യാവന്ത്യഹാനി ജീവേത്വ്രതേ നിരശനേ കൃതേ । ക്രതുഭിസ്താനി തുല്യാനി സമഗ്രവദക്ഷിണൈഃ ॥ ൨,൩൬.
ഉപവാസവ്രതം പാലിക്കുന്ന ഓരോ ദിവസവും, ആ ദിവസം സമ്പൂർണ്ണ ദാനങ്ങളോടു കൂടിയ യാഗഫലത്തോട് തുല്യമാണ്.
തീര്ഥേ ഗൃഹേ വാ സംന്യാസം നീത്വാ ചേന്മ്രിയതേ യദി । പ്രത്യഹം ലഭതേ സോഽപി പൂര്വോക്തം ദ്വിഗുണം ഫലമ് ॥ ൨,൩൬.
തീർത്ഥത്തോ വീട്ടിലോ സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ച് മരിച്ചാൽ, അവൻക്ക് മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഫലത്തിന്റെ ഇരട്ടിയായി ഓരോ ദിവസവും ലഭിക്കും.
മഹാരോഗോപപത്തൌ ച ഗൃഹീതേഽനശനേ കൃതേ । പുനര്ന ജായതേ രോഗോ ദേവവദ്ധി വിരാജതേ ॥ ൨,൩൬.
വലിയ രോഗം വന്നപ്പോൾ ഉപവാസം ചെയ്താൽ, ആ രോഗം വീണ്ടും വരികയില്ല; അത്തരം മനുഷ്യൻ ദേവന്മാരെപ്പോലെ പ്രഭയോടെ തിളങ്ങുന്നു.
യ ആതുരഃ സന് സന്ന്യാസം ഗൃഹ്ണാതി യദി മാനവഃ । പുനര്ന ജായതേ ഭൂമൌ സംസാരേ ദുഃ ഖസാഗരേ ॥ ൨,൩൬.
ആരെങ്കിലും രോഗാവസ്ഥയിൽ സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ചാൽ, അവൻ ഭൂമിയിൽ ഈ കഷ്ടപ്പാടുകളുടെ സമുദ്രത്തിൽ വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടി വരികയില്ല.
അഹന്യഹനി ദാതവ്യം ബ്രാഹ്മണാനാഞ്ച ഭോജനമ് । തിലപാത്രം യഥാശക്തി ദീപദാനം സുരാര്ചനമ് ॥ ൨,൩൬.
പ്രതിദിനം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകണം; കഴിവനുസരിച്ച് എള്ള് നിറച്ച പാത്രം, വിളക്ക്, ദേവാരാധന എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം.
ഏവം വൃത്തസ്യ ദഹ്യന്തേ പാപാന്യുച്ചാവചാനി ച । മൃതോ മുക്തിമവാപ്നോതി യഥാ സര്വേ മഹര്ഷയഃ ॥ ൨,൩൬.
ഇങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നവന്റെ വലിയതും ചെറുതുമായ പാപങ്ങൾ എല്ലാം ദഹിക്കപ്പെടുന്നു; മരിച്ചാൽ, മഹർഷിമാരെപോലെ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
തസ്മാദനശനം നൄണാം വൈകുണ്ഠപദദായകമ് । തസ്മാത്സ്വസ്ഥേ ചോത്തരേ വാ സാധയേന്മോക്ഷലക്ഷണമ് ॥ ൨,൩൬.
ഉപവാസം മനുഷ്യരെ വൈകുണ്ഠത്തിൽ എത്തിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ആരോഗ്യവാനായാലും ജീവിതാവസാനത്തായാലും മോക്ഷം നേടാൻ ശ്രമിക്കണം.
പുത്ത്രദ്രവ്യാദി സന്ത്യജ്യ തീര്ഥം വ്രജതി യോ നരഃ । ബ്രഹ്മാദ്യാ ദേവതാസ്തസ്യ ഭവേയുസ്തുഷ്ടിപുഷ്ടിദാഃ ॥ ൨,൩൬.
മകൻ, സമ്പത്ത് എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച് തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോകുന്നവനു ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റു ദേവന്മാർക്കും സന്തോഷവും പോഷണവും നൽകുന്നു.
