മഹാദാനാനി ദേയാനി തിലപാത്രം തഥേതി ച । തതോ വൈതരണീ ദേയാ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ
മഹാദാനങ്ങൾ നൽകണം, എള്ള് നിറച്ച ഒരു പാത്രവും അർപ്പിക്കണം; അതിനുശേഷം എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളും അണിഞ്ഞ വൈതരണി പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം.
കര്തവ്യം വൈഷ്ണവം ശ്രാദ്ധം പ്രേതമുക്ത്യര്ഥ മാത്മവാന് । പ്രേതംമോക്ഷം തതഃ കുര്യാദ്ധൃദി വിഷ്ണും പ്രകല്പ്യ ച
മരിച്ചവന്റെ മോചനത്തിനായി വൈഷ്ണവ ശ്രാദ്ധം നിർവഹിക്കണം; പിന്നെ ഹൃദയത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ച്, അവന്റെ മോക്ഷം പ്രാപിപ്പിക്കണം.
ഓം വിഷ്ണുരിതി സംസ്മൃത്യ പ്രേതം തന്മൃത്യുമേവ ച । അഗ്നിദാഹം തതഃ കുര്യാത്സൂതകന്തു ദിനത്രയമ്
'ഓം വിഷ്ണു' എന്ന് ഓർത്ത്, മരിച്ചവന്റെ മരണം മനസ്സിലാക്കി, അഗ്നിദാഹം നടത്തണം; അശുദ്ധി കാലം മൂന്നു ദിവസം നീളും.
ദശാഹകര്ത്രാ പിണ്ഡാശ്ച കര്തവ്യാഃ പ്രേതഭുക്തയേ । സര്വം വര്ഷവിധിം കുര്യാദേവം പ്രേതശ്ച മുക്തിഭാക്
പത്ത് ദിവസത്തെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ, മരിച്ചവന്റെ പോഷണത്തിനായി പിണ്ഡങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം; മുഴുവൻ വർഷവിധിയും നടത്തണം, അങ്ങനെ മരിച്ചവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൪൧ ശ്രീവിഷ്ണുരുവാച । വൃഷോത്സര്ഗം പ്രകുര്വീത വിധിപൂര്വം ഖഗേശ്വര । കാര്തികാദിഷു മാസേഷു പൌര്ണമാസ്യാം ശുഭേ ദിനേ ॥ ൨,൪൧.
ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു: കാർത്തികമാസം തുടങ്ങി ഉത്സവമായ പൗർണമി ദിനങ്ങളിൽ, നിയമപ്രകാരം ഒരു കാളയെ വിടുതൽ ചെയ്യണം, ഖഗേശ്വരാ.
വിവാഹോത്സര്ജനം ശ്രാദ്ധം നാന്ദീമുഖമുപക്രമേത് । കുര്യാദ്ഭുവശ്ച സംസ്കാരാനഗ്നിസ്ഥാപനമേവ ച ॥ ൨,൪൧.
വിവാഹത്തിനുള്ള വിടുതൽ ചടങ്ങ്, നന്ദിമുഖ ശ്രാദ്ധത്തോടെ ആരംഭിക്കണം; ഭൂമിയുടെ ശുദ്ധികർമ്മങ്ങളും അഗ്നി സ്ഥാപനം എന്നിവയും നടത്തണം.
വാപ്യാം കൂപേ ഗവാം ഗോഷ്ഠേ സ്ഥാപ്യാഗ്നിം വിധിവത്തതഃ । വിവാഹവിധിനാ സര്വം കുര്യാദ്ബ്രാഹ്മണവാചനമ് ॥ ൨,൪൧.
തടാകത്തിൽ, കിണറ്റിൽ, അല്ലെങ്കിൽ പശുവളപ്പിൽ അഗ്നി ശരിയായി സ്ഥാപിക്കണം; ശേഷം, വിവാഹവിധി പ്രകാരം എല്ലാം ബ്രാഹ്മണൻ ഉച്ചരിച്ച് നടത്തണം.
പാത്രാസാദനം ശ്രപണമുപയമനകുശാദികമ് । പുര്യുക്ഷണാന്തേ ഹോമം ച കര്യാ ദ്വൈ ബ്രാഹ്മണേന തു ॥ ൨,൪൧.
പാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കൽ, പാൽ ചൂടാക്കൽ, ദർഭ തുടങ്ങിയവ കൊണ്ടുവരൽ, പവിത്രജലം തളിച്ച ശേഷം ഹോമം എന്നിവ രണ്ടുപേർ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചെയ്യണം.
ആഘാരാവാജ്യഭാഗൌ ച ചക്ഷുഷീ ച പ്രദാ പയേത് । പ്രഥമേഽഹരിതി മന്ത്രേണ ഹോതവ്യാശ്ച ഷഡാഹുതീഃ (തയഃ) ॥ ൨,൪൧.
ആഘാരവും ആജ്യഭാഗവും, കണ്ണുകൾക്കുള്ള അർപ്പണവും നൽകണം; 'ആദ്യദിനം' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി ആറു ഹോമങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.
ആഘാരാവാജ്യഭാഗൌ തു പായസേനാങ്ഗദേവതാഃ । അഗ്നയേ രുദ്രായ ശര്വായ പശുപതയേ ഉഗ്രായ ശിവായ । ഭവായ മഹാദേവായേശാനായ യമായ ച ॥ ൨,൪൧.
ആഘാരവും ആജ്യഭാഗവും പായസം ചേർത്ത് അംഗദേവതകൾക്ക് അർപ്പിക്കണം: അഗ്നി, രുദ്രൻ, ശർവൻ, പശുപതി, ഉഗ്രൻ, ശിവൻ, ഭവൻ, മഹാദേവൻ, ഈശാനൻ, യമൻ എന്നിവർക്കും.
പിഷ്ടകേന സകൃദ്ധോമം പൂഷാഗാ ഇതി മന്ത്രതഃ । ഉഭയോഃ സ്വിഷ്ടികൂദ്ധോമശ്ചരുണാ പായസേന ച ॥ ൨,൪൧.
പിഷ്ടകത്താൽ 'പൂഷാഗാ' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി ഒരിക്കൽ ഹോമം നടത്തണം; ഇരുവർക്കും സ്വിഷ്ടികൃത്ത് ഹോമം ചാറും പായസവും ചേർത്ത് നടത്തണം.
പ്രഥമം വ്യാഹൃതിഹോമഃ പ്രായശ്ചിത്തം പ്രജാപതിഃ । സംസ്ത്രവപ്രാശനം കുര്യാത്പ്രണീതാപരിമോക്ഷണമ് ॥ ൨,൪൧.
ആദ്യമായി വ്യാഹൃതിഹോമം ചെയ്യണം, പിന്നെ പ്രജാപതിക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം അർപ്പിക്കണം; വെള്ളം ചൊല്ലി കുടിച്ച്, ശേഷം യജ്ഞോപവീതം അഴിയണം.
പവിത്രപ്രതിപത്തിശ്ച ബ്രാഹ്മണേ ദക്ഷൈണാ തതഃ । ഷഡങ്ഗരുദ്രജാപ്യേന പ്രോതോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത് ॥ ൨,൪൧.
ബ്രാഹ്മണന് വിശുദ്ധജാനുവിന്റെ ധാരണം, അതിനോടൊപ്പം വേണ്ടിയുള്ള ദാനം, ആറംഗരുദ്രജപം എന്നിവ ചെയ്യുമ്പോള് അതിന്റെ ഫലമായി മരിച്ചവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ഏകവര്ണം വൃഷഞ്ചൈവ സകൃദ്വത്സതരീം ഖഗ । സ്നാപയിത്വാ തതഃ കുര്യാത്സര്വാലങ്കാരഭൂഷിതമ് ॥ ൨,൪൧.
ഒരു നിറമുള്ള കാളയും, ഒരു കിടാവുള്ള പശുവും നന്നായി കുളിപ്പിച്ച ശേഷം എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിയിച്ച് അണിനിരത്തണം.
പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ച തദ്യുഗ്മം പ്രേതോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത് । പുച്ഛേച തര്പണം കാര്യമുച്ഛ്രിതേ മന്ത്രപൂര്വകമ് । ബ്രാഹ്മണാന് ഭോജയേത്പശ്ചാദ്ദക്ഷിണാഭിശ്ച തോഷയേത് ॥ ൨,൪൧.
അവരെ ഇരുവരെയും സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, മരിച്ചവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും. പശുവിന്റെ വാലില് മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടി തൃപ്തി അർപ്പണം നടത്തണം. പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കൊടുത്ത് ദാനങ്ങളാൽ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.
