ഗരുഡപുരാണമ്

ലബ്ധേനൈവ ച ദേഹേന ഭുങ്ക്തേ സുകൃതദുഷ്കൃതേ । വായുരൂപോ ഭ്രമത്യേവ വായുരൂര്ധ്വം സ ഗച്ഛതി ॥ ൨,൩൪.

ലഭിച്ച ഈ ശരീരത്തിൽ നല്ലതും ചീത്തയും അനുഭവിക്കണം; ആത്മാവ് വായുവായി സഞ്ചരിച്ച്, പിന്നെ ഉയരുന്നു.

ദശാഹകര്മക്രിയയാ കുടീ നിഷ്പാദ്യതേ ധ്രുവമ് । നവകൈഃ ഷോഡശശ്രാദ്ധൈഃ പ്രയാതി ഹി കുടീം നരഃ ॥ ൨,൩൪.

പത്തുദിവസത്തെ കർമങ്ങൾ ചെയ്താൽ ഒരു കുടിൽ ഉറപ്പായി ഉണ്ടാകും; ഒമ്പതോ പതിനാറോ ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ചെയ്താൽ ആ കുടിലിൽ മനുഷ്യൻ എത്തും.

തിലൈര്ദര്ഭൈശ്ച ഭൂമ്യാം വൈ കുടീ ധാതുമയീ ഭവേത് । പഞ്ച രത്നാനി വക്ത്രേ തു യേന ജീവഃ പ്രരോഹതി ॥ ൨,൩൪.

തിലവും ദർഭയും നിലത്ത് വച്ച്, ആ കുടിൽ പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; അതിന്റെ വാതിലിൽ അഞ്ചു രത്നങ്ങൾ വയ്ക്കുന്നു, അതിനാൽ ആത്മാവ് വളരുന്നു.

യദാ പുഷ്പം പ്രനഷ്ടം ഹി തദാ ഗര്ഭം ന ധാരയേത് । ആദരാച്ച തതോ ഭൂമൌ തിലദര്ഭാന്വിനിഃ ക്ഷിപേത് ॥ ൨,൩൪.

പൂവ് നഷ്ടമായാൽ ഗർഭം ഉണ്ടാകില്ല; അതുകൊണ്ട് ശ്രദ്ധയോടെ നിലത്ത് തിലവും ദർഭയും ഇടണം.

പശുത്വേ സ്ഥാവരത്വേ ച യത്ര ക്വാപി സ ജായതേ । തത്രൈവ ജന്തുരുത്പന്നഃ ശ്രാദ്ധം തത്രോപതിഷ്ഠതി ॥ ൨,൩൪.

മൃഗമായാലും വൃക്ഷമായാലും, എവിടെയായാലും ജനിച്ചാൽ, അവിടെ തന്നെയാണ് ജീവൻ ഉണ്ടാകുന്നത്; അവിടെ തന്നെയാണ് ശ്രാദ്ധം എത്തുന്നത്.

ധന്വിനാ ലക്ഷ്യമുദ്ദിശ്യ മുക്തോ ബാണസ്തദാപ്നുയാത് । യഥാ ശ്രാദ്ധം യമുദ്ദിശ്യ കൃതം തസ്യോപതിഷ്ഠതി ॥ ൨,൩൪.

വില്ലാളൻ ലക്ഷ്യം വെച്ച് അമ്പ് വിട്ടാൽ അതു ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നതുപോലെ, ശ്രാദ്ധം ആര്ക്കായി ചെയ്യുന്നതോ, അവനിടത്താണ് അതു എത്തുന്നത്.

യാവന്നോത്പാദിതോ ദേഹസ്താവച്ഛ്രാദ്ധൈര്ന പ്രീണനമ് । ക്ഷുധാവിഭ്രമമാപന്നോ ദശാഹേന ച തര്പിതഃ ॥ ൨,൩൪.

പുതിയ ശരീരം ലഭിക്കുന്നതുവരെ, ശ്രാദ്ധം ചെയ്താലും പ്രേതം തൃപ്തിയാകില്ല; വിശപ്പാൽ വലഞ്ഞ്, പത്തുദിവസത്തെ കർമങ്ങളിൽ അവൻ തൃപ്തനാകും.

പിണ്ഡദാനം ന യസ്യാഭൂദാകാശേ ഭ്രമതേ തു സഃ । ദിനത്രയം വസംസ്തോയേ അഗ്നാവപി ദിനത്രയമ് । ആകാശേ വസതേ ത്രീണി ദിനമേകന്തു വാസകേ ॥ ൨,൩൪.

