ന കാഷ്ഠേ വിദ്യതേ ദേവോ ന ശിലായാം കദാചന । ഭാവേ ഹി വിദ്യതേ ദേവസ്തസ്മാദ്ഭാവം സമാചരേത് ॥ ൨,൩൮.
ദൈവം മരത്തിൽ ഇല്ല, കല്ലിൽ പോലും ഇല്ല. ഭാവത്തിൽ മാത്രം ദൈവം ഉണ്ടാകുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഭാവം വളർത്തണം.
പ്രാതഃ പ്രാതഃ പ്രപശ്യന്തി നര്മദാം മത്സ്യഘാതിനഃ । ന തേ ശിവപുരീം യാന്തി ചിത്തവൃത്തിര്ഗരീയസീ ॥ ൨,൩൮.
പ്രഭാതത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും നർമദാനദിയെ കാണുന്നവരും, മീനുകളെ കൊല്ലുന്നവരും ശിവപുരിയിൽ എത്തില്ല; അവരുടെ മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തി ഭാരമാണ്.
യാദൃക്ചിത്തപ്രതീതിഃ സ്യാത്താദൃക്കര്മഫലം നൃണാമ് । പരലോകഗതിസ്താദൃക സൂചീസൂത്രവിചാരവത് ॥ ൨,൩൮.
മനസ്സിന്റെ വിശ്വാസം എങ്ങനെയാണോ, അതുപോലെയാണ് മനുഷ്യരുടെ കര്മ്മഫലവും. പരലോകയാത്രയും അതുപോലെ തന്നെയാണ്, സൂചിയിൽ നൂൽ കടക്കുന്നതുപോലെ.
ബ്രാഹ്മണാര്ഥേ ഗവാര്ഥേ ച സ്ത്രീണാം ബലവധേഷു ച । പ്രാണത്യാഗപരോ യസ്തു സ വൈ മോക്ഷമവാപ്നുയാത് ॥ ൨,൩൮.
ബ്രാഹ്മണന്റെ കാരണത്തിലും, പശുവിന്റെ കാരണത്തിലും, സ്ത്രീകളെ രക്ഷിക്കാനായി ജീവൻ ത്യജിക്കുന്നവൻ മോക്ഷം നേടും.
അനാശകേ മൃതൌ യസ്തു സ വൈ മോക്ഷമവാപ്നുയാത് । അനാശകേ മൃതോ യസ്തു സ മുക്തഃ സര്വബന്ധനൈഃ ॥ ൨,൩൮.
ആശയില്ലാതെ മരിക്കുന്നവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും; ആശയില്ലാതെ മരിച്ചാൽ എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചനം.
ദത്ത്വാ ദാനാനി വിപ്രേഭ്യസ്തതോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത് । ഏതേ വൈ മോക്ഷമാര്ഗാശ്ച സ്വര്ഗമാര്ഗാസ്തഥൈവ ച ॥ ൨,൩൮.
ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് ദാനം നൽകിയാൽ പിന്നെ മോക്ഷം ലഭിക്കും. ഇവയൊക്കെയാണ് മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള വഴികളും സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള വഴികളും.
ഗോഗ്രഹേ ദേശവിധ്വംസേ മരണം രണതീര്ഥയോഃ । ഉത്തമാധമമധ്യസ്യ ബാധ്യമാനസ്യ ദേഹിനഃ । ആത്മാനം തത്ര സന്ത്യജ്യ സ്വര്ഗവാസം ലഭേച്ചിരമ് ॥ ൨,൩൮.
പശുക്കൾ പിടിക്കപ്പെടുമ്പോഴും, ദേശം നശിക്കുമ്പോഴും, യുദ്ധതീർത്ഥങ്ങളിൽ മരിക്കുമ്പോഴും, ഉന്നതനായാലും താഴ്ന്നവനായാലും നടുവിലായാലും, ശരീരധാരി പീഡിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവിടെ തന്നെ ആത്മാവിനെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, ദീർഘകാലം സ്വർഗത്തിൽ വാസം ലഭിക്കും.
