पचनाची अग्नी नष्ट होते, आणि मग शरीरातील सर्व जण कृश, उत्साहहीन, निराश, अशक्त आणि मंद होतात. ते सारहीन, तेजहीन, जणू की किड्यांनी झळाळलेले झाड; तीव्र आणि वेगाने वाहणाऱ्या दोषांमुळे पीडित, जीवनदायिनी बिंदूंना त्रास देणारे, क्षय रूपी वेदना निर्माण करतात. या अवस्थेत खोकला, तहान, तोंड कोरडे, स्वाद हरवलेला, श्वास घेणे कठीण, नाक बंद; थकवा, अंग मोडणे, दात कुरकुरणे, शिंका, सूज आणि ताप येतो. नपुंसकता, बहिरेपणा, अंगात आकड, गाठी; शरीर कृश, आवाज बदललेला, चिंतन, वारंवार थुंकणे, आणि भूक नाही. सर्व सांधे, हाडे, हृदय, नाभी, गुद, कंबरेत वेदना; गुदातून पित्त वाहते, जे बगळ्याच्या पोटासारखे दिसते. पित्त कोरडे, टोकावरून बाहेर पडते, मध्ये कच्चे किंवा पक्के; पित्त फिकट, हळदीसारखे, चिकट, बसूनच बाहेर पडते. गुदात अंकुर, अनेक वायू, कोरडे, खाजेसह; मेद, गडद लाल, कठीण, असमान, खरबरीत. हे एकमेकांपेक्षा वेगळे, वाकडे, धारदार, फुटलेल्या चेहऱ्याचे; जुझूब, खजूर, कार्कंधू, कापूस यांच्या फळांसारखे. काही कदंब फुलांसारखे, काही सिद्धार्थ बियांसारखे; डोके, कंबरे, पाय, मांड्या, कंबरेत आणि इतर भागांत तीव्र वेदना. शिंका, ढेकर, अडथळा, हृदयात वेदना, उलटी, खोकला, श्वास घेणे कठीण, पचन बिघडले, कानात आवाज, चक्कर येते. अशा अवस्थेत मल गाठाळ, कमी, आवाजाने, धारेने बाहेर येतो, वेदना आणि श्लेष्मासह, आणि बाहेर पडणे कठीण. त्वचा काळी, मूत्र व मल धरून ठेवणे, डोळे आणि तोंडाचा रंग बदलतो; त्यामुळे गाठी, प्लीहा विकार, पोट फुगणे आणि कठीण गाठ निर्माण होतात. पित्त वाढले की, तोंड निळे होते, गाठ लाल, पिवळ्या किंवा काळ्या; त्या कृश, धारदार, रसाळ, दुर्गंधी, बारीक, मऊ आणि सैल. त्यांची जीभ पोपटासारखी, तोंड यकृत किंवा जळूकाच्या तोंडासारखे; जळजळ, ताप, घाम, तहान, बेशुद्धी, भूक कमी, मन गोंधळलेले. गाठी गरम, द्रव, निळ्या, उष्ण, पिवळ्या किंवा लाल; मध्य ज्वारीसारखे, त्वचा, नख आणि इतर भाग हिरवट-पिवळे. कफ वाढला की, गाठी मोठ्या, दाट, किंचित वेदनादायक, पांढऱ्या, उंच, फुगलेल्या, तेलकट, कठीण, गोल, जड आणि घट्ट. त्या चिकट, स्थिर, गुळगुळीत, खाजेसह, स्पर्शास सुखद, करिरा किंवा फणसाच्या देठासारख्या, गायीच्या स्तनासारख्या. कंबरेत, सर्पासारख्या, पू असलेली, मूत्राशय व नाभीत वेदना; श्वास घेणे कठीण, हृदयात धडधड, लाळ जास्त, भूक नाही, नाक बंद. ही अवस्था गंभीर, डोके जड, थंडी, तिखटपणा; नपुंसकता, पचन मंद, मऊपणा, उलटी, जुलाब आणि इतर विकार आणते. मलात मेद, श्लेष्मा, कफ भरपूर, रक्त वाहते; मल निघत नाही, फुटत नाही, त्वचा व इतर भाग फिकट आणि तेलकट. सर्व लक्षणे एकत्र आली की, सर्व वैशिष्ट्ये दिसतात; रक्त वाढले की, गुदातील गाठी पिवळ्या दिसतात. त्या वटाच्या फळासारख्या, गुंजा किंवा प्रवाळासारख्या; अत्यंत दुर्गंधी, गरम, तीव्र अडथळा आणि वेदनादायक. अचानक रक्त वाहते, जास्त वाहिल्याने, माणूस मोरासारखा ओरडतो, रक्तक्षयामुळे त्रस्त होतो. रंग, शक्ती, उत्साह, जीवनशक्ती कमी होते, इंद्रिये बिघडतात, विशेषत: मुद्ग, कोद्रव, जंबिर, करिरा, चणका आणि अशा अन्नामुळे. कोरड्या, बांधणाऱ्या अन्नामुळे वायू वाढतो, गुदात तीव्र होतो, खालील मार्ग अडवतो आणि त्या भागांना सुकवतो. त्यामुळे मल कठीण, कोरडा, वायूसह मिसळलेला, पोट, पाठ, हृदय, कंबरेत तीव्र वेदना. पोट फुगते, मल कठीण, उलटी, कापणारी वेदना, मूत्राशयात तीव्र वेदना, गाल फुगतात. वायू वरच्या दिशेने गेल्याने उलटी, भूक कमी, ताप, हृदय विकार, पचन विकार, मूत्र धरून ठेवणे, जुलाब येतो. बहिरेपणा, तीव्र डोकेदुखी, श्वास घेणे कठीण, डोकेदुखी, खोकला, नाक बंद, मानसिक गोंधळ, तहान, श्वास घेणे कठीण, पित्त विकार, पोटातील गाठी, आणि अशा अनेक स्थिती निर्माण होतात. वायूजन्य रोग तीव्र आणि गंभीर असतात; त्यात काही अत्यंत भयानक, मृत्यू आणि गंभीर गुंतागुंतीस कारणीभूत होतात. हे नसतानाही, ज्यांच्या आतड्यांमध्ये वायू आहे, त्यांना जन्मजात आणि मार्गाशी संबंधित विकार होतात. स्थिर झालेले विकार बरे होत नाहीत, पण पचनाची अग्नी आणि अन्य उपायांनी नियंत्रित करता येतात; दोन दोषांच्या मिश्रणाने आणि दुसऱ्या मार्गावर आधारित विकारही सांगितले आहेत. हे बरे करणे कठीण, वर्षानुवर्षे लागतात; बाह्य मार्गावर आणि एका दोषावर आधारित विकारही वर्णन केले आहेत. गुदग्रहणी सहज बरे होतात, आणि त्यांना जास्त वेळ लागत नाही; जननेंद्रिय आणि तत्सम भागातील विकार त्यांच्या प्रकारानुसार सांगितले जातील, पण जन्मजात विकार नाही. कृमि संक्रमणाच्या स्वरूपात गाठी चिकट आणि मऊ असतात; जेव्हा वायू कफ घेऊन फिरतो, तेव्हा बाह्य मार्गावर त्वचेवर गुदग्रहणी निर्माण होतात. या प्रकारे, विविध दोषांच्या वाढीने आणि त्यांच्या संयोगाने शरीरात निर्माण होणाऱ्या गाठी, विकार, आणि त्यांचे लक्षणे यांचे वर्णन येथे केले आहे, जे संपूर्ण शरीर, इंद्रिये, आणि जीवनशक्तीला त्रासदायक ठरतात.