യാര്ക്കും പിണ്ഡം ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ആ ആത്മാവ് ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കും; മൂന്ന് ദിവസം വെള്ളത്തിൽ, മൂന്ന് ദിവസം അഗ്നിയിൽ, മൂന്ന് ദിവസം ആകാശത്ത്, ഒരു ദിവസം വസ്ത്രത്തിൽ താമസിക്കും.

ദഗ്ധേ ദേഹേ ച വഹ്നൌ ച ജലേനൈവ തു തര്പിതഃ । സ്നേഹസ്നാനം ജലേനൈവ പൂപകൈഃ കൃശരൈര്ഗൃഹേ ॥ ൨,൩൪.

ശരീരം അഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിച്ചാൽ, വെള്ളംകൊണ്ടാണ് അവൻ തൃപ്തനാകുന്നത്; എണ്ണയും വെള്ളവും ചേർത്ത് കുളിക്കും, വീട്ടിൽ അപ്പം, കഞ്ഞി എന്നിവകൊണ്ടാണ് തൃപ്തി.

പ്രഥമേഽഹ്നി തൃതീയേ ച പഞ്ചമേ സപ്തമേഽപി വാ । നവമൈകാദശേ ചൈവ ശ്രാദ്ധം നവകമുച്യതേ ॥ ൨,൩൪.

ഒന്നാം, മൂന്നാം, അഞ്ചാം, ഏഴാം, ഒമ്പതാം, പതിനൊന്നാം ദിവസങ്ങളിൽ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം 'ഒമ്പതു ദിവസത്തെ ശ്രാദ്ധം' എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.

ഗൃഹദ്വാരേ ശ്മശാനേ വാ തീര്ഥേ ദേവാലയേഽപി വാ । യത്രാദ്യോ ദീയതേ പിണ്ഡസ്തത്ര സര്വാന് സമാപയേത് ॥ ൨,൩൪.

വീട്ടുവാതിലിൽ, ശ്മശാനത്തിൽ, തീർത്ഥത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ദേവാലയത്തിൽ—എവിടെയാണു ആദ്യം പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നത്, അവിടെ തന്നെ എല്ലാ ചടങ്ങുകളും പൂർത്തിയാക്കണം.

ഏകാദശാഹേ യച്ഛ്രാദ്ധം തത്സാമാന്യമുദാഹൃതമ് । ചതുര്ണാമേകവര്ണാനാം ശുദ്ധ്യര്ഥം സ്നാനമുച്യതേ ॥ ൨,൩൪.

പതിനൊന്നാം ദിവസം ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം പൊതുചടങ്ങ് എന്നാണു പറയുന്നത്. എല്ലാ നാലു വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും ശുദ്ധീകരണത്തിനായി കുളിയ്ക്കേണ്ടതാണു നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.

കൃത്വാ ചൈകാദശാഹഞ്ച പുനഃ സ്നാത്വാ ശുചിര്ഭവേത് । ദദ്യാദ്വിപ്രായ യഃ ശയ്യാം യഥോക്തം പ്രേതമോക്ഷദാമ് ॥ ൨,൩൪.

പതിനൊന്നാം ദിവസം കഴിഞ്ഞു വീണ്ടും കുളിച്ച് ശുദ്ധനായ ശേഷം, നിർദ്ദേശിച്ചപോലെ, ബ്രാഹ്മണന് ഒരു കിടക്ക ദാനം ചെയ്യണം. അതു പ്രേതന്റെ മോക്ഷത്തിനായി നൽകേണ്ടതാണ്.

ന ഭവേത്യദാ സ ഗോത്രോ പരോഽപി വിധിമാചരേത് । ഭാര്യാ വാ പുരുഷഃ കശ്ചിത്തുഷ്ടശ്ച കുരുതേ സ്ത്രിയഃ ॥ ൨,൩൪.

ആ കുടുംബത്തിൽ ആരുമില്ലെങ്കിൽ, മറ്റാരെങ്കിലും ആ ചടങ്ങ് നടത്താം. ഭാര്യയോ, ഏതെങ്കിലും പുരുഷനോ, സന്തുഷ്ടയായ സ്ത്രീയോ ഈ ചടങ്ങ് നിർവഹിക്കാം.

