കര്തവ്യേ പാര്വണേ ശ്രാദ്ധേ ആശൌചം യദി ജായതേ । ആശൌചാവഗമേ കുര്യാച്ഛ്രാദ്ധം ഹി തദനന്തരമ് ॥ ൨,൪൫.
പാർവണ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ട സമയത്ത് അശൗചം വന്നാൽ, അശൗചം കഴിഞ്ഞ ഉടനെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
ഏകോദ്ദിഷ്ടേ തു സമ്പ്രാപ്തേ യദി വിഘ്നഃ പ്രജായതേ । മാസേന്യസ്മിന് തിഥൌ തസ്യാം കുര്യാച്ഛ്രാദ്ധം തദൈവ ഹി ॥ ൨,൪൫.
ഏകോദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ട സമയത്ത് തടസ്സം വന്നാൽ, അടുത്ത മാസം അതേ തിഥിയിൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
തൂഷ്ണീം ശ്രാദ്ധാന്തു ശൂദ്രസ്യ ഭാര്യായാസ്തത്സുതസ്യ ച । കന്യായാശ്ച ദ്വിജാതീനാമനുപേതദ്വിജസ്യ ച ॥ ൨,൪൫.
തൂഷ്ണീം ശ്രാദ്ധം ശൂദ്രനും, അവന്റെ ഭാര്യക്കും പുത്രനും, കന്യയ്ക്കും, ഉപനയനം ചെയ്യാത്ത ദ്വിജന്മാർക്കും ആണ്.
ഏകകാലേ ഗതാ സൂനാം ബഹൂനാമഥ വാ ദ്വയോഃ । തന്ത്രേണ ശ്രപണം കുര്യാച്ഛ്രാദ്ധം കുര്യാത്പൃഥക്പൃഥക് ॥ ൨,൪൫.
ഒരേ സമയത്ത് രണ്ട് സ്ത്രീകളോ പല സ്ത്രീകളോ മരിച്ചാൽ, ഹോമം വിധിപ്രകാരം ചെയ്യണം; പക്ഷേ, ശ്രാദ്ധം ഓരോരുത്തർക്കും വേറേ വേറേ നടത്തണം.
ദദ്യാത്പൂര്വം മൃതസ്യാദൌ ദ്വിതീയസ്യ തതഃ പുനഃ । തൃതീയസ്യ തതഃ കുര്യാത്സംനിപാതേ ത്വയം വിധിഃ (ക്രമഃ) ॥ ൨,൪൫.
ഒന്നിലധികം മരണം ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോള് ആദ്യം മരിച്ചവനു ആദ്യം, പിന്നെ രണ്ടാമത്തേതിനു, പിന്നെ മൂന്നാമത്തേതിനു അര്പ്പണം നടത്തണം. ഇങ്ങനെയാണ് ക്രമം പാലിക്കേണ്ടത്.
പ്രത്യബ്ദമേവം യഃ കുര്യാദ്യഥാതഥമതന്ദ്രിതഃ । താരയിത്വാ പിതൄന് സര്വാന് പ്രാപ്നോതി പരമാം ഗതിമ് ॥ ൨,൪൫.
ആളൊരുവന് ഇങ്ങനെ ഓരോ വര്ഷവും ശ്രദ്ധയോടെ, കഴിയുന്ന വിധത്തില് കര്മം ചെയ്താല്, തന്റെ പിതാക്കളെ എല്ലാവരെയും രക്ഷിച്ച് പരമഗതി പ്രാപിക്കും.
ന ജ്ഞായതേ മൃതാഹശ്ചേത്പ്രസ്ഥാനദിനമേവ ച । മാസശ്ചേത്സ്യാത്പരിജ്ഞാതസ്തദ്ദര്ശേ സ്യാന്മൃതാഹികമ് ॥ ൨,൪൫.
മരണദിവസം അല്ലെങ്കില് യാത്രയായ ദിവസം അറിയില്ലെങ്കില്, മാസം മാത്രം അറിയാമെങ്കില് ആ മാസം വന്നപ്പോള് മരിച്ചവനു വേണ്ട കര്മം നടത്തണം.
യദാ മാസോ ന വിജ്ഞാതോ വിജ്ഞാതം ദിനമേവ ച । തദാ മാര്ഗശിരേ മാസി മാഘേ വാ തദ്ദിനം ഭവേത് ॥ ൨,൪൫.
