സുവര്ണമണിമുക്താദി വസ്ത്രാണ്യാഭരണാനി ച । തേന സര്വമിദം ദത്തം യേന ദത്താ വസുന്ധരാ ॥ ൨,൩൪.
സ്വർണ്ണം, രത്നങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഭൂമി തന്നാൽ അതൊക്കെയും നൽകിയതുപോലെയാണ്.
യാനിയാനി ച ഭൂതാനി ദത്താനി ഭുവി മാനവൈഃ । യമലോകപഥേ താനി തിഷ്ഠന്ത്യേഷാം സമീപതഃ ॥ ൨,൩൪.
മനുഷ്യർ ഭൂമിയിൽ ഏത് ജീവികളെയെങ്കിലും ദാനം ചെയ്താൽ, അവ ജീവികൾ യമലോകത്തിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ അവരോടൊപ്പം തന്നെ ഉണ്ടാകും.
വ്യഞ്ജനാനി വിചിത്രാണി ഭക്ഷ്യഭോജ്യാനി യാനി ച । ദദാതി വിധിനാ പുത്ര പ്രേതേ തദു പതിഷ്ഠതി ॥ ൨,൩൪.
മകനു് വിധിപ്രകാരം departed-ന് വേണ്ടി നൽകുന്ന വിഭവങ്ങൾ, വിഭവ്യങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവ അവനിലേക്കു് എത്തുന്നു.
ആത്മാ വൈ പുത്രനാമാസ്തി പുത്രസ്ത്രാതാ യമാലയേ । താരയേത്പിതരം ഘോരാത്തേന പുത്ത്രഃ പ്രവക്ഷ്യതേ ॥ ൨,൩൪.
ആത്മാവിനാണ് 'മകൻ' എന്ന പേര്. യമലോകത്തിൽ രക്ഷകൻ മകനാണ്. ഭയങ്കരമായ കഷ്ടതയിൽ നിന്ന് പിതാവിനെ രക്ഷിക്കുന്നതിനാലാണ് അവനെ മകൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
അതോ ദേയഞ്ച പുത്രേണ ശ്രാദ്ധമാജീ വിതാവധി । അതിവാഹസ്തദാ പ്രേതോ ഭോഗാന് വൈ ലഭതേ ഹി സഃ ॥ ൨,൩൪.
അതിനാൽ, മരണശേഷം യാത്ര അവസാനിക്കുന്നതുവരെ മകൻ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം. അപ്പോൾ അത്യന്തം ഭാരം ചുമന്ന് പോകുന്ന പ്രേതം സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.
ദഹ്യമാനസ്യ പ്രേതസ്യ സ്വജനൈര്യോ ജലാഞ്ജലിഃ । ദീയതേ പ്രേതരൂപോഽസൌ പ്രീതോ യാതി യമാലയേ ॥ ൨,൩൪.
ശവം ദഹിക്കുമ്പോൾ ബന്ധുക്കൾ വെള്ളം അർപ്പിച്ചാൽ, ആ പ്രേതം സന്തോഷത്തോടെ യമലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
അപക്വേ മൃന്മയേ പാത്രേ ദുഗ്ധം ദത്തം ദിനത്രയമ് । കാഷ്ഠത്രയം ഗുണൈര്ബദ്ധ്വാ പ്രീത്യൈ രാത്രൌ ചതുഷ്പഥേ ॥ ൨,൩൪.
പാകം ചെയ്യാത്ത മൺപാത്രത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം പാലിടുകയും, മൂന്നു കഷ്ണം മരക്കൊണ്ടു കെട്ടി, രാത്രി ചതുര്വാതുവേദിയിൽ departed-ന് വേണ്ടി അർപ്പിക്കണം.
പ്രഥമേഽഹ്നി ദ്വിതീയേ ച തൃതീയേ ച തഥാ ഖഗ । ആകാശസ്ഥം പിബേദ്ദുഗ്ധം പ്രേതോ വായുവപുര്ധരഃ ॥ ൨,൩൪.
ആദ്യ, രണ്ടാം, മൂന്നാം ദിവസങ്ങളിൽ, ആകാശത്തിൽ വെച്ച പാലു് വായുവിൽ രൂപം ധരിച്ച പ്രേതം കുടിക്കും.