പ്രഥമേഽഹനി യഃ പിണ്ഡോ ദീയതേ വിധിപൂര്വകമ് । അന്നാദ്യേന ച തേനൈവ സര്വശ്രാദ്ധാനി കാരയേത് ॥ ൨,൩൪.

ഒന്നാം ദിവസം നിയമപ്രകാരം അർപ്പിച്ച പിണ്ഡം ഉപയോഗിച്ചുതന്നെ എല്ലാ ശ്രാദ്ധചടങ്ങുകളും നടത്തണം.

അമന്ത്രം കാരയേച്ഛ്രാദ്ധം ദശാഹം നാമഗോത്രതഃ । ശ്രാദ്ധം കൃതന്തു യൈര്വസ്ത്രൈസ്താനി ത്യക്ത്വാ ഗൃഹം വിശേത് ॥ ൨,൩൪.

പത്ത് ദിവസം ശ്രാദ്ധം മന്ത്രങ്ങളില്ലാതെ, പേരും കുടുംബം പറഞ്ഞ് മാത്രം നടത്തണം. ശ്രാദ്ധം കഴിഞ്ഞാൽ ഉപയോഗിച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കണം.

അസഗോത്രഃ സഗോത്രോ വാ യദി സ്ത്രീ യദി വാ പുമാന് । പ്രഥമേഽഹനി യഃ കുര്യാത്സ ദശാഹം സമാപയേത് ॥ ൨,൩൪.

കുടുംബം ഒന്നാണോ വേറെയാണോ, സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ ആയാലും, ആരാണു ഒന്നാം ദിവസം ചടങ്ങ് തുടങ്ങുന്നതോ, അവൻ പത്ത് ദിവസം മുഴുവൻ പൂർത്തിയാക്കണം.

ജീവസ്യ ദശഭിഃ പിണ്ഡൈര്ദേഹോ നിഷ്പാദ്യതേ ധ്രുവമ് । വൃദ്ധിശ്ച ദശഭിര്മാസൈര്ഗര്ഭസ്ഥസ്യ യഥാ ഭവേത് ॥ ൨,൩൪.

പത്ത് പിണ്ഡങ്ങൾകൊണ്ടു ജീവിയുടെ ശരീരം നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ ഗർഭത്തിൽ പത്ത് മാസം വളരുന്നതുപോലെയാണ്.

ആശൌചം യാവദേതസ്യ താവത്പിണ്ഡോദകക്രിയാ । ചതുര്ണാമപി വര്ണാനാമേഷ ഏവ വിധിഃ സ്മൃതഃ ॥ ൨,൩൪.

ആശൗചം നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം പിണ്ഡവും വെള്ളവും അർപ്പിക്കണം. ഇത് എല്ലാ നാലു വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ പ്രമാണമാണ്.

യത്ര ത്രിരാത്രമാശൌചം തത്രാദൌ ത്രീന് പ്രദാപയേത് । ചതുരസ്തു ദ്വിതീയേഽഹ്നി തൃതീയേ ത്രീംശ്തഥൈവ ച ॥ ൨,൩൪.

മൂന്നു രാത്രിയാണ് ആശൗചം എങ്കിൽ, ആദ്യം മൂന്ന് പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം; രണ്ടാം ദിവസം നാല്, മൂന്നാം ദിവസം വീണ്ടും മൂന്ന് പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം.

പൃഥക്ശരാവയോര്ദദ്യാദേകാഹം ക്ഷീരമമ്ബു ച । ഏകോദ്ദിഷ്ടന്തു വൈ ശ്രാദ്ധം ചതുര്ഥേഽഹനി കാരയേത് ॥ ൨,൩൪.

ഒരു ദിവസം പാൽക്കും വെള്ളത്തിനും വേർതിരിച്ച പാത്രങ്ങളിൽ അർപ്പിക്കണം; നാലാം ദിവസം ഏകോദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.

പ്രഥമേഽഹനി യഃ പിണ്ഡസ്തേന മൂര്ധാ പ്രജായതേ । ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രഞ്ച നാസാ ച ദ്വിതീയേഽഹ്നി പ്രജായതേ ॥ ൨,൩൪.

ഒന്നാം ദിവസം അർപ്പിച്ച പിണ്ഡംകൊണ്ടു തല രൂപപ്പെടുന്നു; രണ്ടാം ദിവസം കണ്ണുകൾ, ചെവികൾ, മൂക്ക് എന്നിവ രൂപപ്പെടുന്നു.