ജീവിതം മരണഞ്ചൈവ ദ്വയം ശിക്ഷേത പണ്ഡിതഃ । ജീവിതം ദാനഭോഗാഭ്യാം മരണം രണതീര്ഥയോഃ ॥ ൨,൩൮.
ജ്ഞാനിയാകുന്നവൻ ജീവനും മരണവും പഠിക്കണം; ജീവൻ ദാനത്തിലും അനുഭവത്തിലും, മരണം യുദ്ധതീർത്ഥങ്ങളിൽ.
ഹരിക്ഷേത്രേ കുരുക്ഷേത്രേ ഭൃഗുക്ഷേത്രേ തഥൈവ ച । പ്രഭാസേ ശ്രീസ്ഥലേ ചൈവ അര്ബുദേ ച ത്രിപുഷ്കരേ ॥ ൨,൩൮.
ഹരിക്ഷേത്രം, കുരുക്ഷേത്രം, ഭൃഗുക്ഷേത്രം, പ്രഭാസം, ശ്രീസ്ഥലം, അർബുദം, ത്രിപുഷ്കരം—
ഭൂതേശ്വരേ മൃതോ യസ്തു സ്വര്ഗേ വസതി മാനവഃ । ബ്രഹ്മണോ ദിവസം യാവത്തതഃ പതതി ഭൂതലേ ॥ ൨,൩൮.
ഭൂതേശ്വരത്തിൽ മരിക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കും, അതിന് ശേഷം ഭൂമിയിൽ വീഴും.
വര്ഷവൃത്തിന്തു യോ ദദ്യാദ്ബ്രാഹ്മണേ ദോഷവര്ജിതേ । സര്വം കലം സ മുദ്ധൃത്യ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ ॥ ൨,൩൮.
ദോഷമില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണന് വർഷം തോറും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, എല്ലാ പാപവും നീക്കി, സ്വർഗലോകത്തിൽ മഹത്വം നേടും.
കന്യാം വിവാഹയേദ്യസ്തു ബ്രാഹ്മണം വേദപാരഗമ് । ഇന്ദ്രലോകേ വസേത്സോഽപി സ്വകുലൈഃ പരിവേഷ്ടിതഃ ॥ ൨,൩൮.
തന്റെ മകളെ വേദപാരായണനായ ബ്രാഹ്മണനോട് വിവാഹം കഴിപ്പിക്കുന്നവൻ, തന്റെ കുടുംബത്തോടൊപ്പം ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ വസിക്കും.
മഹാദാനാനി ദത്വാ ച നരസ്തത്ഫലമാമുയാത് ॥ ൨,൩൮.
മഹാദാനങ്ങൾ നൽകിയാൽ, മനുഷ്യൻ അതിന്റെ ഫലം നേടും.
വാപീ കൂപതഡാഗാനാമാരാമസുരസദ്മനാമ് । ജീര്ണോദ്ധാരം പ്രകുര്വാണഃ പൂര്വകര്തുഃ ഫലം ലഭേത് । ജീര്ണോദ്ധാരേണ വാ തേഷാം തത്പുണ്യം ദ്വിഗുണം ഭവേത് ॥ ൨,൩൮.
വാപ്പി, കിണർ, കുളം, തോട്ടം, ദേവാലയം എന്നിവ പഴയതായാൽ പുതുക്കി പണിയുന്നവൻ, ആദ്യം പണിതവന്റെ ഫലം ലഭിക്കും; അവ പുതുക്കിയാൽ ആ പുണ്യം ഇരട്ടിയാകും.
ശീതവാ താതപഹരമപി പര്ണകുടീരകമ് । കൃത്വാ വിപ്രായ വിദുഷേ പ്രദദാതി കുടുമ്ബിനേ ॥ ൨,൩൮.
തണുപ്പും ചൂടും അകറ്റുന്ന ഇലകൊട്ടാരമൊന്ന് നിർമിച്ച്, വിദ്യയുള്ള കുടുംബസ്ഥനായ ബ്രാഹ്മണന് നൽകുന്നവൻ,
തിസ്രഃ കോട്യോര്ധകോടീ ച നരഃ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ ॥ ൨,൩൮.
