മനഃ ശിലാം തഥാ ഗാത്രേ തിലകല്കഞ്ച സന്ധിഷു । യവപിഷ്ടം തഥാ മാംസേ മധു വൈ ക്ഷൌദ്രമേവ ച
മനശ്ശില ശരീരത്തിൽ, സംയുക്തങ്ങളിൽ എള്ള് മാവു, മാംസത്തിൽ യവപ്പൊടി, മധു — യഥാർത്ഥ തേൻ തന്നെ — ഇടണം.
കേശേഷു വൈ വടജടാ ത്വചി ദദ്യാന്മൃഗത്വചമ് । കര്ണയോസ്താലപത്ത്രഞ്ച സ്തനയോശ്ചൈവ ഗുഞ്ജികാഃ
മുടിക്ക് ആൽമരക്കുരു, ചർമ്മത്തിന് മൃഗത്വക്ക്, ചെവിയിൽ ഓല, മുലയിൽ കുഞ്ഞികക്കുരു വയ്ക്കണം.
നാസായാം ശതപത്ത്രം ച കമലം നാഭിമണ്ഡലേ । വൃന്താകം വൃഷണദ്വന്ദ്വേ ലിങ്ഗേ സ്യാദ്ഗൃഞ്ജനം ശുഭമ്
മൂക്കിൽ താമരപ്പൂവിന്റെ ഇല, നാഭിയിൽ താമരപ്പൂ, വൃക്കകളിൽ വഴുതന, ലിംഗത്തിൽ സുഗന്ധി ഗന്ധം ഇടണം.
ഘൃതം നാഭ്യാം പ്രദേയം സ്യാത്കൌപീനേ ച ത്രപു സ്മൃതമ് । മൌക്തികം സ്തനയോര്മൂര്ധ്നി കുങ്കുമേന വിലേപനമ്
നാഭിയിൽ നെയ്യ്, കൗപ്പീനത്തിൽ തകരം, മുലയിലും തലയിൽ മുത്ത്, ശരീരത്തിൽ കുങ്കുമം പുരട്ടണം.
കര്പൂരാഗുരുധൂപൈശ്ച ശുഭൈര്മാല്യൈഃ സുഗന്ധിഭിഃ । പരിധാനം പട്ടസൂത്രം ഹൃദയേ രുക്മകം ന്യസേത്
കർപ്പൂരവും അഗരു ധൂപവും, മനോഹരമായ സുഗന്ധമുള്ള പൂമാലകളും അണിയിച്ച്, ഒരു വസ്ത്രവും പൊന്നിനിറമുള്ള അലങ്കാരവും ഹൃദയത്തിൽ വയ്ക്കണം.
ഋദ്ധിവൃദ്ധീ ഭുജൌ ദ്വൌ ച ചക്ഷുഷോശ്ച കപര്ദകൌ । സിന്ദൂരം നേത്രകോണേ ച താമ്ബൂലാദ്യുപഹാരകൈഃ
ഇരുവശത്തും കൈകളിൽ ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും വളർച്ചയുടെയും ചിഹ്നങ്ങൾ അണിയിക്കുക. കണ്ണുകളിൽ ശംഖാകൃതിയിലുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ, കണ്ണ് മൂലകളിൽ ചുവപ്പു ചാർത്തുക, കൂടാതെ വെറ്റിലാദി ഭോജനങ്ങൾ അർപ്പിക്കുക.
സര്വൌഷധിയുതം പ്രേതം കൃത്വാ പൂജാ യഥോദിതാ । സാഗ്നികേ (കൈശ്ചാ) ചാപി വിധിനാ യജ്ഞപാത്രം ന്യസേത്ക്രമാത്
എല്ലാ ഔഷധങ്ങൾ ചേർത്ത് മരിച്ചവനെ ഒരുക്കി, നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം പൂജ നടത്തി, നിയമപ്രകാരം അഗ്നിയുള്ള യജ്ഞപാത്രം ക്രമത്തിൽ വയ്ക്കണം.
ശിരോമേ ശ്രീരിതി ഋചാ പുനന്തു വരുണേതി ച । പ്രേതസ്യ പാവനം കൃത്വാ ശാലിശാലശിലോദകൈഃ
തലയിൽ 'ശ്രീ' എന്ന മന്ത്രവും 'പാവന വരുണ' എന്ന മന്ത്രവും ഉച്ചരിച്ച്, അരി, യവം, കല്ല് മുതലായ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച് മരിച്ചവനെ ശുദ്ധീകരിക്കണം.