മാസം അറിയില്ല, ദിവസം മാത്രം അറിയാമെങ്കില് മാര്ഗശീര്ഷം അല്ലെങ്കില് മാഘം മാസത്തില് ആ ദിവസം കര്മം നടത്തണം.
ദിനമാസാവവിജ്ഞാതൌ മരണസ്യ യദാ പുനഃ । പ്രസ്ഥാനദിനമാസൌ തു ഗ്രാഹ്യൌ ശ്രാദ്ധേ മയോദിതൌ ॥ ൨,൪൫.
മരണത്തിന്റെ neither ദിവസം nor മാസം അറിയില്ലെങ്കില്, യാത്രയായ ദിവസംയും മാസവും ഞാന് പറഞ്ഞതുപോലെ സ്വീകരിച്ച് കര്മം നടത്തണം.
പ്രസ്ഥാനസ്യാപി ന ജ്ഞാതൌ ദിനമാസൌ യദാ പുനഃ । മൃതവാര്താശ്രുതൌ ഗ്രാഹ്യൌ പൂര്വപ്രോക്തക്രമേണ തു ॥ ൨,൪൫.
യാത്രയായ neither ദിവസം nor മാസം അറിയില്ല, മരിച്ച വിവരം മാത്രം കേട്ടാല്, മുമ്പ് പറഞ്ഞ ക്രമത്തില് കര്മം നടത്തണം.
പ്രവാസമന്തരേണാപി സ്യാതാം തൌ വിസ്മൃതൌ യദാ । തദാനീമപി തൌ ഗ്രാഹ്യൌ പൂര്വവത്തു മൃതാഹികേ ॥ ൨,൪൫.
വീടില് ഇല്ലാതിരുന്നതു കൊണ്ടോ മറ്റോ ആ രണ്ടു കാര്യങ്ങളും മറന്നുപോയാലും, മുന്പുപോലെ തന്നെ ആ രണ്ടും സ്വീകരിച്ച് കര്മം നടത്തണം.
ഗൃഹസ്ഥേ പ്രോഷിതേ യച്ച കശ്ചിത്തു മ്രിയതേ ഗൃഹേ । ആസൌചാപഗമേ യത്ര പ്രാരബ്ധേ ശ്രാദ്ധകര്മണി ॥ ൨,൪൫.
വീട്ടുകാരന് വീട്ടില് ഇല്ലാതിരിക്കുമ്പോള് ആരെങ്കിലുമവിടെ മരിച്ചാല്, അശൗചം കഴിഞ്ഞ ശേഷം കര്മം ആരംഭിക്കണം.
പ്രത്യാഗതശ്ചേജ്ജാനാതി തത്ര വൃത്തം ഗൃഹീ തഥാ । ആശൌചം ഗൃഹിണസ്തേഷാം ന ദ്രവ്യാദേസ്തദാ ഭവേത് ॥ ൨,൪൫.
വീട്ടുകാരന് തിരിച്ചു വന്ന് സംഭവിച്ചതു അറിയുമ്പോള്, അവന് അശൗചം വസ്തുക്കള്ക്കു ബാധകമാകില്ല.
പുത്രാദിനാ യദാരബ്ധം ശ്രാദ്ധം തത്ത്വേന വാഖിലമ് । സമാപനീയം തത്രാപി ശ്രാദ്ധം ഗൃഹീതു ദൂരതഃ ॥ ൨,൪൫.
മകനോ മറ്റാരെങ്കിലുമോ ശരിയായി ആരംഭിച്ച കര്മം പൂര്ത്തിയാക്കണം; വീട്ടുകാരന് ദൂരത്ത് നിന്നാലും കര്മം സ്വീകരിക്കണം.
ദാത്രാ ബോക്ത്രാ ച ന ജ്ഞാതം സൂതകം മൃതകം തഥാ । ഉഭയോരപി തദ്ദോഷം നാരോപയതി കര്ഹിചിത് ॥ ൨,൪൫.
ദാനം നല്കുന്നവനും സ്വീകരിക്കുന്നവനും അശൗചം അല്ലെങ്കില് മരണം അറിയില്ലെങ്കില്, ആ കുറ്റം ആര്ക്കും ബാധകമാവില്ല.