തതഃ ശ്രാദ്ധം സമുദ്ദിഷ്ടമേകോദ്ദിഷ്ടം യഥാവിധി । ജലമന്നം തഥാ ദേയം പ്രേതോദ്ധരണഹേതവേ ॥ ൨,൪൧.
അതിനുശേഷം, ഏകോദ്ദിഷ്ടശ്രാദ്ധം വിധിപ്രകാരം നടത്തണം. ജലം, അന്നം എന്നിവയും മരിച്ചവന്റെ ഉദ്ധാരണത്തിനായി അർപ്പിക്കണം.
ദ്വാദശാഹേ തതഃ കുര്യാന്മാസേമാസേ പൃഥക്പഥക് । ഏവം വിധിഃ സമായുക്തഃ പ്രേതമോക്ഷേ കരോതി ഹി ॥ ൨,൪൧.
പന്ത്രണ്ടാം ദിവസത്തിന് ശേഷം, ഓരോ മാസവും വേർതിരിച്ച് ആചാരങ്ങൾ നടത്തണം. ഇങ്ങനെയുള്ള വിധിപൂർവ്വമായ ക്രമം പാലിച്ചാൽ മരിച്ചവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൪൨ ശ്രീവിഷ്ണുരുവാച । യഥാ ധേനുസഹസ്രേഷു വത്സോ വിന്ദതി മാതരമ് । തഥാ പൂര്വകൃതം കര്മ കര്താരമനുഗച്ഛതി ॥ ൨,൪൨.
ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ആയിരം പശുക്കളിൽ ഇടയിൽ, കിടാവ് തന്റെ അമ്മയെ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ, മുമ്പ് ചെയ്ത കർമ്മം അതിന്റെ കര്ത്താവിനെ പിന്തുടരും.
ആദിത്യോ വരുണോ വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മാ സോമോ ഹുതാശനഃ । ശൂലപാണിശ്ച ഭഗവാനഭിനന്ദതി ഭൂമിദമ് ॥ ൨,൪൨.
സൂര്യൻ, വരുണൻ, വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ്, സോമൻ, അഗ്നി, ത്രിശൂലധാരി ഭഗവാൻ ഇവർ എല്ലാം ഭൂമിദാനത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു.
നാസ്തി ഭൂമിസമം ദാനം നാസ്തി ഭൂമിസമോ നിധിഃ । നാസ്തി സത്യസമോ ധര്മോ നാനൃതാത്പാതകം പരമ് ॥ ൨,൪൨.
ഭൂമിയേക്കാൾ വലിയ ദാനം ഇല്ല, ഭൂമിയേക്കാൾ വലിയ സമ്പത്ത് ഇല്ല. സത്യത്തേക്കാൾ വലിയ ധർമ്മം ഇല്ല, അസത്യത്തേക്കാൾ വലിയ പാപം ഇല്ല.
അഗ്നേരപത്യം പ്രഥമം സുവര്ണം ഭൂര്വൈഷ്ണവീ സൂര്യസുതാശ്ച ഗാവഃ । ലോകത്രയം തേന ഭവേത്പ്രദത്തം യഃ കാഞ്ചനം ഗാം ച മഹീം ച ദദ്യാത് ॥ ൨,൪൨.
പൊന്നാണ് അഗ്നിയുടെ ആദ്യ സന്തതി, ഭൂമി വിഷ്ണുവിന്റെതാണ്, പശുക്കൾ സൂര്യന്റെ പുത്രിമാരാണ്. അതുകൊണ്ട് പൊൻ, പശു, ഭൂമി എന്നിവ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ മൂന്നു ലോകവും ദാനം ചെയ്തതുപോലെയാണ്.
ത്രീണ്യാഹുരതിദാനാനി ഗാവഃ പൃഥ്വീ സരസ്വതീ । നരകാദുദ്ധരന്ത്യേതേ ജപപൂജനഹോമതഃ ॥ ൨,൪൨.
പശു, ഭൂമി, സരസ്വതി — ഇവയെ മൂന്നു ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ദാനങ്ങളായി പറയുന്നു. ജപം, പൂജ, ഹോമം എന്നിവയിലൂടെ ഇവ നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു.