വിഷ്ണുമുദ്ദിശ്യ ദാതവ്യാ സുശീലാഗൌഃ പയസ്വിനീ
വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ച് നല്ല സ്വഭാവമുള്ള, പാൽകൊടുക്കുന്ന ഒരു പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം.
(തിലാ ലോഹം ഹിരണ്യം ച കാര്പാസം ലവണം തഥാ । സപ്തധാന്യം ക്ഷിതിര്ഗാവ ഏകൈകം പാനം സമൃതമ്
എള്ള്, ഇരുമ്പ്, പൊന്നു, കപ്പാസ്, ഉപ്പ്, ഏഴു വിധം ധാന്യങ്ങൾ, മണ്ണ്, പശുക്കൾ എന്നിവയും ഓരോന്നിനും പാത്രവും നിയമപ്രകാരം അർപ്പിക്കണം.
മഹാദാനാനി ദേയാനി തിലപാത്രം തഥേതി ച । തതോ വൈതരണീ ദേയാ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ
മഹാദാനങ്ങൾ നൽകണം, എള്ള് നിറച്ച ഒരു പാത്രവും അർപ്പിക്കണം; അതിനുശേഷം എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളും അണിഞ്ഞ വൈതരണി പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം.
കര്തവ്യം വൈഷ്ണവം ശ്രാദ്ധം പ്രേതമുക്ത്യര്ഥ മാത്മവാന് । പ്രേതംമോക്ഷം തതഃ കുര്യാദ്ധൃദി വിഷ്ണും പ്രകല്പ്യ ച
മരിച്ചവന്റെ മോചനത്തിനായി വൈഷ്ണവ ശ്രാദ്ധം നിർവഹിക്കണം; പിന്നെ ഹൃദയത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ച്, അവന്റെ മോക്ഷം പ്രാപിപ്പിക്കണം.
ഓം വിഷ്ണുരിതി സംസ്മൃത്യ പ്രേതം തന്മൃത്യുമേവ ച । അഗ്നിദാഹം തതഃ കുര്യാത്സൂതകന്തു ദിനത്രയമ്
'ഓം വിഷ്ണു' എന്ന് ഓർത്ത്, മരിച്ചവന്റെ മരണം മനസ്സിലാക്കി, അഗ്നിദാഹം നടത്തണം; അശുദ്ധി കാലം മൂന്നു ദിവസം നീളും.
ദശാഹകര്ത്രാ പിണ്ഡാശ്ച കര്തവ്യാഃ പ്രേതഭുക്തയേ । സര്വം വര്ഷവിധിം കുര്യാദേവം പ്രേതശ്ച മുക്തിഭാക്
പത്ത് ദിവസത്തെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ, മരിച്ചവന്റെ പോഷണത്തിനായി പിണ്ഡങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം; മുഴുവൻ വർഷവിധിയും നടത്തണം, അങ്ങനെ മരിച്ചവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൪൧ ശ്രീവിഷ്ണുരുവാച । വൃഷോത്സര്ഗം പ്രകുര്വീത വിധിപൂര്വം ഖഗേശ്വര । കാര്തികാദിഷു മാസേഷു പൌര്ണമാസ്യാം ശുഭേ ദിനേ ॥ ൨,൪൧.
ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു: കാർത്തികമാസം തുടങ്ങി ഉത്സവമായ പൗർണമി ദിനങ്ങളിൽ, നിയമപ്രകാരം ഒരു കാളയെ വിടുതൽ ചെയ്യണം, ഖഗേശ്വരാ.
വിവാഹോത്സര്ജനം ശ്രാദ്ധം നാന്ദീമുഖമുപക്രമേത് । കുര്യാദ്ഭുവശ്ച സംസ്കാരാനഗ്നിസ്ഥാപനമേവ ച ॥ ൨,൪൧.
