വിഷ്ണും യമം ച സമ്പൂജ്യ ഗന്ധപുഷ്പാക്ഷതാദിഭിഃ । ദശ പിണ്ഡാന് ഘൃതാക്താംശ്ച ദര്ഭേഷു മധുസംയുതാന് ॥ ൨,൪൪.
ഗന്ധം, പുഷ്പം, അക്ഷത എന്നിവകൊണ്ട് വിഷ്ണുവിനെയും യമനെയും പൂജിച്ച്, നെയ്യും തേനും ചേർത്ത അരി പിണ്ടികൾ പത്ത് എണ്ണം ദർഭയിൽ വെക്കണം.
യജ്ഞോപവീതി സതിലാന് ധ്യായന് വിഷ്ണും യമം തഥാ । ദക്ഷിണാഭിമുഖസ്തൂഷ്ണീമേകൈകം നിര്വപേത്തുതാന് ॥ ൨,൪൪.
യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച്, വിഷ്ണുവിനെയും യമനെയും മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച്, തെക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് മൗനത്തിൽ ഓരോ പിണ്ടിയും അർപ്പിക്കണം.
ഉദ്ധൃത്യ മിശ്രിതാന് പശ്ചാത്തീര്ഥേഽഭ്മഃ സു വിനിഃ ക്ഷിപേത് । ക്ഷിപന് സംകീര്തയേന്നാമ ഗോത്രം ച മൃതകസ്യ ച ॥ ൨,൪൪.
പിണ്ടികൾ എല്ലാം ചേർത്തെടുത്ത്, ശുദ്ധമായ നദിയിലോ വെള്ളത്തിലോ ഇടുമ്പോൾ, മരിച്ചവന്റെ പേര്, ഗോത്രം എന്നിവ ഉച്ചരിക്കണം.
പുനരപ്യര്ചയേദ്വിഷ്ണും യമം കുസുമചന്ദനൈഃ । ധൂപദീപൈഃ സനൈവേദ്യൈര്ഭക്ഷ്യഭോജ്യസമന്വിതൈഃ ॥ ൨,൪൪.
പിന്നെയും വിഷ്ണുവിനെയും യമനെയും പുഷ്പം, ചന്ദനം, ധൂപം, ദീപം, ഭക്ഷ്യപാനീയങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.
തസ്മിന്നുപവസേദഹ്നി വിപ്രാംശ്ചേവ നിമന്ത്രയേത് । കുലവിദ്യാതപോയുക്താന് സാധുശീലസമന്വിതാന് ॥ ൨,൪൪.
അന്നേദിവസം ഉപവാസം പാലിച്ച്, കുടുംബപരമ്പരയും ജ്ഞാനവും തപസ്സും ഉള്ള നല്ല സ്വഭാവമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിക്കണം.
നവ സപ്താഥവാ പഞ്ച സ്വസാമര്ഥ്യാനുസാരതഃ । അപരേഽഹനി മധ്യാഹ്നേ യമം വിഷ്ണും തഥാര്ചയേത് ॥ ൨,൪൪.
സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് ഒൻപത്, ഏഴ്, അല്ലെങ്കിൽ അഞ്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിക്കണം; അടുത്ത ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് യമനെയും വിഷ്ണുവിനെയും വീണ്ടും പൂജിക്കണം.
ഉദങ്മുഖാംസ്തഥാ വിപ്രാംസ്താന് സമ്യഗുപവേശയേത് । ആവാഹനാര്ഘദാനാദൌ വിഷ്ണും യമസമന്വിതമ് ॥ ൨,൪൪.
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ഇരുത്തി, ആവാഹനം, അർഘ്യം തുടങ്ങിയവ ആരംഭിച്ച്, വിഷ്ണുവിനെയും യമനെയും ഒരുമിച്ച് പൂജിക്കണം.
യജ്ഞോപവീതീ കുര്വീത പ്രേതനാമ പ്രകീര്തയേത് । പ്രേതം യമം ച വിഷ്ണും ച സ്മരന് ശ്രാദ്ധം സമാപയേത് ॥ ൨,൪൪.
യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച്, മരിച്ചവന്റെ പേരും ഓർത്ത്, പ്രേതനെയും യമനെയും വിഷ്ണുവിനെയും സ്മരിച്ച് ശ്രാദ്ധം പൂർത്തിയാക്കണം.
