അഗ്നൌകരണമുച്ഛിഷ്ടം ശ്രാദ്ധം വൈ വൈശ്വദൈവികമ് । വികിരം ച സ്വധാകാരം പിതൃശബ്ദം ന ചോച്ചരേത് ॥ ൨,൩൫.
അശുദ്ധമായ കൈകൊണ്ട് അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യരുത്, വൈശ്വദേവികം എന്ന ശ്രാദ്ധവും നടത്തരുത്; വിതരണവും സ്വധാക്രമവും 'പിതൃ' എന്ന പദം ഉച്ചരിക്കലും ഒഴിവാക്കണം.
അനുശബ്ദം ന കുര്വീത നാവാഹനമഥോല്മുകമ് । ആസീമാന്തം ന കുര്വീത പ്രദക്ഷിണവിസര്ജനമ് ॥ ൨,൩൫.
'അനു' എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കരുത്, ആവാഹനവും ഹോല്മുകവും ചെയ്യരുത്; അതുപോലെ അതിരും പ്രദക്ഷിണവും വിസർജ്ജനവും നടത്തരുത്.
ന കുര്യാത്തിലഹോമഞ്ച ദ്വിജഃ പൂര്ണാഹുതിം തഥാ । ന കുര്യാദ്വൈശ്വദേവം ചേത്കര്താ ഗച്ഛത്യധോഗതിമ് ॥ ൨,൩൫.
ദ്വിജന്മാർ എള്ള് ഹോമവും പൂർണാഹുതിയും ചെയ്യരുത്; വൈശ്വദേവം ചെയ്താൽ, ചെയ്യുന്നവൻ താഴ്ന്ന ഗതിയിലേക്കു പോകും.
മലിനശ്രാദ്ധസംജ്ഞാനം പൂര്വഷോഡശകം തഥാ । സ്ഥാനേ ദ്വാരേ ചാര്ധമാര്ഗേ ചിതായാം ശവഹസ്തകേ ॥ ൨,൩൫.
മലിനശ്രാദ്ധം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കർമ്മങ്ങൾ, ആദ്യ പതിനാറ് കര്മ്മങ്ങൾ, സ്ഥലത്തോ വാതിലിനരികിലോ വഴിയിലോ ചിതയിലോ ശവത്തിന്റെ കൈയിൽവെച്ചോ ചെയ്യരുത്.
ശ്മശാനവാസിഭൂതേഭ്യഃ പഞ്ചമം പ്രതിവേശ്യകമ് । ഷഷ്ഠം സഞ്ചയനേ പ്രോക്തം ദശ പിണ്ഡാ ദശാഹികാഃ । ശ്രാദ്ധഷോഡഷകഞ്ചൈതത്പ്രഥമം പരികീര്തിതമ് ॥ ൨,൩൫.
ശ്മശാനത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ആത്മാക്കൾക്കു ശേഷം, അഞ്ചാമത്തേത് അയൽവാസികൾക്കാണ്. ആറാമത്തേത് സമാഹരണത്തിനായാണ്. പത്തു പിണ്ടങ്ങൾ പത്തുദിവസം ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഇതാണ് പതിനാറു ശ്രാദ്ധങ്ങളിൽ ഒന്നാമത്തേത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
അന്യച്ച ഷോഡശം മധ്യേ ദ്വിതീയം താര്ക്ഷ്യ മേ ശൃണു । കര്തവ്യാനീഹ വിധിനാ ശ്രാദ്ധാന്യേകാദശൈവ തു ॥ ൨,൩൫.
താർക്ഷ്യ, പതിനാറിൽ രണ്ടാമത്തേത് നടുവിലാണ്. ഇവിടെ പതിനൊന്നു ശ്രാദ്ധങ്ങൾ വിധിപ്രകാരം നിർവഹിക്കേണ്ടതാണ്.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദ്യഞ്ച തഥാന്യച്ഛ്രാദ്ധപഞ്ചകമ് । ഏവം ഷോഡശകം പ്രാഹുരേതത്തത്ത്വവിദോ ജനാഃ ॥ ൨,൩൫.
ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവർക്കും മറ്റ് അഞ്ചു ശ്രാദ്ധങ്ങൾ കൂടി ചേർത്ത്, ഇതാണ് പതിനാറു ശ്രാദ്ധങ്ങൾ എന്ന് സത്യത്തെ അറിയുന്നവർ പറയുന്നു.
