याज्ञवल्क्यांनी वर्णन केलेल्या वर्णधर्मांचे आणि आचारांचे विवेचन गरुड महापुराणाच्या या अध्यायात अत्यंत आदराने केले आहे. यामध्ये प्रथम सांगितले आहे की, वेदशास्त्रात पारंगत असलेल्या व्यक्तींचे मुख्य कर्तव्य म्हणजे यज्ञयाग, आत्मसंयम, अहिंसा, दान आणि स्वाध्यायाचा अभ्यास. या चार गोष्टींना पराशरज्ञानींचे ज्ञान किंवा वेदज्ञ लोकांचे कर्तव्य मानले जाते. समाजातील वर्ण व्यवस्था ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र अशा चार वर्गांत विभागली आहे. यापैकी ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य हे 'द्विज' म्हणजेच दोनदा जन्मलेले मानले जातात. या द्विजांचा पहिला जन्म माता-पित्यापासून होतो आणि दुसरा जन्म उपनयन संस्काराने म्हणजेच वेदाध्ययनासाठी केलेल्या दीक्षा विधीने होतो. गर्भधारणेच्या वेळी म्हणजेच गर्भात चेतना येताच, संतानासाठी संस्कार केला जातो. जन्मानंतर अकराव्या दिवशी आणि चौथ्या महिन्यात मुलाचे बाह्यरूप प्रकट होते. यामुळे बीज आणि गर्भातून उत्पन्न होणारा दोष शांत होतो. यानंतर, ब्राह्मण मुलाचा उपनयन संस्कार गर्भधारणेपासून आठव्या वर्षी किंवा जन्मानंतर आठव्या वर्षी करावा, असे सांगितले आहे. उपनयनानंतर आचार्याने विद्यार्थ्याला महान व्याहृति मंत्रांनी वेदाध्ययनास प्रारंभ करावा. दिवसा, संध्याकाळी, पवित्र धागा डाव्या खांद्यावर ठेवून, पूर्वेकडे तोंड करून, शौचानंतर पाण्याने आणि मातीने शुद्ध होऊन, स्वच्छ जागी बसून, गुडघे एकत्र करून, हाताच्या लहान बोट, अनामिका आणि अंगठ्याच्या टोकांना आणि मूळांना स्पर्श करावा. विद्यार्थ्याने तीन वेळा पाणी प्यावे, दोन वेळा तोंड पुसावे आणि देहातील विविध इंद्रियांना पाण्याने स्पर्श करावा. हृदय, कंठ, तालू आणि नाभी यांना त्यांच्या वर्णानुसार स्पर्श करावा. स्नान करताना जलदेवतांना उद्देशून मंत्र म्हणावे, शुद्धी आणि प्राणायामाचे पालन करावे. मग गायत्री मंत्रासह व्याहृति म्हणाव्यात आणि नम्रतेने मस्तक झुकवावे. प्राणसंयम करून स्वतःवर पाणी शिंपडावे आणि देवतेसाठी तीन ऋचांचा पाठ करावा. प्रत्येक सकाळी, सूर्य उगवण्यापूर्वी संध्यावंदनासाठी उभे राहावे. त्यानंतर आदराने वडीलधाऱ्यांना 'मी अमुक आहे' असे सांगून अभिवादन करावे. जेव्हा बोलावले जाईल, तेव्हा सर्व काही सांगावे आणि पाठ करावे. विद्यार्थ्याने दंड, मृगचर्म, यज्ञोपवीत आणि मेखला धारण करावी. प्रत्येक कार्याच्या आरंभी, मध्ये आणि शेवटी छंदाचे पालन करावे. अग्निहोत्र केल्यानंतर, गुरूच्या परवानगीने नम्रतेने भोजन घ्यावे. ब्रह्मचर्याचे पालन करताना, केवळ अडचणीच्या वेळीच एक वेळचे अन्न घ्यावे. मध, मांस आणि शिजवलेले अन्न टाळावे. उपनयनानंतर गुरूने त्याला यज्ञोपवीत दिल्यावर तो 'द्विज' म्हणून ओळखला जातो. माता, पिता, गुरू आणि इतर वडीलधाऱ्यांचा पूर्वीप्रमाणेच सन्मान करावा; त्यातही आईचे स्थान सर्वश्रेष्ठ आहे. काहींच्या मते, यज्ञोपवीत घेतल्यावरच द्विजत्व प्राप्त होते, तर काहींच्या मते सोळाव्या वर्षी केशवपन केल्यावर. ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य यांच्यासाठी उपनयनाचा वेळ वेगवेगळा सांगितला आहे. ज्याने सावित्री मंत्र गमावला आहे, तो ब्रात्य समजला जातो, जोपर्यंत तो व्रात्यस्तोम यज्ञ करीत नाही. म्हणून ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य हेच द्विज आहेत. द्विजांसाठी वेदच सर्वश्रेष्ठ कल्याणाचा मार्ग आहे. जो दररोज ऋग्वेदाचा अभ्यास करतो, तो आपल्या पितरांना मध आणि तुपाने तृप्त करतो. त्याने दररोज तुप, अमृत यांचा नैवेद्य देवांना व पितरांना अर्पण करावा. जो आपली शक्तीनुसार इतिहास, शास्त्र यांचा अभ्यास करतो, त्याचे पितर संतुष्ट होऊन त्याला सर्व मंगल फळे देतात. द्विज जर भूमिदान करतो, तपश्चर्या करतो किंवा वेदपाठ करतो, तर त्याचे फळ त्याला प्राप्त होते. जर पुत्र नसेल, तर पत्नी किंवा अग्निद्वारे तो ब्रह्मलोक प्राप्त करतो आणि पुन्हा या लोकात जन्म घेत नाही. याप्रमाणे, गरुड महापुराणाच्या या अध्यायात याज्ञवल्क्यांनी वर्णधर्मांचे आणि द्विजांच्या कर्तव्यांचे सविस्तर आणि पवित्र विवेचन केले आहे.