അവൻ മുപ്പത് കോടിയും അരകോടിയും വർഷങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ ആദരപൂർവ്വം വാഴുന്നു.
യാ സ്ത്രീ സവര്ണാ സംശുബാ മൃതം പതിമനുവ്രജേത് । സാ മൃതാ സ്വര്ഗമാപ്നോതി വര്ഷാണാം രോമസംഖ്യതാ ॥ ൨,൩൮.
തനിക്കു തുല്യജാതിയായ, സദാചാരമുള്ള സ്ത്രീ മരിച്ച ഭർത്താവിനെ അനുഗമിച്ചാൽ, അവൾ മരിച്ചശേഷം ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ വർഷങ്ങൾ സ്വർഗം ലഭിക്കും.
പുത്രപൌത്രാദികം ത്യക്ത്വാ സ്വപതിം യാനുഗച്ഛതി । സ്വര്ഗം ലഭേതാം തൌ ചോഭൌ ദിവ്യസ്ത്രീഭിരലങ്കൃതൌ ॥ ൨,൩൮.
മകനെയും മുമ്മകനെയും മറ്റുള്ളവരെയും ഉപേക്ഷിച്ച് ഭർത്താവിനെ അനുഗമിക്കുന്ന സ്ത്രീക്കും ഭർത്താവിനും, ദിവ്യസ്ത്രികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, സ്വർഗം ലഭിക്കും.
കൃത്വാ പാപാന്യനേകാനി ഭര്തൃദ്രോഹമതിഃ സദാ । പ്രക്ഷാലയതി സര്വാണി യാ സ്വം പതിമനുവ്രജേത് ॥ ൨,൩൮.
അനേകം പാപങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടും, ഭർത്താവിനെ ദ്രോഹിക്കാനുള്ള ചിന്തയുണ്ടായിരുന്നാലും, ഭർത്താവിനെ അനുഗമിക്കുന്ന സ്ത്രീക്ക് ആ പാപങ്ങൾ എല്ലാം കഴുകിപ്പോകും.
മഹാപാപസമാചാരോ ഭര്താ ചേദ്ദുഷ്കൃതീ ഭവേത് । തസ്യാപ്യനുവ്രതാ നാരീ നാരായേത്സര്വകില്ബിഷമ് ॥ ൨,൩൮.
ഭർത്താവ് വലിയ പാപങ്ങൾ ചെയ്തവനും ദുഷ്ടനുമാണെങ്കിലും, അവനോടു ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കുന്ന സ്ത്രീ ഭർത്താവിന്റെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നീക്കുന്നു.
ഗ്രാസമാത്രം നിയമതോ നിത്യദാനം കരോതി യഃ । ചതുശ്ചാമരസംയുക്തവിമാനേനാധിഗച്ഛതി ॥ ൨,൩൮.
ദൈനംദിനം ഒരു കഷണം ഭക്ഷണം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, നാലു ചാമരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ദിവ്യവിമാനത്തിൽ എത്തുന്നു.
യത്കൃതം ഹി മനുഷ്യേണ പാപമാമരണാന്തികമ് । തത്സര്വം നാശമായാതി വര്ഷവൃത്തിപ്രദാനതഃ ॥ ൨,൩൮.
മരണമുവരെയുള്ള മനുഷ്യൻ ചെയ്ത എല്ലാ പാപങ്ങളും, വർഷാച്ചരണം അനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്താൽ, എല്ലാം നശിക്കുന്നു.
ഭൂതം ഭവ്യം ബവിഷ്യഞ്ച പാപം ജന്മത്രയാര്ജിതമ് । പക്ഷാലയതി തത്സര്വം വിപ്രകന്യോപനായനാത് ॥ ൨,൩൮.
മുൻജന്മത്തിലും ഇപ്പോഴും ഭാവിയിലും, മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണകന്യകയുടെ ഉപനയനം നടത്തുമ്പോൾ മുഴുവൻ കഴുകിപ്പോകും.
ദശകൂപസമാ വാപി ദശവാപീസമം സരഃ । സരോ ഭിര്ദശഭിസ്തുല്യാ യാ പ്രപാ നിര്ജലേ വനേ ॥ ൨,൩൮.