ചതുര്ഥേ സഞ്ചയഃ കാര്യഃ ചതുര്ഥേ?വാപി സാഗ്നികേ । അസ്ഥിസഞ്ചയനം കാര്യം ദദ്യാദാപാഞ്ജലിം തതഃ ॥ ൨,൩൪.
നാലാം ദിവസം അസ്ഥികൾ ശേഖരിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നിയോടൊപ്പം നാലാം ദിവസം ശേഖരിക്കാം. അസ്ഥികൾ ശേഖരിച്ചശേഷം വെള്ളം കൈകൂപ്പി അർപ്പിക്കണം.
ന പൂര്വാഹ്നേ ന മധ്യാഹ്നേ നാപരാഹ്നേ ന സന്ധിഷു । യാതേ പ്രഥമയാമേ തു ദദ്യാദാപജലാഞ്ജംലീന് ॥ ൨,൩൪.
രാവിലെ, ഉച്ചയ്ക്ക്, വൈകുന്നേരം, സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ അർപ്പിക്കരുത്. ആദ്യ യാമം കഴിഞ്ഞാൽ വെള്ളം കൈകൂപ്പി അർപ്പിക്കണം.
പുത്ത്രേണ ദത്തേ തേ സര്വേ ഗോത്രിണോ ഹിതബാന്ധവാഃ । സ്വജാത്യൈഃ പരജാത്യൈശ്ച ദേയോ നദ്യാം ജലാഞ്ജലിഃ ॥ ൨,൩൪.
മകൻ അർപ്പിച്ചാൽ, കുടുംബത്തിലെ എല്ലാ ബന്ധുക്കൾക്കും ഉപകാരമാകും. സ്വന്തം ജാതിക്കാരും മറ്റുള്ളവരും നദിയിൽ വെള്ളം അർപ്പിക്കണം.
ഗന്തവ്യം നൈവ വിപ്രേണ ദാതും ശീഘ്രം ജലാഞ്ജലിമ് । നിവൃത്താശ്ച യദാ നാര്യോ ലോകാചാരഃ സദാഭവേത് ॥ ൨,൩൪.
ബ്രാഹ്മണൻ ഉടൻ വെള്ളം അർപ്പിക്കാൻ പോകേണ്ടതില്ല. സ്ത്രീകൾ മാറിയശേഷം, പതിവ് ആചാരം പാലിക്കണം.
പഞ്ചത്വഞ്ച ഗതേ ശൂദ്രേ യഃ കാഷ്ഠം നയതേ ചിതാമ് । അനുവ്രജേദ്യദാ വിപ്രസ്ത്രിരാത്രമശുചിര്ഭവേത് ॥ ൨,൩൪.
ശൂദ്രൻ മരിച്ചാൽ, ആരെങ്കിലും ചിതയിലേക്ക് മരച്ചില്ല് കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അവനെ പിന്തുടർന്നാൽ, അവൻ മൂന്നു രാത്രികൾ അശുദ്ധനായി ഇരിക്കും.
ത്രിരാത്രേ ച തതഃ പൂര്ണേ നദീം ഗച്ഛേത്സമുദ്രഗാമ് । പ്രാണായാമശതം കൃത്വാ ഘൃതം പ്രാശ്യ വിശുധ്യതി ॥ ൨,൩൪.
മൂന്നു രാത്രികൾ കഴിഞ്ഞാൽ, അവൻ കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ഒരു നദിയിലേക്കു പോകണം, നൂറ് പ്രാണായാമം ചെയ്യണം, നെയ്യ് കഴിച്ച് ശുദ്ധനാവും.
ശൂദ്രോ ഗച്ഛതി സര്വത്ര വൈശ്യസ്ത്രിഷു ദ്വയോഃ പരഃ । ഗച്ഛതി സ്വീയവര്ണേഷു ദാതും പ്രേതേ ജലാഞ്ജലിമ് ॥ ൨,൩൪.
ശൂദ്രൻ എവിടെയും പോകാം; വൈശ്യൻ മൂന്നു വർണ്ണങ്ങളിൽ പോകാം; മറ്റുള്ളവർ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം വർണ്ണക്കാരുടെ ഇടയിൽ മാത്രം പോയി, മരിച്ചവർക്കായി വെള്ളം അർപ്പിക്കാം.
ദത്തേ ജലാഞ്ജലൌ പശ്ചാദ്വിദധ്യാദ്ദന്തധാവനമ് । ത്യജന്തി ഗോത്രിണഃ സര്വേ ദിനാനി നവ കാശ്യപ ॥ ൨,൩൪.
