एकदा श्री गरुड महापुराणाच्या आचारखंडातील 'पन्नास एकावन्नावे अध्याय' म्हणजेच 'पन्ना-मणीचे परीक्षण' या अध्यायात पन्ना या रत्नाची वैशिष्ट्ये आणि त्याच्या प्रकारांबद्दल सांगितले गेले. त्या पवित्र स्थळी जे काही उत्पन्न होते, त्यावर कोणतेही मंत्रसमूह किंवा औषधे परिणाम करू शकत नाहीत. त्या ठिकाणी आणखी एक स्वरूप आहे, जे सर्व दोषांपासून मुक्त आहे. हे स्वरूप अत्यंत हिरव्या रंगाचे, मऊ, तेजस्वी आणि तंतुमय स्वरूपाचे आहे. या रत्नाची योग्य आकृती व गुणधर्म आहेत, त्याचा रंग एकसारखा असून त्यात कोणतीही हीनता नाही. जेव्हा हिरवा रंग बाजूला ठेवला जातो आणि त्यातील तेज आत लपवले जाते, तेव्हा ज्याचे निरीक्षण केल्याने मनास अपूर्व आनंद मिळतो, असा तो पन्ना आहे. त्याचा रंग अत्यंत तेजस्वी आहे आणि त्याच्या आतील भागात स्पष्ट किरणांनी अलंकृतता आहे. हे रत्न आपल्या गडद रंग, तेज आणि घनदाट स्वरूपामुळे चमकत असते. पण काही पन्ने डागाळलेले, कठीण, अशुद्ध, खरबरीत आणि दगडासारख्या पोताचे असतात. सांध्यावरून वाळवलेले रत्न दुसऱ्या प्रकारच्या पन्न्यात गणले जाते. 'भल्लातक' आणि 'पुत्रिका' असे त्याच्या रंगानुसार नाव दिले जाते. पुत्रिका जेव्हा कापडाने घासली जाते, तेव्हा तिचे तेज हरवते. काही पन्ने अनेक रूपे आणि गुणांनी युक्त असली, तरीही ती पन्न्याच्या वैशिष्ट्यांचे पालन करतात. हीच स्थिती हिरे, मोती आणि इतर काही द्विज रत्नांची आहे. काही वेळा, त्यांच्या सरळपणामुळे एक विशिष्ट गुण प्रकट होतो. स्नान, आचमन, जप आणि रक्षणासाठी केलेल्या मंत्रकर्मात, तसेच देव, पितर, अतिथी आणि गुरू यांच्या पूजेत, दोषरहित आणि गुणसम्पन्न रत्न सोन्याशी जुळवले जाते. 'पद्मराग' या रत्नाची किंमत त्याच्या वजनावरून ठरते आणि त्यातील दोषांमुळे त्याचे मूल्य कमी होते. पुढे, समुद्रकिनाऱ्याजवळील भूमीवर, सिंहल देशातील कन्यांच्या कोमल हातांची कळी, तरुण अंकुरांचे टोक, नवफुललेले धान्य आणि प्रवाळाच्या शाखा आढळतात. या सर्वांचा संगम असलेली ती भूमी, लाटांच्या शुभ्र फेसासारखी भासते. तेथे निळ्या कमळासारखी फुले, मोराच्या गळ्याचा रंग, हलधरधारी देवतेचे वस्त्र, मधमाशी, धनुष्य, हराचा कंठ आणि लालसर फुलांच्या रंगाची फुलेही दिसतात. काही फुले शुद्ध जलाशयाच्या स्वच्छ पाण्यासारखी, काही जलाच्या प्रकाशासारखी, तर काही मोरांच्या झुंडीप्रमाणे दिसतात. ही सर्व फुले एकाच प्रकारची असून त्यांचा रंग अत्यंत सुंदर व तेजस्वी असतो. मात्र, मातीच्या, दगडाच्या आणि खडकाच्या भेगांचा भीती त्यांच्याशी जोडलेली असते. या भूमीतूनच ते रत्न जन्म घेतात, आणि तेथे त्यांची मोठी प्रशंसा होते. पद्मराग रत्नाचे गुणधर्म, ते धारण केल्यावर कसे दिसतात, हे सांगितले गेले. पद्मराग रत्नाची जन्मस्थाने तीन प्रकारची मानली जातात. परीक्षण व चाचणी करूनच या रत्नाचे मूल्य ठरवावे. ते आगेत कितपत टिकते, हेही वापरात पाहिले जाते. मात्र, केवळ परीक्षणासाठी नव्हे, तर गुणवृद्धीसाठी हे केले जाते. जर त्याची अग्निसहनशक्ती नीट ओळखली गेली नाही, तर जळण्याच्या दोषामुळे ते खराब होते. याच ठिकाणी, ज्ञानीजन काच, निळे कमळ, करवीर, स्फटिक आणि अशा इतर दगडांनाही ओळखतात, तसेच 'व्याघ्रनयन' रत्नही. या सर्वांमध्ये वजन आणि कठीणपणा नेहमी समजून घ्यावा. काही नीलम रत्नांना तांबूस छटा असते. निळ्या दगडाचा तेज मध्यभागी इंद्रधनुष्याच्या प्रकाशाप्रमाणे चमकतो. त्याच्या रंगाची प्रचुरता इतकी असते की, ते शंभर पट गाढ दुधातही स्थिर राहते. अशा प्रकारे, या अध्यायात पन्ना आणि पद्मराग रत्नांचे स्वरूप, त्यांचे गुणदोष, त्यांचे परीक्षण आणि त्यांची उत्पत्ती यांचे सुंदर वर्णन केले गेले. याच्याच शेवटी 'पन्ना-मणीचे परीक्षण' या एकाहत्तराव्या अध्यायाचा समारोप झाला.