കൃത്വാ ബഹൂനി പാപാനി രൌദ്രാണി വിപുലാനി ച । അപി ഗോചര്മമാത്രേണ ഭൂമിദാനേന ശുധ്യതി ॥ ൨,൪൨.
വളരെ വലിയ ഭയങ്കരമായ പാപങ്ങൾ ചെയ്താലും, ഒരു പശുവിന്റെ തൊലി അളവിലൊന്നും ഭൂമിദാനം ചെയ്താൽ പോലും ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
ഹരന്തമപി ലോഭേന നിരുധ്യൈനം നിവാരയേത് । സ യാതി നരകേ ഘോരേ യസ്തം ന പരിരക്ഷതി ॥ ൨,൪൨.
ലോഭം കൊണ്ട് ഭൂമി പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവനെ തടയണം. അതിനെ സംരക്ഷിക്കാത്തവൻ ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ പോകും.
അകര്തവ്യം ന കര്തവ്യം പ്രാണൈഃ കണ്ഠഗതൈരപി । കര്തവ്യമേവ കര്തവ്യമിതി ധര്മവിദോ വിദുഃ ॥ ൨,൪൨.
ചെയ്യരുതാത്തത്, ജീവൻ കണ്പത്തെത്തിയാലും ചെയ്യരുത്. ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യേണ്ടതുതന്നെ ആകണം — ഇങ്ങനെ ധർമ്മം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു.
ആകാരപ്രവര്തനേ പാപം ഗോസഹസ്രവധൈഃസമമ് । വൃത്തിച്ഛേദേ തഥാ വൃത്തേഃ കരണം ലക്ഷധേനുകമ് ॥ ൨,൪൨.
തെറ്റായ പ്രവൃത്തി ആരംഭിക്കുന്നത് ആയിരം പശുക്കളെ കൊല്ലുന്നതിന് തുല്യമായ പാപമാണ്. മറ്റൊരാളുടെ ഉപജീവനം നശിപ്പിക്കുന്നത് ലക്ഷം പശുക്കളെ കൊല്ലുന്നതിന് തുല്യമായ പാപമാണ്.
വരമേകാപ്യപഹൃതാ ന തു ദത്തം ഗവാം ശതമ് । ഏകാം ഹൃത്വാ ശതം ദത്ത്വാ ന തേന സമതാ ഭവേത് ॥ ൨,൪൨.
ഒരു പശു മോഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നത് പോലും, നൂറ് പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്ത് പിന്നെ തിരിച്ചു വാങ്ങുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലതാണ്. ഒരൊറ്റ പശു മോഷ്ടിച്ചാലും, നൂറ് പശു ദാനം ചെയ്ത ശേഷം തിരിച്ചു വാങ്ങിയാൽ അതിന് സമത്വമില്ല.
സ്വയമേവ തു യോ ദത്ത്വാ സ്വയമേവ പ്രബാധതേ । സ പാപീ നരകം യാതി യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ് ॥ ൨,൪൨.
സ്വയം ദാനം ചെയ്ത ശേഷം, പിന്നെ സ്വയം അതിനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ പാപിയാണ്; അവൻ സൃഷ്ടി സംഹാരമുണ്ടാകുന്നതുവരെ നരകത്തിൽ പോകും.
ന ചാശ്വമേധേന തഥാ വിധിവദ്ദക്ഷിണാവതാ । അവൃത്തികര്ശിതേ ദീനേ ബ്രാഹ്മണേ രക്ഷിതേ യഥാ ॥ ൨,൪൨.
വിധിപ്രകാരം ദാനങ്ങളോടുകൂടി അശ്വമേധയാഗം ചെയ്താലും, ഉപജീവനം നഷ്ടപ്പെട്ട ദരിദ്രനായ ബ്രാഹ്മണനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനെക്കാൾ അതിന് മഹത്വമില്ല.
ന തദ്ഭവതി വേദേഷു യജ്ഞേ സുബഹുദക്ഷിണേ । യത്പുണ്യം ദുര്ബലേ ത്രസ്തേ ബ്രാഹ്മണേ പരിരക്ഷിതേ ॥ ൨,൪൨.
ദുർബലനും ഭയപ്പെട്ടും ആയ ബ്രാഹ്മണനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, വേദങ്ങളിലും, വലിയ ദാനങ്ങളോടുകൂടിയ യാഗങ്ങളിലും പോലും ലഭ്യമല്ല.