വെള്ളം അർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം പല്ല് കഴുകണം; എല്ലാ ബന്ധുക്കളും, കാശ്യപ, ഒമ്പതു ദിവസം ഉപവാസം പാലിക്കും.
ജലാഞ്ജലിം തഥാ ദാതും ഗച്ഛന്തി ദ്വിജസത്തമാഃ । യത്ര സ്ഥാനേ മൃതോ യസ്തു അധ്വന്യപി ഗൃഹേഽപി വാ । വിശ്ലേഷസ്തു തതഃ സ്ഥാനാന്ന ക്വചിദ്വിഹിതോ ബുധൈഃ ॥ ൨,൩൪.
ഇങ്ങനെ, ഉത്തമമായ ദ്വിജന്മാർ മരണം നടന്ന സ്ഥലത്ത്, വഴിയിലായാലും വീട്ടിലായാലും, വെള്ളം അർപ്പിക്കാൻ പോകുന്നു; എന്നാൽ ആ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് മാറേണ്ടതില്ലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
സ്ത്രീജനശ്ചാഗ്രതോ ഗച്ഛേത്പൃഷ്ഠതോ നവസഞ്ചയഃ । ആചമനം വിധാതവ്യം പാഷാണോപരി സംസ്ഥിതൈഃ ॥ ൨,൩൪.
സ്ത്രീകൾ മുന്നിൽ പോകണം, പുതിയ ദുഃഖിതർ പിന്നിൽ; കല്ലിന്മേൽ നിൽക്കുന്നവർ ആചമനം ചെയ്യണം.
യവാംശ്ച സര്ഷപാന് ദൂര്വാഃ പൂര്ണപാത്രേ വിലോകയേത് । പ്രാശയേന്നിമ്ബപത്രാണി സ്നേഹസ്നാനം സമാചരേത് ॥ ൨,൩൪.
പൂർണ്ണമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ യവം, കടുക്, ദർഭാ പുല്ല് എന്നിവ നോക്കണം; ഇല നീം ചവച്ച്, എണ്ണയിട്ട് കുളിക്കണം.
ഗോത്രിഭിര്ന ച കര്തവ്യം ഗൃഹാന്നഞ്ച ന ഭോജയേത് । ഭുഞ്ജീത മൃന്മയേ പാത്രേ ഉത്താനഞ്ച വിവര്ജയേത് ॥ ൨,൩൪.
ബന്ധുക്കൾ ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യരുത്, വീട്ടിൽ മറ്റുള്ളവരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കരുത്; മൺപാത്രത്തിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം, അതു മറിച്ച് വെക്കരുത്.
മൃതകസ്യ ഗുണാ ഗ്രാഹ്യാ യമഗാഥാം സമുദ്ഗിരേത് । ശുഭാശുഭേ ച ധ്യാതവ്യേ പൂര്വകര്മോപസഞ്ചിതേ ॥ ൨,൩൪.
മരിച്ചവന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഓതണം, യമന്റെ ഗാനം പാടണം; മുമ്പ് ചെയ്ത നല്ലതും ചീത്തയും ചിന്തിക്കണം.
ലബ്ധേനൈവ ച ദേഹേന ഭുങ്ക്തേ സുകൃതദുഷ്കൃതേ । വായുരൂപോ ഭ്രമത്യേവ വായുരൂര്ധ്വം സ ഗച്ഛതി ॥ ൨,൩൪.
ലഭിച്ച ഈ ശരീരത്തിൽ നല്ലതും ചീത്തയും അനുഭവിക്കണം; ആത്മാവ് വായുവായി സഞ്ചരിച്ച്, പിന്നെ ഉയരുന്നു.
ദശാഹകര്മക്രിയയാ കുടീ നിഷ്പാദ്യതേ ധ്രുവമ് । നവകൈഃ ഷോഡശശ്രാദ്ധൈഃ പ്രയാതി ഹി കുടീം നരഃ ॥ ൨,൩൪.
പത്തുദിവസത്തെ കർമങ്ങൾ ചെയ്താൽ ഒരു കുടിൽ ഉറപ്പായി ഉണ്ടാകും; ഒമ്പതോ പതിനാറോ ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ചെയ്താൽ ആ കുടിലിൽ മനുഷ്യൻ എത്തും.