ദ്വാദശ പ്രതിമാസ്യാനി ശ്രാദ്ധമേകാദശേ തഥാ । ത്രിപക്ഷസമ്ഭവഞ്ചൈവ ദ്വേ രിക്തേ ഖഗ ഷോഡശ ॥ ൨,൩൫.
പന്ത്രണ്ടു ശ്രാദ്ധങ്ങൾ മാസത്തിൽ ഓരോന്നായി, ഒന്ന് പതിനൊന്നാം ദിവസവും, മൂന്ന് പക്ഷങ്ങളിൽ രണ്ട്, ചന്ദ്രൻ ക്ഷയിക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ രണ്ട് — ഇതിങ്ങനെ ചേർത്ത് പതിനാറാണ്.
ആദ്യം ശവവിശുദ്ധ്യര്ഥം കൃത്വാന്യച്ച ത്രിഷോഡശമ് । പിതൃപാങ്ക്തിവിശുദ്ധ്യര്ഥം ശതാദ്ധൈംന തു യോജയേത് ॥ ൨,൩൫.
ആദ്യത്തേത് ശവം ശുദ്ധിയ്ക്കാണ് ചെയ്യുന്നത്. ശേഷിക്കുന്ന പതിമൂന്ന് പിതൃവംശത്തിന്റെ ശുദ്ധിക്കായാണ്. നൂറരത്തോളം മാത്രമേ ചേർക്കാവൂ, അതിൽ അധികം വേണ്ട.
ശതാര്ധേന വിഹീനോ യോ മിലിതഃ പങ്ക്തിഭാങ്ന ഹി । ചത്വാരിംശത്തഥൈവാഷ്ടശ്രാദ്ധം പ്രേതത്വനാശനമ് ॥ ൨,൩൫.
നൂറരത്തിൽ കുറവായാൽ പിതൃവംശത്തിൽ പങ്കില്ല. നാല്പത്തിയെട്ടു ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ചെയ്താൽ പ്രേതാവസ്ഥയും നശിക്കും.
സകൃദൂനശതാര്ധേന സമ്ഭവേത്പങ്ക്തിസന്നിധഃ । മേലനീയഃ ശതാര്ധേന സന്ധിഃ ശ്രാദ്ധേന തത്ത്വതഃ ॥ ൨,൩൫.
ഒരിക്കൽ നൂറരത്തിൽ കുറവായാലും പിതൃവംശത്തിൽ ഇടം കിട്ടും. നൂറരത്തോടൊപ്പം ചേർന്നാൽ യഥാർത്ഥ ബന്ധം ശ്രാദ്ധംകൊണ്ട് ഉറപ്പാക്കപ്പെടും.
(അഥ ശവാവിധിഃ) । ശവസ്യ ശിബികായാം കരചരണബന്ധനം തത്ര കര്തവ്യമ് । ഏവം ചേന്ന വിധാനം വിധീയതേ തത്പിശാചപരിഭവനമ് ॥ ൨,൩൫.
ശവം ശിബികയിൽ വെക്കുമ്പോൾ കൈയും കാലും കെട്ടണം. ഇങ്ങനെ ചെയ്യാതെ വിട്ടാൽ, പ്രേതങ്ങൾ ശവത്തെ ഉപദ്രവിക്കും.
സംജായതേ രജന്യാഞ്ച ശവനിര്ഗമനേ രാഷ്ട്രം ഭയശൂന്യമ് । ശവം ന മുഞ്ചേത മുച്യതേ ചേത്ദുഃ സ്പര്ശാദ്ദുര്ഗതിര്ഭവേത് ॥ ൨,൩൫.
രാത്രിയിൽ ശവം പുറത്തെടുക്കുമ്പോൾ ദേശം ഭയമില്ലാത്തതാകും. ശവം വിട്ടുവിടരുത്; വിട്ടാൽ തൊട്ടവർക്കു ദുർഭാഗ്യം വരും.
ഗ്രാമമധ്യേ സ്ഥിതേ പ്രേതേ ശ്രുതേ ഭുങ്ക്തേ യദൃച്ഛയാ । തദന്നം മാംസവജ്ജ്ഞേയം തത്തോയം രുധിരോപമമ് ॥ ൨,൩൫.