യദാ ത്വന്യതരജ്ഞാതം സൂതകം മൃതകം തഥാ । ഭോക്തുരേവ തദാ ദോഷോ നാന്യോ ദാതാ പ്രദുഷ്യതി ॥ ൨,൪൫.
പക്ഷേ, അവരില് ഒരാള്ക്കെങ്കിലും അശൗചം അല്ലെങ്കില് മരണം അറിയാമെങ്കില്, കുറ്റം സ്വീകരിക്കുന്നവനു മാത്രം ബാധകമാകും, നല്കുന്നവനു ബാധകമാവില്ല.
ഇത്യുക്തേന പ്രകാരേണ യഃ കുര്യാന്മൃതവാസരമ് । അവിജ്ഞാതമൃതാഹസ്യ സതതം താരയത്യസൌ ॥ ൨,൪൫.
മരണദിവസം അറിയാത്തവനു ഈ വിധത്തില് കര്മം ചെയ്താല്, അവനെ എപ്പോഴും രക്ഷിക്കാം.
നിത്യശ്രാദ്ധേഽഥ ഗന്ധാദ്യൈര്ദ്വിജാനഭ്യര്ച്യ ഭക്തിതഃ । സര്വാന് പിതൃഗണാന് സമ്യക്സഹൈവോദ്ദിശ്യ യോജയേത് ॥ ൨,൪൫.
നിത്യകര്മത്തില് ഗന്ധം മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ദ്വിജന്മാരെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച ശേഷം, എല്ലാ പിതൃവൃന്ദങ്ങള്ക്കും ഒരുമിച്ച് അര്പ്പണം നടത്തണം.
ആവാഹനം സ്വധാകാരോ പിണ്ഡാഗ്നൌകരണാദികമ് । ബ്രഹ്മചര്യാദിനിയമാ വിശ്വദേവാസ്തഥൈവ ച ॥ ൨,൪൫.
ആവാഹനം, സ്വധാ അര്പ്പിക്കല്, പിണ്ഡം അഗ്നിയില് ഇടല്, ബ്രഹ്മചര്യം തുടങ്ങിയ നിയന്ത്രണങ്ങള്, വിശ്വദേവാരാധന — ഇവയൊക്കെയും നിര്വഹിക്കണം.
നിത്യശ്രാദ്ധേ ത്യജേദേതാന് ഭോജ്യമന്നം പ്രകല്പയേത് । ദത്ത്വാ തു ദക്ഷിണാം ശക്ത്യാ നമസ്കാരൈര്വിസര്ജയേത് ॥ ൨,൪൫.
നിത്യകര്മത്തില് ഇവ ഒഴിവാക്കി ഭക്ഷ്യമായ അന്നം ഒരുക്കണം; ശേഷം കഴിയുന്ന വിധം ദക്ഷിണ നല്കി, നമസ്കാരം ചെയ്ത് വിടവാങ്ങണം.
ദേവാനുദ്ദിശ്യ വിശ്വാദീന് യദ്ദദ്യാദ്ദ്വിജഭോജനമ് । തന്നിത്യശ്രാദ്ധവത്കാര്യം ദേവശ്രാദ്ധം തദുച്യതേ ॥ ൨,൪൫.
വിശ്വദേവന്മാരെ ഉദ്ദേശിച്ച് ദ്വിജന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കുന്നത് നിത്യകര്മം പോലെ തന്നെ നടത്തണം; ഇതാണ് ദേവകര്മം എന്നു പറയുന്നത്.
മാതൃശ്രാദ്ധന്തു പൂര്വേണ കര്മാദൌ പൈതൃകം തഥാ । ഉത്തരേഽഹനി വൃദ്ധൌ സ്യാന്മാതാമഹഗണസ്യ തു ॥ ൨,൪൫.
അമ്മയുടെ കര്മവും, അപ്പന്റെതും മുന്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ നടത്തണം; അതിന് ശേഷം അടുത്ത ദിവസം, വളര്ച്ചയുള്ള സമയത്ത്, അമ്മാവന്മാരുടെ കര്മം നടത്തണം.
ശ്രാദ്ധത്രയം പ്രകുര്ര്വീത വൈശ്വദേവന്തുതാന്ത്രികമ് ॥ ൨,൪൫.
മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം: വൈശ്വദേവം, താന്ത്രികം എന്നിങ്ങനെ.