ഗണ്ഡൌ വക്ത്രം തഥാ ഗ്രീവാ തൃതീയേഽഹനി ജായതേ । ഹൃദയം കുക്ഷിരുദരം ചതുര്ഥേ തദ്വദേവ ഹി ॥ ൨,൩൪.

മൂന്നാം ദിവസം കാമുകങ്ങൾ, വായ്, കഴുത്ത് എന്നിവ രൂപപ്പെടുന്നു; നാലാം ദിവസം ഹൃദയം, വശങ്ങൾ, വയറ് എന്നിവയും അതുപോലെ.

കടിപൃഷ്ഠം ഗുദഞ്ചാപി പഞ്ചമേഽഹനി ജായതേ । ഷഷ്ഠേ ഊരൂ ച വിജ്ഞേയേ സപ്തമേ ഗുല്ഫസമ്ഭവഃ ॥ ൨,൩൪.

അഞ്ചാം ദിവസം കടി, പുറം, ഗുദം എന്നിവ രൂപപ്പെടുന്നു; ആറാം ദിവസം തൊണ്ടകൾ, ഏഴാം ദിവസം കാൽമുട്ടുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

അഷ്ടമേ ദിവസേ പ്രാപ്തേ ജങ്ഘേ ച ഭവതോഽണ്ഡജ । പാദൌ ച നവമേ ജ്ഞേയൌ ദശമേ ബലവത്ക്ഷുധാ ॥ ൨,൩൪.

എട്ടാം ദിവസം കാൽത്തണ്ടുകൾ രൂപപ്പെടുന്നു; ഒമ്പതാം ദിവസം കാൽപാദങ്ങൾ, പത്താം ദിവസം ശക്തമായ വിശപ്പ് ഉണ്ടാകുന്നു.

ഏകാദശാഹേ യഃ പിണ്ഡസ്തം ദദ്യാദാമിഷേണ തു । സിദ്ധാന്നം തസ്യ ദാതവ്യം കൃശരാഃ പൂപകാഃ പയഃ । പ്രക്ഷാല്യ വിപ്രചരണാവര്ഘ്യം ധൂപഞ്ച ദീപക്രമ് ॥ ൨,൩൪.

പതിനൊന്നാം ദിവസം പിണ്ഡം ഇറച്ചിയോടൊപ്പം അർപ്പിക്കണം; പാകം ചെയ്ത അന്നം, കഞ്ഞി, അപ്പം, പാൽ എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം. കഴുകിയ ശേഷം, പാദജലം, അർഘ്യം, ധൂപം, വിളക്ക് എന്നിവ ക്രമത്തിൽ സമർപ്പിക്കണം.

ദ്വാദശ പ്രതിമാസ്യാനി ശ്രാദ്ധാന്യൈകാദശേ തഥാ । ത്രിപക്ഷഞ്ചാപി ഷണ്മാസേ ദ്വേ ശ്രാദ്ധാനി ച ഷോഡശ ॥ ൨,൩൪.

പതിനൊന്നാം ദിവസം പന്ത്രണ്ട് പ്രതിമകൾക്ക് ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; അതുപോലെ, ആറു മാസം ഓരോ പകുതി കഴിഞ്ഞ്, പതിനാറ് ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ആകെ നടത്തണം.

പ്രതി മാസം പ്രദാതവ്യം മൃതാഹേ യാ തിഥിര്ഭവേത് । സ മാസഃ പ്രഥമോ ജ്ഞേയ ഇതി വേദവിദോ വിദുഃ ॥ ൨,൩൪.

ഓരോ മാസം മരണത്തുദിനത്തിലെ അതേ തിഥിയിൽ തന്നെ ബലി അർപ്പിക്കണം. ഈ ആദ്യ മാസം അങ്ങനെയാണെന്ന് വേദം പഠിച്ചവർ പറയുന്നു.

ശവഹസ്തേ ച യച്ഛ്രാദ്ധം മൃതിസ്ഥാനേ ദ്വിജാസനേ । തദേവ പ്രഥമം ശ്രാദ്ധം തത്സ്യാദേകാദശേഽഹനി ॥ ൨,൩൪.

ശവം കൈവശം വെച്ച്, മരണസ്ഥലത്ത്, ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇരുന്നുകൊണ്ട് ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം തന്നെയാണ് ആദ്യ ശ്രാദ്ധം; അത് പതിനൊന്നാം ദിവസം നടത്തണം.