ഗ്രാമത്തിൽ ശവം നില്ക്കുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും അതറിയാതെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, ആ അന്നം മാംസത്തോടു തുല്യവും ആ വെള്ളം രക്തംപോലെയും ആകും.
(൩൫.൪൫) ജ്ഞാതിസമ്ബന്ധിനാമേവം വ്യവഹാരഃ ഖഗേശ്വര । വിലുപ്യ ജ്ഞാതിധര്മഞ്ച പ്രേതപാപേന ലിപ്യതേ ॥ ൨,൩൫.
പക്ഷിരാജാവേ, ബന്ധുക്കളുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും കർമ്മങ്ങൾ ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ബന്ധുക്കളുടെ ധർമ്മം പാലിക്കാതെ പോയാൽ, പ്രേതപാപം ബാധിക്കും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൩൬ താര്ക്ഷ്യൌവാച । കസ്മാദനശനം പുണ്യമക്ഷയ്യഗതിദായകമ് । സ്വഗൃഹന്തു പരിത്യജ്യ തീര്ഥേ വൈ മ്രിയതേ യദി ॥ ൨,൩൬.
താർക്ഷ്യൻ ചോദിച്ചു: ഉപവാസം എന്തുകൊണ്ട് പുണ്യവും ശാശ്വതമോക്ഷവും നൽകുന്നു? സ്വന്തം വീട് ഉപേക്ഷിച്ച് തീർത്ഥത്തിൽ മരിച്ചാൽ എന്താണ് ഫലം?
അപ്രാപ്യ തീര്ഥം മ്രിയതേ ഗൃഹേ വാ മൃത്യു മാഗതഃ । ബൂത്വാ കുടീചരോ യസ്തു സ കാം ഗതിമവാപ്നുയാത് ॥ ൨,൩൬.
തീർത്ഥം എത്താൻ കഴിയാതെ, വീട്ടിൽ തന്നെ മരണം വന്നാൽ, കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവനായി മാറിയാൽ, അവൻക്ക് എങ്ങനെയുള്ള ഗതി ലഭിക്കും?
സംന്യാസം കുരുതേ യസ്തു തീര്ഥേ വാപി ഗൃഹേഽപി വാ । കഥം തസ്യ പ്രകര്തവ്യമപ്രാപ്തനിധനേഽപി വാ ॥ ൨,൩൬.
തീർത്ഥത്തിലും വീട്ടിലും സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ചാൽ, മരണം വരുന്നതിന് മുമ്പ് ആചാരങ്ങൾ എങ്ങനെ നടത്തണം?
നിയമേ ചേത്കൃതേ ദേവ ചിത്തഭങ്ഗോ ഹി ജായതേ । കേന തസ്യ ഭവേത്സിദ്ധിഃ കൃതേനാപ്യകൃതേന വാ ॥ ൨,൩൬.
ദേവനേ, വ്രതം സ്വീകരിച്ചിട്ടും മനസ്സിൽ ചഞ്ചലത വരുമെങ്കിൽ, വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയാലോ അല്ലയോ, എങ്ങനെ സിദ്ധി ലഭിക്കും?
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । കൃത്വാ നിരശനം യോ വൈ മൃത്യുമാപ്നോതി കോഽപി ചേത് । മാനുപീം തനുമുത്സൃജ്യ മമ തുല്യോ വിരാജതേ ॥ ൨,൩൬.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ഉപവാസം സ്വീകരിച്ച് മരണമെത്തുന്നവൻ, മനുഷ്യശരീരം വിട്ട്, എനിക്കു തുല്യനായി പ്രകാശിക്കും.
യാവന്ത്യഹാനി ജീവേത്വ്രതേ നിരശനേ കൃതേ । ക്രതുഭിസ്താനി തുല്യാനി സമഗ്രവദക്ഷിണൈഃ ॥ ൨,൩൬.
ഉപവാസവ്രതം പാലിക്കുന്ന ഓരോ ദിവസവും, ആ ദിവസം സമ്പൂർണ്ണ ദാനങ്ങളോടു കൂടിയ യാഗഫലത്തോട് തുല്യമാണ്.
തീര്ഥേ ഗൃഹേ വാ സംന്യാസം നീത്വാ ചേന്മ്രിയതേ യദി । പ്രത്യഹം ലഭതേ സോഽപി പൂര്വോക്തം ദ്വിഗുണം ഫലമ് ॥ ൨,൩൬.