വിവാഹത്തിനുള്ള വിടുതൽ ചടങ്ങ്, നന്ദിമുഖ ശ്രാദ്ധത്തോടെ ആരംഭിക്കണം; ഭൂമിയുടെ ശുദ്ധികർമ്മങ്ങളും അഗ്നി സ്ഥാപനം എന്നിവയും നടത്തണം.
വാപ്യാം കൂപേ ഗവാം ഗോഷ്ഠേ സ്ഥാപ്യാഗ്നിം വിധിവത്തതഃ । വിവാഹവിധിനാ സര്വം കുര്യാദ്ബ്രാഹ്മണവാചനമ് ॥ ൨,൪൧.
തടാകത്തിൽ, കിണറ്റിൽ, അല്ലെങ്കിൽ പശുവളപ്പിൽ അഗ്നി ശരിയായി സ്ഥാപിക്കണം; ശേഷം, വിവാഹവിധി പ്രകാരം എല്ലാം ബ്രാഹ്മണൻ ഉച്ചരിച്ച് നടത്തണം.
പാത്രാസാദനം ശ്രപണമുപയമനകുശാദികമ് । പുര്യുക്ഷണാന്തേ ഹോമം ച കര്യാ ദ്വൈ ബ്രാഹ്മണേന തു ॥ ൨,൪൧.
പാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കൽ, പാൽ ചൂടാക്കൽ, ദർഭ തുടങ്ങിയവ കൊണ്ടുവരൽ, പവിത്രജലം തളിച്ച ശേഷം ഹോമം എന്നിവ രണ്ടുപേർ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചെയ്യണം.
ആഘാരാവാജ്യഭാഗൌ ച ചക്ഷുഷീ ച പ്രദാ പയേത് । പ്രഥമേഽഹരിതി മന്ത്രേണ ഹോതവ്യാശ്ച ഷഡാഹുതീഃ (തയഃ) ॥ ൨,൪൧.
ആഘാരവും ആജ്യഭാഗവും, കണ്ണുകൾക്കുള്ള അർപ്പണവും നൽകണം; 'ആദ്യദിനം' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി ആറു ഹോമങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.
ആഘാരാവാജ്യഭാഗൌ തു പായസേനാങ്ഗദേവതാഃ । അഗ്നയേ രുദ്രായ ശര്വായ പശുപതയേ ഉഗ്രായ ശിവായ । ഭവായ മഹാദേവായേശാനായ യമായ ച ॥ ൨,൪൧.
ആഘാരവും ആജ്യഭാഗവും പായസം ചേർത്ത് അംഗദേവതകൾക്ക് അർപ്പിക്കണം: അഗ്നി, രുദ്രൻ, ശർവൻ, പശുപതി, ഉഗ്രൻ, ശിവൻ, ഭവൻ, മഹാദേവൻ, ഈശാനൻ, യമൻ എന്നിവർക്കും.
പിഷ്ടകേന സകൃദ്ധോമം പൂഷാഗാ ഇതി മന്ത്രതഃ । ഉഭയോഃ സ്വിഷ്ടികൂദ്ധോമശ്ചരുണാ പായസേന ച ॥ ൨,൪൧.
പിഷ്ടകത്താൽ 'പൂഷാഗാ' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി ഒരിക്കൽ ഹോമം നടത്തണം; ഇരുവർക്കും സ്വിഷ്ടികൃത്ത് ഹോമം ചാറും പായസവും ചേർത്ത് നടത്തണം.
പ്രഥമം വ്യാഹൃതിഹോമഃ പ്രായശ്ചിത്തം പ്രജാപതിഃ । സംസ്ത്രവപ്രാശനം കുര്യാത്പ്രണീതാപരിമോക്ഷണമ് ॥ ൨,൪൧.
ആദ്യമായി വ്യാഹൃതിഹോമം ചെയ്യണം, പിന്നെ പ്രജാപതിക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം അർപ്പിക്കണം; വെള്ളം ചൊല്ലി കുടിച്ച്, ശേഷം യജ്ഞോപവീതം അഴിയണം.
പവിത്രപ്രതിപത്തിശ്ച ബ്രാഹ്മണേ ദക്ഷൈണാ തതഃ । ഷഡങ്ഗരുദ്രജാപ്യേന പ്രോതോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത് ॥ ൨,൪൧.