മാതൃഭ്യഃ കല്പയേത്പൂര്വം പിതൃഭ്യസ്തദനന്തരമ് । മാതാമഹേഭ്യശ്ച തഥാ ദദ്യാദിത്ഥം ക്രമേണ തു ॥ ൨,൪൫.
ആദ്യം അമ്മമാർക്ക് അർപ്പണം നടത്തണം, പിന്നെ അച്ഛന്മാർക്ക്, അതുപോലെ അമ്മാവന്മാർക്കും ഈ ക്രമത്തിൽ നൽകണം.
മാതൃശ്രാദ്ധേ തു വിപ്രാണാമഭാവേ സുകുലോദ്ഗതാഃ । പതിപുത്രാന്വിതാഃ സാധ്വ്യോ യോഷിതോഽഷ്ടൌ ച ഭാവയേത് ॥ ൨,൪൫.
അമ്മയുടെ ശ്രാദ്ധത്തിന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇല്ലെങ്കിൽ, നല്ല കുടുംബത്തിൽ പിറന്ന, ഭർത്താവോ മകനോ കൂടെയുള്ള എട്ടു സദ്വൃത്തിയുള്ള സ്ത്രീകളെ പരിഗണിക്കണം.
ഇഷ്ടാപൂര്താദികേ ശ്രാദ്ധം കുര്യാദാഭ്യുദയം തഥാ । ഉത്പാതാദിനിമിത്തേഷു നിത്യ ശ്രാദ്ധവദേവ തു ॥ ൨,൪൫.
ഇഷ്ടാപൂർതാദി സദ്ഗതികൾക്കും, ഉത്സവങ്ങൾക്കും, അശുഭസൂചനകൾക്കും, മറ്റു പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങൾക്കും, സ്ഥിരമായ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നപോലെ തന്നെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
നിത്യം ദൈവഞ്ച വൃദ്ധിഞ്ച കാമ്യം നൈമിത്തികം തഥാ । ശ്രാദ്ധാന്യുക്തപ്രകാരേണ കുര്വന് സിദ്ധിമവാപ്നുയാത് । ഇതി തേ കഥിതം താര്ക്ഷ്യ കിമന്യത്പരിപൃച്ഛസി ॥ ൨,൪൫.
ദൈനംദിനം, ദൈവം, വർദ്ധന, ഇഷ്ടം, പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ശ്രാദ്ധങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ ചെയ്യുമ്പോൾ വിജയമുണ്ടാകും. ഇതാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്, താർക്ഷ്യ, ഇനി എന്താണ് നീ ചോദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൪൬ താര്ക്ഷ്യ ഉവാച । സുകൃതസ്യ പ്രഭാവേണ സ്വര്ഗോ നാനാവിധോ നണാമ് । ഭോഗാഃ സൌഖ്യാതി രൂപഞ്ച ബലം ബുദ്ധൈഃ പരാക്രമഃ ॥ ൨,൪൬.
താർക്ഷ്യൻ പറഞ്ഞു: നല്ല പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു പലവിധ സ്വർഗ്ഗങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു; ആനന്ദം, സൗഖ്യം, സൗന്ദര്യം, ബലം, ബുദ്ധി, വീര്യം എന്നിവയും അതിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു.
സത്യം പുണ്യവതാം ദേവ ജായതേഽത്ര പരത്ര ച । സത്യംസത്യം പുനഃ സത്യം വേദവാക്യം ന ചാന്യഥാ ॥ ൨,൪൬.
ദൈവമേ, സത്യം ധാർമ്മികർക്കു ഇവിടെയും പരലോകത്തും ജനിക്കുന്നു; സത്യം, സത്യം, വീണ്ടും സത്യം, വേദവാക്യം ഒരിക്കലും വ്യത്യസ്തമല്ല.
ധര്മോ ജയതി നാധര്മഃ സത്യം ജയാതേ നാനൃതമ് । ക്ഷമാ ജയതി ന ക്രോധോ വിഷ്ണുര്ജയതി നാസുരഃ ॥ ൨,൪൬.
ധർമ്മം ജയിക്കും, അധർമ്മം അല്ല; സത്യം ജയിക്കും, അസത്യം അല്ല; ക്ഷമ ജയിക്കും, ക്രോധം അല്ല; വിഷ്ണു ജയിക്കും, അസുരൻ അല്ല.