യസ്തീര്ഥസംമുഖോ ഭൂത്വാ വ്രതേ ഹ്യനശനേ കൃതേ । ചേന്മ്രിയേതാന്തരാലേഽപി ഋഷീണാം മണ്ഡലേ വസേത് ॥ ൨,൩൬.
തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ട് ഉപവാസവ്രതം സ്വീകരിച്ച് യാത്രാമധ്യേ മരിച്ചാൽ, അവൻ ഋഷിമാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു.
വ്രതം നിരശന കൃത്വാ സ്വഗൃഹേഽപി മൃതോ യദി । സ്വകുലാനി പരിത്യജ്യ ഏകാകീ വിചരേദ്ദിവി ॥ ൨,൩൬.
ഉപവാസവ്രതം പാലിച്ച് വീട്ടിൽ തന്നെ മരിച്ചാലും, അവൻ കുടുംബത്തെ വിട്ട് സ്വർഗത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കും.
അന്നഞ്ചൈവ തഥാ തോയം പരിത്യജ്യ നരോ യദി । പീതമത്പാദതോയശ്ച ന പുനര്ജായതേ ക്ഷിതൌ ॥ ൨,൩൬.
ആഹാരവും വെള്ളവും ഉപേക്ഷിച്ച് എന്റെ പാദജലമാത്രം കുടിച്ചാൽ, അവൻ ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും ജനിക്കുകയില്ല.
കൃത്ത്യാസീനന്തത്തീര്ഥഗതം രക്ഷന്തി വനദേവതാഃ । യമദൂതാ വിശേഷേണ ന യാമ്യാസ്തസ്യ പാര്ശ്വഗാഃ ॥ ൨,൩൬.
തല മുണ്ഡനം ചെയ്ത് തീർത്ഥത്തിൽ എത്തിയവനെ കാട്ടുദേവതകൾ പ്രത്യേകമായി രക്ഷിക്കുന്നു; യമദൂതന്മാർ അവന്റെ അടുത്ത് വരാറില്ല.
തീര്ഥസേവീ നരോ യസ്തു സര്വകില്ബിഷവര്ജിതഃ । തത്ര മ്രിയതേ ദഹ്യേത തത്തീര്ഥഫലഭാഗ്ഭവേത് ॥ ൨,൩൬.
തീർത്ഥത്തിൽ സേവനം ചെയ്ത് പാപരഹിതനായവൻ അവിടെ മരിച്ചാൽ, അവൻ അഗ്നിയിൽ ദഹിച്ചശേഷം ആ തീർത്ഥഫലം അനുഭവിക്കും.
സേവിതേഽപി സദാ തഥി ഹ്യന്യത്ര മ്രിയതേ യദി । ശുഭേ ദേശേ കുലേ ധീമാന് സ ഭവേദ്വേദവിദ്ദ്വിജഃ ॥ ൨,൩൬.
എപ്പോഴും തീർത്ഥസേവനം ചെയ്തവൻ മറ്റിടത്ത് മരിച്ചാലും, നല്ല ദേശത്തും കുടുംബത്തിലും വേദപാരായണിയായ ജ്ഞാനിയാകുന്നു.
കൃത്വാ നിരശനം താര്ക്ഷ്യ പുനര്ജീവതി മാനവഃ । ബ്രാഹ്മണാന് സ സമാഹൂയ സര്വസ്വം യത്പരിത്യജേത് ॥ ൨,൩൬.
താർക്ഷ്യ, ഉപവാസം ചെയ്ത ശേഷം മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ജീവിച്ചാൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിളിച്ച് തന്റെ എല്ലാ സമ്പത്തും ദാനം ചെയ്യണം.
ചാന്ദ്രായണം ചരേത്കൃത്സ്നമനുജ്ഞാതശ്ച തൈര്ദ്വിജൈഃ । അനൃതം ന വദേത്പശ്ചാദ്ധര്മമേവ സമാചരേത് ॥ ൨,൩൬.