അന്യേഭ്യശ്ചാപി സര്വേഭ്യഃ പിണ്ഡദാനാര്ഥമുദ്ധരേത് । പൃഥഗ്വാ ദശ പിണ്ഡാംശ്ച പഞ്ച ദദ്യാത്ക്രമേണ തു ॥ ൨,൪൪.
മറ്റുള്ളവർക്കും പിണ്ടം അർപ്പിക്കാൻ, പത്ത് പിണ്ടികൾ വേർതിരിച്ച് എടുത്ത്, അതിൽ അഞ്ചെണ്ണം ക്രമത്തിൽ നൽകണം.
പ്രഥമം വിഷ്ണവേ ദദ്യാദ്ബ്രഹ്മണേ ച ശിവായ ച । സഭൃത്യായ ശിവായാഥ പ്രേതായാപി ച പഞ്ചമമ് ॥ ൨,൪൪.
ആദ്യത്തെ പിണ്ടം വിഷ്ണുവിനും, രണ്ടാമത്തെ ബ്രഹ്മാവിനും, മൂന്നാമത്തെ ശിവനും, നാലാമത്തെ ശിവനും ഭൃത്യന്മാർക്കും, അഞ്ചാമത്തെ പ്രേതനുമാണ് നൽകേണ്ടത്.
നാമ ഗോത്രം സ്മരേത്തസ്യ വിഷ്ണുശബ്ദം പ്രകീര്തയേത് । നമസ്കാരശിരസ്കന്തു പഞ്ചമം പിണ്ഡമുദ്ധരേത് ॥ ൨,൪൪.
മരിച്ചവന്റെ പേര്, ഗോത്രം ഓർത്ത്, 'വിഷ്ണു' എന്ന വാക്ക് ഉച്ചരിച്ച്, തലകുനിച്ച് അഞ്ചാമത്തെ പിണ്ടം എടുക്കണം.
ഗോഭൂമിപിണ്ഡദാനാദ്യൈഃ ശക്ത്യാ പ്രേതം സ്മരംശ്ച തമ് । തിലൈസ്തിലാംസ്തു വിപ്രാണാം ദര്ഭയുക്തേഷു പാണിഷു ॥ ൨,൪൪.
പ്രേതനെ ഓർത്ത്, കഴിവനുസരിച്ച് പശു, ഭൂമി, പിണ്ടം മുതലായവയും, തിലം ദർഭയോടൊപ്പം ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ കൈയിൽ നൽകണം.
ദദ്യാദന്നം ദ്വിജാനാം ച താമ്ബൂലം ദക്ഷിണാം തഥാ । ഏവം ശിഷ്ടതമം വിപ്രം ഹരിണ്യേന പ്രപൂജയേത് ॥ ൨,൪൪.
ദ്വിജന്മാരെ ഭക്ഷണം, താമ്പൂലം, ദക്ഷിണ എന്നിവ നൽകി, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണനെ ഹരിണ്യേന അഥവാ മാൻചർമ്മം നൽകി ആദരിക്കണം.
നാമ ഗോത്രം സ്മരന് ദദ്യാദ്വിഷ്ണുപ്രീതോസ്ത്വിതി ബ്രുവന് । അനുവ്രജ്യ ദ്വിജാന് പശ്ചാത്ത്യക്താമ്ഭോ ദക്ഷിണാമുഖഃ ॥ ൨,൪൪.
പേരും ഗോത്രവും ഓർത്ത്, 'വിഷ്ണുവിന് സന്തോഷം ഉണ്ടാകാൻ' എന്ന് പറഞ്ഞ് നൽകണം; ശേഷം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അനുഗമിച്ച് തെക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് വെള്ളം ഒഴിക്കണം.
കീര്തയന്നാമഗോത്രേ തു ഭുവി പ്രീതോസ്ത്വിതി ക്ഷിപേത് । മിത്രബന്ധുജനൈഃ സാര്ധം ശേഷം ഭുഞ്ജീത വാഗ്യതഃ । പ്രതിസംവത്സരാദി സ്യാദേകോദ്ദിഷ്ടവിധാനതഃ ॥ ൨,൪൪.
പേരും ഗോത്രവും ഉച്ചരിച്ച്, 'സന്തോഷത്തിനായി' എന്ന് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ ഇടണം; ശേഷം സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും ചേർന്ന് ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം മൗനത്തിൽ കഴിക്കണം; ഈ വിധം ഓരോ വർഷവും ചെയ്യണം.
ഏവം കൃതേ ഗമിഷ്യന്തി സ്വര്ലോകം പാപകര്മിണഃ । സപിണ്ഡീകരണാദൌ തു കൃതേ ചൈവാപ്നുവന്തിതേ ॥ ൨,൪൪.