തീർത്ഥത്തോ വീട്ടിലോ സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ച് മരിച്ചാൽ, അവൻക്ക് മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഫലത്തിന്റെ ഇരട്ടിയായി ഓരോ ദിവസവും ലഭിക്കും.
മഹാരോഗോപപത്തൌ ച ഗൃഹീതേഽനശനേ കൃതേ । പുനര്ന ജായതേ രോഗോ ദേവവദ്ധി വിരാജതേ ॥ ൨,൩൬.
വലിയ രോഗം വന്നപ്പോൾ ഉപവാസം ചെയ്താൽ, ആ രോഗം വീണ്ടും വരികയില്ല; അത്തരം മനുഷ്യൻ ദേവന്മാരെപ്പോലെ പ്രഭയോടെ തിളങ്ങുന്നു.
യ ആതുരഃ സന് സന്ന്യാസം ഗൃഹ്ണാതി യദി മാനവഃ । പുനര്ന ജായതേ ഭൂമൌ സംസാരേ ദുഃ ഖസാഗരേ ॥ ൨,൩൬.
ആരെങ്കിലും രോഗാവസ്ഥയിൽ സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ചാൽ, അവൻ ഭൂമിയിൽ ഈ കഷ്ടപ്പാടുകളുടെ സമുദ്രത്തിൽ വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടി വരികയില്ല.
അഹന്യഹനി ദാതവ്യം ബ്രാഹ്മണാനാഞ്ച ഭോജനമ് । തിലപാത്രം യഥാശക്തി ദീപദാനം സുരാര്ചനമ് ॥ ൨,൩൬.
പ്രതിദിനം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകണം; കഴിവനുസരിച്ച് എള്ള് നിറച്ച പാത്രം, വിളക്ക്, ദേവാരാധന എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം.
ഏവം വൃത്തസ്യ ദഹ്യന്തേ പാപാന്യുച്ചാവചാനി ച । മൃതോ മുക്തിമവാപ്നോതി യഥാ സര്വേ മഹര്ഷയഃ ॥ ൨,൩൬.
ഇങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നവന്റെ വലിയതും ചെറുതുമായ പാപങ്ങൾ എല്ലാം ദഹിക്കപ്പെടുന്നു; മരിച്ചാൽ, മഹർഷിമാരെപോലെ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
തസ്മാദനശനം നൄണാം വൈകുണ്ഠപദദായകമ് । തസ്മാത്സ്വസ്ഥേ ചോത്തരേ വാ സാധയേന്മോക്ഷലക്ഷണമ് ॥ ൨,൩൬.
ഉപവാസം മനുഷ്യരെ വൈകുണ്ഠത്തിൽ എത്തിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ആരോഗ്യവാനായാലും ജീവിതാവസാനത്തായാലും മോക്ഷം നേടാൻ ശ്രമിക്കണം.
പുത്ത്രദ്രവ്യാദി സന്ത്യജ്യ തീര്ഥം വ്രജതി യോ നരഃ । ബ്രഹ്മാദ്യാ ദേവതാസ്തസ്യ ഭവേയുസ്തുഷ്ടിപുഷ്ടിദാഃ ॥ ൨,൩൬.
മകൻ, സമ്പത്ത് എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച് തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോകുന്നവനു ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റു ദേവന്മാർക്കും സന്തോഷവും പോഷണവും നൽകുന്നു.
യസ്തീര്ഥസംമുഖോ ഭൂത്വാ വ്രതേ ഹ്യനശനേ കൃതേ । ചേന്മ്രിയേതാന്തരാലേഽപി ഋഷീണാം മണ്ഡലേ വസേത് ॥ ൨,൩൬.
തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ട് ഉപവാസവ്രതം സ്വീകരിച്ച് യാത്രാമധ്യേ മരിച്ചാൽ, അവൻ ഋഷിമാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു.
വ്രതം നിരശന കൃത്വാ സ്വഗൃഹേഽപി മൃതോ യദി । സ്വകുലാനി പരിത്യജ്യ ഏകാകീ വിചരേദ്ദിവി ॥ ൨,൩൬.
ഉപവാസവ്രതം പാലിച്ച് വീട്ടിൽ തന്നെ മരിച്ചാലും, അവൻ കുടുംബത്തെ വിട്ട് സ്വർഗത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കും.