गरुडपुराणम्

तो बुधाचा स्वामी आहे, तसेच बृहस्पतीचाही स्वामी आहे. तो लक्ष्मण आहे, तोच लक्षण आहे; त्याच्या ओठांची ठेवण किंचित लोंबती असूनही तो अत्यंत मनोहर आहे. त्याच्या मुखावर असंख्य रसांचा तेजस्वी प्रकाश आहे आणि तो विविध फुलांनी अलंकृत आहे. तो रत्न देणारा आहे, तसेच रत्न घेणारा आहे; त्याला रूप आहे, पण तो निराकारही आहे. कधी तो काळ्या पावसाच्या ढगासारखा दिसतो, शुद्ध आहे, पुन्हा त्या काळ्या मेघासारखा असूनही तो निराकार आहे, रूप देणारा आहे आणि कधी शुभ्र वर्णाचा देखील आहे. त्याचा वर्ण सुवर्णासारखा आहे, त्याला सुवर्ण म्हणतात, त्याचे सर्व अंग सुवर्णमय आहेत, तोच सुवर्ण आहे आणि त्याने सुवर्णाची मेखलाही परिधान केली आहे. तो सुवर्ण देणारा आहे आणि सुवर्णाचा भागही त्याच्यात आहे. तो सुपर्णी, महापर्णी आणि सुपर्णाचा कारण आहे. तो महानाचा कारण आहे, तसेच आदिप्रधान तत्त्वाचा कारण आहे. तो बुद्धीचा कारण आहे, अहंकाराचा कारण आहे. तो आकाशाचा कारण आहे, आणि पृथ्वीच्या सर्वोच्च कारणाचा तोच मूळ आहे. तो देहाचा कारण आहे, तसेच डोळ्याचाही कारण आहे. तो जिभेचा कारण आहे, तसेच श्वासाचा कारण आहे. तो वाणीचा कारण आहे आणि दूधाचा कारणही आहे. तो यमाचा कारण आहे, तसेच ईशानाचा कारण आहे. तो राजांचा प्रधान कारण आहे आणि धर्माचा कारणही आहे. तो मनूंचा कारण आहे, तसेच पक्ष्यांचा सर्वोच्च कारण आहे. तो सिद्धांचा कारण आहे आणि यक्षांचा श्रेष्ठ कारण आहे. तो नद्यांचा कारण आहे, तसेच प्रवाहांचा सर्वोच्च कारण आहे. वनस्पतींचा कारण आहे आणि लोकांचा (जगांचा) कारण सुद्धा तोच आहे. तो सर्पांचा कारण आहे, तसेच शुभेच्छांचा (आशीर्वादांचा) कारण आहे. तो देहाचा आत्मा आहे, इंद्रियांचा आत्मा आहे आणि बुद्धीचाही आत्मा आहे. तो जागृत आणि निद्रित अवस्थेतील आत्मा आहे, महान आत्मा आणि परात्पर आत्मा आहे. पृथ्वीचा सर्वोच्च आत्मा, आणि चवीचा आत्मा आहे. तो शब्दाचा आत्मा, वाणीचा आत्मा, स्पर्शाचा आत्मा आणि साक्षात पुरुष आहे. तो गंधाचा आत्मा, हाताचा आत्मा, पायाचा आत्मा आणि परात्पर आहे. तो इंद्राचा आत्मा, ब्रह्माचा आत्मा, शांत रूप असलेल्या रुद्राचा आत्मा आणि मनाचा आत्मा आहे. तो ईशाचा आत्मा, सर्वोच्च आत्मा, रुद्राचा आत्मा आणि मुक्तीचे ज्ञान आहे. त्याचे स्वरूप लज्जा आणि क्रिया आहे, आणि तो तपस्व्यांच्या कल्याणात आनंद मानतो. तोच चेतना, प्रज्ञा, काळ, उष्णता, पाऊस आणि मनही आहे. तो दुष्टांना भ्रमित करणारा आहे, मांडव्य आहे, आणि पाताळाग्नी आहे. अत्री, वसिष्ठ, पुलह, पुलस्त्य, कुत्स, याज्ञवल्क्य, देवल, व्यास आणि पराशर — हे सर्व त्याच्याच रूपात आहेत. शर्म्मद, गांगेय, हृषीकेश आणि बृहच्छ्रवास हेही त्याच्यातच सामावले आहेत. तोच नारायण, महान भाग्यशाली आणि प्राणांचा अधिपती आहे. तो उदानाचा सर्वोच्च स्वामी, समानाचा स्वामी आहे. तो प्रथम रूपांचा स्वामी आहे, तलवार धारण करणारा आहे, आणि हल शस्त्र म्हणून धारण करणारा आहे. तोच प्रकृती आहे, त्याच्या गळ्यात कौस्तुभ मणी आहे आणि त्याने पितांबर परिधान केले आहे. तो अनंत आहे, अनंत रूपांचा आहे, सुंदर नखांचा आणि दिव्य सौंदर्याचा आहे. तो हिरण्यकशिपूचा वध करणारा आणि हिरण्याक्षाचा दमन करणारा आहे. तो केशिनाचा संहार करणारा आणि मुष्टिकाचा पराभव करणारा आहे. अशा प्रकारे, या सर्व गुणांनी, रूपांनी, कार्यांनी आणि स्वरूपांनी युक्त, तोच सर्वांचा आधार, कारण आणि परमेश्वर आहे.