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ പാപം ചെയ്തവരും സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിക്കും; സപിണ്ഡീകരണം തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ ചെയ്താൽ അതും ലഭിക്കും.
അഥ കശ്ചിത്പ്രമാദേന മ്രിയതേ ഹ്യുദകാദിഭിഃ । സംസാരപ്രമുഖസ്തസ്യ സര്വം കുര്യാദ്യഥാവിധി ॥ ൨,൪൪.
ആരെങ്കിലും ജലമോ മറ്റേതെങ്കിലും അപകടം മൂലം അന്യഥാ മരണപ്പെടുകയാണെങ്കില്, കുടുംബത്തിലെ പ്രധാനി അവർക്കായി എല്ലാ നിർദ്ദിഷ്ട ക്രിയകളും ശരിയായ രീതിയിൽ നിർവ്വഹിക്കണം.
പ്രമാദാദിച്ഛയാ മര്ത്യോ ന ഗച്ഛേത്സര്പസംമുഖഃ । പക്ഷയോരുഭയോര്നാഗം പഞ്ചമീഷു പ്രപൂജയേത് ॥ ൨,൪൪.
മനുഷ്യൻ അനാസ്ഥയോ ആഗ്രഹമോ കൊണ്ട് പാമ്പിന്റെ നേരെ നേരിട്ട് പോകരുത്. അഞ്ചാം ചൊവ്വാഴ്ച പാമ്പിനെ ഇരുവശത്തും പൂജിക്കണം.
കുര്യാത്പിഷ്ടമയീം ലേഖാം നാഗാനാമാകൃതിം ഭുവി । അര്ചയേത്താം സിതൈഃ പുഷ്പൈഃ സുഗന്ധൈശ്ചന്ദനേനച ॥ ൨,൪൪.
അവൻ നിലത്ത് പിണ്ഡം കൊണ്ട് പാമ്പിന്റെ രൂപം വരച്ച്, അതിനെ വെള്ള പൂക്കളും സുഗന്ധവസ്തുക്കളും ചന്ദനവും കൊണ്ട് അർപ്പിച്ച് പൂജിക്കണം.
പ്രദദ്യാദ്ധൂപദീപന്തു തണ്ഡുലാംശ്ച സിതാന് ക്ഷിപേത് । ആമപിഷ്ടം തഥൈവാന്നം ക്ഷീരഞ്ച വിനിവേദയേത് ॥ ൨,൪൪.
അവൻ ധൂപവും ദീപവും അർപ്പിച്ച്, വെള്ള അരി വിതറി, പിണ്ഡം പാകം ചെയ്തതും ഭക്ഷണവും പാലും സമർപ്പിക്കണം.
ഉപസ്ഥായ വദേദേവം മുഞ്ചന്മുദ്രാംശുകാനി ച । മധുരം തദ്ദിനേഽശ്രീയാദ്ദേവശ്രാദ്ധം സമാപയേത് ॥ ൨,൪൪.
അവൻ സമീപിച്ച്, ദേവനാമം ഉച്ചരിച്ച്, മുദ്രകളും വസ്ത്രങ്ങളും അർപ്പിച്ച്, ആ ദിവസം മധുരം കഴിച്ച്, ദേവശ്രാദ്ധം പൂർത്തിയാക്കണം.
സൌവര്ണം ശക്തിതോ നാഗം തതോ ദദ്യാദ്ദ്വിജോത്തമേ । ധേനും ദത്ത്വാ തതോ ബ്രൂയാത്പ്രീയതാം നാഗരാഡിതി ॥ ൨,൪൪.
ശക്തിയനുസരിച്ച് സ്വർണ്ണപാമ്പ് ഒരു വിശിഷ്ട ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം; പശു സമർപ്പിച്ചശേഷം, 'പാമ്പുകളുടെ നാഥൻ സന്തോഷിക്കട്ടെ' എന്ന് പറയണം.
യഥാവിഭവ്യം കുര്വീത കര്മാണ്യന്യാനി പൂര്വവത് । സ്വശാഖോക്തവിധാനേന ഇത്ഥം കുര്യാദ്യഥാതഥമ് । പ്രേതത്വാന്മോചയേത്താംസ്തു സ്വര്ഗമാര്ഗം നയേത്ച ॥ ൨,൪൪.