ബ്രാഹ്മണന് വിശുദ്ധജാനുവിന്റെ ധാരണം, അതിനോടൊപ്പം വേണ്ടിയുള്ള ദാനം, ആറംഗരുദ്രജപം എന്നിവ ചെയ്യുമ്പോള് അതിന്റെ ഫലമായി മരിച്ചവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ഏകവര്ണം വൃഷഞ്ചൈവ സകൃദ്വത്സതരീം ഖഗ । സ്നാപയിത്വാ തതഃ കുര്യാത്സര്വാലങ്കാരഭൂഷിതമ് ॥ ൨,൪൧.
ഒരു നിറമുള്ള കാളയും, ഒരു കിടാവുള്ള പശുവും നന്നായി കുളിപ്പിച്ച ശേഷം എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിയിച്ച് അണിനിരത്തണം.
പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ച തദ്യുഗ്മം പ്രേതോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത് । പുച്ഛേച തര്പണം കാര്യമുച്ഛ്രിതേ മന്ത്രപൂര്വകമ് । ബ്രാഹ്മണാന് ഭോജയേത്പശ്ചാദ്ദക്ഷിണാഭിശ്ച തോഷയേത് ॥ ൨,൪൧.
അവരെ ഇരുവരെയും സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, മരിച്ചവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും. പശുവിന്റെ വാലില് മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടി തൃപ്തി അർപ്പണം നടത്തണം. പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കൊടുത്ത് ദാനങ്ങളാൽ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.
തതഃ ശ്രാദ്ധം സമുദ്ദിഷ്ടമേകോദ്ദിഷ്ടം യഥാവിധി । ജലമന്നം തഥാ ദേയം പ്രേതോദ്ധരണഹേതവേ ॥ ൨,൪൧.
അതിനുശേഷം, ഏകോദ്ദിഷ്ടശ്രാദ്ധം വിധിപ്രകാരം നടത്തണം. ജലം, അന്നം എന്നിവയും മരിച്ചവന്റെ ഉദ്ധാരണത്തിനായി അർപ്പിക്കണം.
ദ്വാദശാഹേ തതഃ കുര്യാന്മാസേമാസേ പൃഥക്പഥക് । ഏവം വിധിഃ സമായുക്തഃ പ്രേതമോക്ഷേ കരോതി ഹി ॥ ൨,൪൧.
പന്ത്രണ്ടാം ദിവസത്തിന് ശേഷം, ഓരോ മാസവും വേർതിരിച്ച് ആചാരങ്ങൾ നടത്തണം. ഇങ്ങനെയുള്ള വിധിപൂർവ്വമായ ക്രമം പാലിച്ചാൽ മരിച്ചവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൪൨ ശ്രീവിഷ്ണുരുവാച । യഥാ ധേനുസഹസ്രേഷു വത്സോ വിന്ദതി മാതരമ് । തഥാ പൂര്വകൃതം കര്മ കര്താരമനുഗച്ഛതി ॥ ൨,൪൨.
ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ആയിരം പശുക്കളിൽ ഇടയിൽ, കിടാവ് തന്റെ അമ്മയെ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ, മുമ്പ് ചെയ്ത കർമ്മം അതിന്റെ കര്ത്താവിനെ പിന്തുടരും.
ആദിത്യോ വരുണോ വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മാ സോമോ ഹുതാശനഃ । ശൂലപാണിശ്ച ഭഗവാനഭിനന്ദതി ഭൂമിദമ് ॥ ൨,൪൨.
സൂര്യൻ, വരുണൻ, വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ്, സോമൻ, അഗ്നി, ത്രിശൂലധാരി ഭഗവാൻ ഇവർ എല്ലാം ഭൂമിദാനത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു.
നാസ്തി ഭൂമിസമം ദാനം നാസ്തി ഭൂമിസമോ നിധിഃ । നാസ്തി സത്യസമോ ധര്മോ നാനൃതാത്പാതകം പരമ് ॥ ൨,൪൨.
ഭൂമിയേക്കാൾ വലിയ ദാനം ഇല്ല, ഭൂമിയേക്കാൾ വലിയ സമ്പത്ത് ഇല്ല. സത്യത്തേക്കാൾ വലിയ ധർമ്മം ഇല്ല, അസത്യത്തേക്കാൾ വലിയ പാപം ഇല്ല.