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അനുമതിയോടെ ചന്ദ്രായണവ്രതം പൂർണ്ണമായി പാലിക്കണം; പിന്നീട് കള്ളം പറയാതെയും ധർമ്മം മാത്രം അനുഷ്ഠിക്കാതെയും ഇരിക്കണം.
തീര്ഥേ ഗത്വാ ച യഃ കോഽപി പുനരായാതി വൈ ഗൃഹമ് । അനുജ്ഞാതഃ സ വൈ വിപ്രൈഃ പ്രായശ്ചിത്തമഥാചരേത് ॥ ൨,൩൬.
തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോയി പിന്നെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അനുമതിയോടെ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം.
ദത്ത്വാ വാ സ്വര്ണദാനാനി ഗോമഹീഗജവാജിനഃ । തീര്ഥം യദി ലഭേദ്യസ്തു മൃത്യുകാലേ സ ഭാഗ്യവാന് ॥ ൨,൩൬.
മരണസമയത്ത് സ്വർണ്ണം, പശു, ഭൂമി, ആന, കുതിര എന്നിവ ദാനം ചെയ്ത് തീർത്ഥം പ്രാപിക്കുന്നവൻ ഭാഗ്യവാനാണ്.
ഗൃഹാത്പ്രചലിതസ്തീര്ഥം മരണേ സമുപസ്ഥിതേ । പദേപദേ തു ഗോദാനം യദി ഹിംസാ ന ജായതേ ॥ ൨,൩൬.
മരണം അടുത്തപ്പോൾ വീട്ടിൽ നിന്ന് തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെടുമ്പോൾ ഓരോ പടിയിലും പശു ദാനം ചെയ്താൽ, അവനു യാതൊരു ദോഷവും ഉണ്ടാകില്ല.
ഗൃഹേ തു യത്കൃതം പാപം തീര്ഥസ്നാനേന ശുധ്യതി । കുരുതേ തത്ര പാപഞ്ചേദ്വജ്രലേപസമം ഹി തത് ॥ ൨,൩൬.
വീട്ടിൽ ചെയ്ത പാപം തീർത്ഥസ്നാനത്തിലൂടെ ശുദ്ധിയാകും; എന്നാൽ അവിടെ പാപം ചെയ്താൽ, അതു വജ്രംപോലെയുള്ള മൂടൽപോലെയാണ്.
ക്ലിശ്യേത്സ നാത്ര സന്ദേഹോ യാവച്ചന്ദ്രാര്കതാരകമ് । തത്ര ദത്താനി ദാനാനി ജായന്തേ ചാക്ഷയാണി വൈ ॥ ൨,൩൬.
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം ഒരാൾക്ക് കഷ്ടം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും എന്നതിൽ സംശയമില്ല. എന്നാൽ അവിടെയൊക്കെ നൽകിയ ദാനങ്ങൾ ഒരിക്കലും നശിക്കാതെ നിലനിൽക്കും.
ആതുരേ സതി ദാതവ്യം നിര്ധനൈരപി മാനവൈഃ । ഗാവസ്തിലാ ഹിരണ്യഞ്ച സപ്തധാന്യം വിശേഷതഃ ॥ ൨,൩൬.
ആരെങ്കിലും രോഗിയായിരിക്കുമ്പോൾ, ദാരിദ്ര്യത്തിലായിരുന്നാലും മനുഷ്യർ ദാനം ചെയ്യണം. പ്രത്യേകിച്ച് പശു, എള്ള്, പൊന്നും ഏഴു വിധം ധാന്യങ്ങളും നൽകുന്നത് ഉത്തമം.
ദാനവന്തം നരം ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടാഃ സര്വേ ദിവൌകസഃ । ഋഷിഭിഃ സഹ ധര്മണ ചിത്രഗുപ്തേന സര്വദാ ॥ ൨,൩൬.
ദാനശീലനായ മനുഷ്യനെ ദേവന്മാർ കാണുമ്പോൾ, അവർ ഋഷിമാരോടും ധർമ്മനോടും ചിത്രഗുപ്തനോടും കൂടെ സന്തോഷത്തോടെ ആനന്ദിക്കുന്നു.
ആത്മായത്തം ധനം യാവത്താവദ്വിപ്രേ സമര്പയേത് । പരാധീനം മൃതേ സര്വം കൃപയാ കഃ പ്രദാസ്യതി ॥ ൨,൩൬.