മറ്റു കര്മ്മങ്ങള് അവന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് മുന്പുപോലെ തന്നെ, തനിക്കുള്ള ശാഖയില് പറയുന്ന വിധം ചെയ്യണം. ഇങ്ങനെ ശരിയായി ചെയ്താൽ, അവരെ പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കാം.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൪൫ ശ്രീവിഷ്ണുരുവാച । പ്രത്യബ്ദം ശ്രാദ്ധമേവം തേ കഥയാമി ഖഗേശ്വര । പ്രത്യബ്ദം പാര്വണേനൈവ കുര്യാതാം ക്ഷേത്രജോരസൌ ॥ ൨,൪൫.
ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു: പക്ഷീരാജാവേ, ഞാൻ നിനക്കു പ്രതിവർഷം ചെയ്യേണ്ട ശ്രാദ്ധം പറയുന്നു. ഓരോ വർഷവും, ക്ഷേത്രജനായ പുത്രൻ പാർവണ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
വിധിനാചേതരൈരേവമേകോദ്ദിഷ്ടം ന പാര്വണമ് ॥ ൨,൪൫.
മറ്റുള്ളവർക്ക് ഏകോദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം ഈ വിധം ചെയ്യണം, പാർവണ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതില്ല.
അനഗ്നേശ്ച സുതൌ സ്യാതാമനഗ്നീ ക്ഷേത്രജോരസൌ । ഏകോദ്ദിഷ്ടം ന കുര്യാതാം പ്രത്യബ്ദം തൌ തു പാര്വണമ് ॥ ൨,൪൫.
പുത്രനും പിതാവും ഇരുവരും അഗ്നിയില്ലാത്തവർ ആണെങ്കിൽ, ക്ഷേത്രജനായ പുത്രൻ പ്രതിവർഷം ഏകോദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതില്ല, പാർവണ ശ്രാദ്ധം മാത്രം ചെയ്യണം.
യദാ ത്വന്യതരഃ സാഗ്നിഃ പുത്രോ വാപ്യഥവാ പിതാ । പ്രത്യബ്ദം പാര്വണം തത്ര കുര്യാതാം ക്ഷേത്രജൌരസൌ ॥ ൨,൪൫.
പുത്രനോ പിതാവോ ആരെങ്കിലും അഗ്നിയുള്ളവരാണെങ്കിൽ, ക്ഷേത്രജനായ പുത്രൻ പ്രതിവർഷം പാർവണ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
അനഗ്നയഃ സാഗ്നയോ വാ പുത്രാ വാ പിതരോഽപി വാ । ഏകോദ്ദിഷ്ടം സുതൈഃ കാര്യം ക്ഷയാഹ ഇതി കേചന ॥ ൨,൪൫.
ചിലർ പറയുന്നു: അഗ്നിയുണ്ടായാലും ഇല്ലാതിരുന്നാലും, പുത്രന്മാരോ പിതാക്കന്മാരോ ആയാലും, ചന്ദ്രക്ഷയ ദിവസം പുത്രന്മാർ ഏകോദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
ദര്ശകാലേ ക്ഷയോ യസ്യ പ്രേതപക്ഷേഽഥ വാ പുനഃ । പ്രത്യബ്ദം പാര്വണം കാര്യം തസ്യ സര്വൈഃ സുതൈരപി ॥ ൨,൪൫.
ക്ഷയകാലം അമാവാസ്യയിലോ പിതൃപക്ഷത്തിലോ വന്നാൽ, എല്ലാ പുത്രന്മാരും പ്രതിവർഷം പാർവണ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
ഏകോദ്ദിഷ്ടമപുത്രാണാം പുംസാം സ്യാദ്യോപിതാമപി । ഏകോദ്ദിഷ്ടേ കുശാ ഗ്രാഹ്യാഃ സമൂലാ യജ്ഞകര്മണി । ബഹിര്ലൂനാഃ സകൃല്ലനാഃ ശ്രാദ്ധം വൃദ്ധിമൃതേ സദാ ॥ ൨,൪൫.
പുത്രന്മില്ലാത്ത പുരുഷന്മാർക്ക്, ഭാര്യ ജീവനോടെ ആയാലും, ഏകോദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം നിർദ്ദിഷ്ടമാണ്. ഏകോദിഷ്ടത്തിൽ, മൂലമുള്ള ദർഭ ഉപയോഗിക്കണം; സാധാരണ ശ്രാദ്ധത്തിൽ, പുറത്തു മുറിച്ച ദർഭ മാത്രം ഒരിക്കൽ ഉപയോഗിക്കണം, വർദ്ധനയില്ലാത്ത പക്ഷം.