തിലൈര്ദര്ഭൈശ്ച ഭൂമ്യാം വൈ കുടീ ധാതുമയീ ഭവേത് । പഞ്ച രത്നാനി വക്ത്രേ തു യേന ജീവഃ പ്രരോഹതി ॥ ൨,൩൪.
തിലവും ദർഭയും നിലത്ത് വച്ച്, ആ കുടിൽ പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; അതിന്റെ വാതിലിൽ അഞ്ചു രത്നങ്ങൾ വയ്ക്കുന്നു, അതിനാൽ ആത്മാവ് വളരുന്നു.
യദാ പുഷ്പം പ്രനഷ്ടം ഹി തദാ ഗര്ഭം ന ധാരയേത് । ആദരാച്ച തതോ ഭൂമൌ തിലദര്ഭാന്വിനിഃ ക്ഷിപേത് ॥ ൨,൩൪.
പൂവ് നഷ്ടമായാൽ ഗർഭം ഉണ്ടാകില്ല; അതുകൊണ്ട് ശ്രദ്ധയോടെ നിലത്ത് തിലവും ദർഭയും ഇടണം.
പശുത്വേ സ്ഥാവരത്വേ ച യത്ര ക്വാപി സ ജായതേ । തത്രൈവ ജന്തുരുത്പന്നഃ ശ്രാദ്ധം തത്രോപതിഷ്ഠതി ॥ ൨,൩൪.
മൃഗമായാലും വൃക്ഷമായാലും, എവിടെയായാലും ജനിച്ചാൽ, അവിടെ തന്നെയാണ് ജീവൻ ഉണ്ടാകുന്നത്; അവിടെ തന്നെയാണ് ശ്രാദ്ധം എത്തുന്നത്.
ധന്വിനാ ലക്ഷ്യമുദ്ദിശ്യ മുക്തോ ബാണസ്തദാപ്നുയാത് । യഥാ ശ്രാദ്ധം യമുദ്ദിശ്യ കൃതം തസ്യോപതിഷ്ഠതി ॥ ൨,൩൪.
വില്ലാളൻ ലക്ഷ്യം വെച്ച് അമ്പ് വിട്ടാൽ അതു ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നതുപോലെ, ശ്രാദ്ധം ആര്ക്കായി ചെയ്യുന്നതോ, അവനിടത്താണ് അതു എത്തുന്നത്.
യാവന്നോത്പാദിതോ ദേഹസ്താവച്ഛ്രാദ്ധൈര്ന പ്രീണനമ് । ക്ഷുധാവിഭ്രമമാപന്നോ ദശാഹേന ച തര്പിതഃ ॥ ൨,൩൪.
പുതിയ ശരീരം ലഭിക്കുന്നതുവരെ, ശ്രാദ്ധം ചെയ്താലും പ്രേതം തൃപ്തിയാകില്ല; വിശപ്പാൽ വലഞ്ഞ്, പത്തുദിവസത്തെ കർമങ്ങളിൽ അവൻ തൃപ്തനാകും.
പിണ്ഡദാനം ന യസ്യാഭൂദാകാശേ ഭ്രമതേ തു സഃ । ദിനത്രയം വസംസ്തോയേ അഗ്നാവപി ദിനത്രയമ് । ആകാശേ വസതേ ത്രീണി ദിനമേകന്തു വാസകേ ॥ ൨,൩൪.
യാര്ക്കും പിണ്ഡം ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ആ ആത്മാവ് ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കും; മൂന്ന് ദിവസം വെള്ളത്തിൽ, മൂന്ന് ദിവസം അഗ്നിയിൽ, മൂന്ന് ദിവസം ആകാശത്ത്, ഒരു ദിവസം വസ്ത്രത്തിൽ താമസിക്കും.
ദഗ്ധേ ദേഹേ ച വഹ്നൌ ച ജലേനൈവ തു തര്പിതഃ । സ്നേഹസ്നാനം ജലേനൈവ പൂപകൈഃ കൃശരൈര്ഗൃഹേ ॥ ൨,൩൪.
ശരീരം അഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിച്ചാൽ, വെള്ളംകൊണ്ടാണ് അവൻ തൃപ്തനാകുന്നത്; എണ്ണയും വെള്ളവും ചേർത്ത് കുളിക്കും, വീട്ടിൽ അപ്പം, കഞ്ഞി എന്നിവകൊണ്ടാണ് തൃപ്തി.