പത്ത് കിണറുകൾക്ക് തുല്യമാണ് ഒരു കുളം; പത്ത് കുളങ്ങൾക്ക് തുല്യമാണ് ഒരു തടാകം; പത്ത് തടാകങ്ങൾക്കും തുല്യമാണ് ഒരു വലിയ തടാകം; എന്നാൽ വെള്ളമില്ലാത്ത കാട്ടിൽ ഒരു പാനപാത്രം ഇതെല്ലാം ചേർത്തതിലുമാണ്.
യാ വാപീ നിര്ജലേ ദേശേ യദ്ദാനം നിര്ധനേ ദ്വിജേ । പ്രാണിനാം യോ ദയാം ധത്തേ സ ഭവേന്നാകനായകഃ ॥ ൨,൩൮.
വെള്ളമില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് ഒരു കുളം നിർമ്മിക്കൽ, ദരിദ്രനായ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്യൽ, ജീവികൾക്ക് കരുണ കാണിക്കൽ—ഇവയെ ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർഗത്തിൽ നേതാവാവുന്നു.
ഏവമാദിഭിരന്യൈശ്ച സുകൃതൈഃ സ്വര്ഗഭാഗ്ഭവേത് । സ തത്സര്വം ഫലം പ്രാപ്യ പ്രതിഷ്ഠാം പരമാം ലഭേത് ॥ ൨,൩൮.
ഇവയുപമമായ മറ്റു നല്ല പ്രവർത്തികളും ചെയ്താൽ, ഒരാൾക്ക് സ്വർഗ്ഫലം ലഭിക്കും; ആ ഫലങ്ങൾ എല്ലാം അനുഭവിച്ചശേഷം, പരമോന്നത സ്ഥാനം നേടുന്നു.
ഫല്ഗു കാര്യം പരിത്യജ്യ സതതം ധര്മവാന് ഭവേത് । ദാനം ദമോ ദയാ ചേതി സാരമേതത്ത്രയം ഭുവി ॥ ൨,൩൮.
നിസ്സാരമായ കാര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, എല്ലായ്പ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനാകണം; ദാനം, ആത്മനിയന്ത്രണം, കരുണ—ഇവയാണ് ഭൂമിയിലെ മൂല്യം.
ദാനം സാധോര്ദരിദ്രസ്യ ശൂന്യലിങ്ഗസ്യ പൂജനമ് । അനാഥപ്രേതസംസ്കാരഃ കോടിയജ്ഞഫലപ്രദഃ ॥ ൨,൩൮.
ധർമ്മപരനായ ദരിദ്രനു ദാനം ചെയ്യൽ, ശൂന്യമായ ലിംഗത്തെ പൂജിക്കൽ, അനാഥനായ മരിച്ചവന്റെ സംസ്കാരം—ഇവയൊക്കെ കോടിയജ്ഞഫലത്തിന് തുല്യമാണ്.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൩൯ താര്ക്ഷ്യ ഉവാച । സൂതകാനാം വിധിം ബ്രൂഹി ദയാം കൃത്വാ മയിപ്രഭോ । വിവേകായ ഹി ചിത്തസ്യ മാനവാനാം ഹിതായ ച ॥ ൨,൩൯.
താർക്ഷ്യൻ ചോദിച്ചു: പ്രഭോ, ജനനത്തിനും മരണത്തിനും ശേഷമുള്ള അശുദ്ധിയുടെ നിയമങ്ങൾ ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കുമോ? മനസ്സിന് വിവേകവും മനുഷ്യർക്കു ഹിതവും ഉണ്ടാകാൻ വേണ്ടി.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । മൃതേ ജന്മനീ പക്ഷീന്ദ്ര സൂതകം സ്യാച്ചതുര്വിധമ് । ചതുര്ണാമപി വര്ണാനാം സാമാന്യതേ വിവര്ജിതമ് ॥ ൨,൩൯.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പക്ഷിരാജാവേ, ജനനത്തിനും മരണത്തിനും ശേഷമുള്ള അശുദ്ധി നാലു വിധമാണ്; അതു നാലു വർണങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെയല്ല.