സ്വന്തം കൈവശം ഉള്ള സമ്പത്ത് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അതു ബ്രാഹ്മണനോട് സമർപ്പിക്കണം. മരിച്ചതിന് ശേഷം മറ്റുള്ളവരുടെ കൈവശം വന്നാൽ, ആരാണ് കരുണയോടെ അത് നൽകുക?
പിത്രുദ്ദേശേന യഃ പുത്ത്രൈര്ധനം വിപ്രകരേഽര്പിതമ് । ആത്മാനം സധനം തേന ചക്രേ പുത്രപ്രപൌത്രകൈഃ ॥ ൨,൩൬.
പിതാവിന്റെ പേരിൽ മകന്മാർ ബ്രാഹ്മണനോട് സമ്പത്ത് സമർപ്പിച്ചാൽ, അങ്ങനെ മകന്മാരുടെയും മക്കളുടെയും സഹായത്തോടെ അവനും അവന്റെ സമ്പത്തും നിലനിൽക്കും.
പിതുഃ ശതഗുണം ദത്തം സഹസ്രം മാതുരുച്യതേ । ഭഗിന്യാ ശതസാഹസ്രം സോദര്യേ ദത്തമക്ഷയമ് ॥ ൨,൩൬.
പിതാവിന്റെ പേരിൽ നൽകിയ ദാനം നൂറിരട്ടി ഫലം നൽകുന്നു, മാതാവിന്റെ പേരിൽ ആയിരംപടി, സഹോദരിയുടെ പേരിൽ ഒരു ലക്ഷംപടി ഫലം ലഭിക്കുകയും, അതു ഒരിക്കലും നശിക്കാതെ നിലനിൽക്കും.
യദി ലോഭാന്ന യച്ഛന്തി പ്രമാദാന്മോഹതോഽപി വാ । മൃതാഃ ശോചന്തി തേ സര്വേ കദര്യാഃ പാപിനസ്ത്വിതി ॥ ൨,൩൬.
ലോഭം, അവധാനം, അജ്ഞാനം എന്നിവ കാരണം അവർ ദാനം ചെയ്യാതെ ഇരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അത്തരം കഞ്ചാവും പാപികളുമെല്ലാം മരിച്ചതിന് ശേഷം ദുഃഖിക്കും.
അതിക്ലേശേന ലബ്ധസ്യ പ്രകൃത്യാ ചഞ്ചലസ്യ ച । ഗതിരേകൈവ വിത്തസ്യ ദാനമന്യാ വിപത്തയഃ ॥ ൨,൩൬.
വലിയ പ്രയത്നത്തോടെ സമ്പാദിച്ച സമ്പത്ത് സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ സ്ഥിരതയില്ലാത്തതാണ്. അതിന്റെ ഒരേയൊരു നല്ല വഴി ദാനമാണ്; മറ്റെല്ലാ വഴികളും നാശത്തിലേക്കാണ്.
മൃത്യുഃ ശരീഗോപ്താരം വസുരക്ഷം വസുന്ധരാ । ദുശ്ചാരിണീവ ഹസതി സ്വപതിം പുത്രവത്സലമ് ॥ ൨,൩൬.
ശരീരത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനെയും, സമ്പത്ത് സൂക്ഷിക്കുന്നവനെയും, ഭൂമിയെ തന്നെ മരണദേവൻ പരിഹസിക്കുന്നു; അതുപോലെ ദുഷ്ടഭാര്യ ഭർത്താവിനെ പരിഹസിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ഉദാസേ ധാര്മികഃ സൌമ്യഃ പ്രാപ്യാപി വിപുലം ധനമ് । തൃണവന്മന്യതേ താര്ക്ഷ്യ ആത്മാനം വിത്തമപ്യഥ ॥ ൨,൩൬.
താർക്ഷ്യ, ധാർമ്മികനും സൌമ്യനും ആയ ഒരാൾ എത്ര വലിയ സമ്പത്ത് ലഭിച്ചാലും, തനെയും തന്റെ സമ്പത്തും പുല്ലുപോലെയാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.