പാതാലഭൂധരാ ലോകാസ്തഥാന്യേ ദ്വീപസാഗരാഃ । ആദിത്യാദിഗ്രഹാഃ സര്വേ പിണ്ഡമധ്യേ വ്യവസ്ഥിതാഃ ॥ ൨,൩൨.
പാതാളം, പർവ്വതങ്ങൾ, മറ്റു ലോകങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, സൂര്യനും മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളും എല്ലാം ശരീരത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പാദാധസ്തു തലം ജ്ഞേയം പാദോര്ധ്വം വിതലം തഥാ । ജാനുഭ്യാം സുതലം വിദ്ധി സക്ഥിദേശേ മഹാതലമ് ॥ ൨,൩൨.
കാൽക്കീഴെ തലം, കാലിന്റെ മുകളിൽ വിതലം, മുട്ടയിൽ സുതലം, തൊണ്ടയിൽ മഹാതലം എന്നിങ്ങനെ അറിയണം.
തഥാ തലാതലഞ്ചോരൌ ഗുഹ്യദേശേ രസാതലമ് । പാതാലം കടിസംസ്ഥന്തു പാദാദൌ ലക്ഷയേദ്ബുധഃ ॥ ൨,൩൨.
അത് പോലെ, കാൽക്കിഴെയുള്ള ഭാഗത്ത് തലാതലം, ഗുഹ്യദേശത്ത് രസാതലം, കമരത്തിൽ പാതാളം — ഇങ്ങനെ കാൽ മുതൽ മുകളിൽ വരെ ജ്ഞാനികൾ തിരിച്ചറിയണം.
ഭൂര്ലോകം നാഭിമധ്യേ തു ഭുവര്ലോകം തദൂര്ധ്വതഃ । സ്വര്ഗലോകം ഹൃദയേ വിദ്യാത്കണ്ഠദേശേ മഹസ്തഥാ ॥ ൨,൩൨.
നാഭിയിൽ ഭൂർലോകം, അതിന്റെ മുകളിൽ ഭൂവർലോകം, ഹൃദയത്തിൽ സ്വർഗ്ഗലോകം, കഴുത്തിൽ മഹർലോകം എന്നിങ്ങനെ അറിയണം.
ജനലോകം വക്ത്രദേശേ തപോലോകം ലലാടകേ । സത്യലോകം മഹാരന്ധ്രേ ഭുവനാനി ചതുര്ദശ ॥ ൨,൩൨.
വായിൽ ജനലോകം, നെറ്റിയിൽ തപോലോകം, വലിയ തുളയിലുള്ള സ്ഥലത്ത് സത്യലോകം — ഇതാണ് പതിനാലു ലോകങ്ങൾ.
ത്രികോണേ സംസ്ഥിതോ മേരുരധഃ കോണേ ച മന്ദരഃ । ദക്ഷിണേ ചൈവ കൈലാസോ വാമഭാഗേ ഹിമാചലഃ ॥ ൨,൩൨.
ത്രികോണത്തിൽ മേരുപർവ്വതം, അതിന്റെ കീഴിൽ മന്ദരം, തെക്കോട്ട് കൈലാസം, ഇടതുഭാഗത്ത് ഹിമാചലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
നിഷധശ്ചോര്ധ്വഭാഗേ ച ദക്ഷിണേ ഗന്ധമാദനഃ । മലയോ (രമണോ) വാമരേഖായാം സപ്തൈതേ കുലപര്വതാഃ ॥ ൨,൩൨.
മുകളിൽ നിഷധം, തെക്കോട്ട് ഗന്ധമാദനം, ഇടതുവശത്തെ രേഖയിൽ മലയം (അല്ലെങ്കിൽ രമണം) — ഇവയാണ് ഏഴു പ്രധാന പർവ്വതങ്ങൾ.
thumb|400px|കുശാ ഏവം അശ്വത്ഥ പത്രയോഃ സൂക്ഷ്മദര്ശീ അവലോകനമ് അസ്ഥിസ്ഥാനേ സ്ഥിതോ ജമ്ബൂഃ ശാകോ മജ്ജാസു സംസ്ഥിതഃ । കുശദ്വീപഃ സ്ഥിതോ മാംസേ ക്രൌഞ്ചദ്വീപഃ ശിരാസ്ഥിതഃ ॥ ൨,൩൨.
എല്ലുകൾക്കിടയിൽ ജാംബൂദ്വീപ്, മജ്ജയിൽ ശാകദ്വീപ്, മാംസത്തിൽ കുശദ്വീപ്, ശിരകളിൽ ക്രൗഞ്ചദ്വീപ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ത്വചായാം ശാല്മലിര്ദ്വീപോ പ്ലക്ഷഃ രോമ്ണാം ച സഞ്ചയേ । നഖസ്ഥഃ പുഷ്കരദ്വീപഃ സാഗരാസ്തദനന്തരമ് ॥ ൨,൩൨.
ത്വച്ചയിൽ ശാൽമലിദ്വീപ്, രോമങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ പ്ലക്ഷദ്വീപ്, നഖങ്ങളിൽ പുഷ്കരദ്വീപ്, അതിന് ശേഷം സമുദ്രങ്ങൾ.
ക്ഷാരോദശ്ച തഥാ മൂത്രേ ക്ഷാരേ ക്ഷീരോദസാഗരഃ । സുരോദധിശ്ച ശ്ലേഷ്മസ്ഥഃ മജ്ജായാം ഘൃതസാഗരഃ ॥ ൨,൩൨.
മൂത്രത്തിൽ ക്ഷാരോദസമുദ്രം, പിത്തത്തിൽ ക്ഷീരോദസമുദ്രം, ശ്ലേഷ്മത്തിൽ സുരോദധി, മജ്ജയിൽ നെയ്യിന്റെ സമുദ്രം.
രസോദധിം രസേ വിദ്യാച്ഛോണിതേ ദധിസാഗരമ് । സ്വാദുലം ലമ്ബികാസ്ഥാനേ ഗര്ഭോദം ശുക്രസംസ്ഥിതമ് ॥ ൨,൩൨.
രുചിയുടെ സാരത്തിൽ രസസമുദ്രം ഉണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. രക്തത്തിൽ തൈരസമുദ്രം, നാവിന്റെ അറ്റത്ത് മധുരം, വീര്യത്തിൽ ഗർഭസമുദ്രം നിലകൊള്ളുന്നു.
നാദചക്രേ സ്ഥിതഃ സൂര്യോ ബിന്ദുചക്രേ ച ചന്ദ്രമാഃ । ലോചനസ്ഥഃ കുജോ ജ്ഞേയോ ഹൃദയേ ച ബുധഃ സ്മൃതഃ ॥ ൨,൩൨.
നാദചക്രത്തിൽ സൂര്യനും, ബിന്ദുചക്രത്തിൽ ചന്ദ്രനും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കണ്ണുകളിൽ അങ്ങനെയാണു ചൊവ്വയും, ഹൃദയത്തിൽ ബുധനും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
വിഷ്ണുസ്ഥാനേ ഗുരും വിദ്യാച്ഛ്രുക്രേ ശുക്രോ വ്യവസ്ഥിതഃ । നാഭിസ്ഥാനേ സ്ഥിതോ മന്ദോ മുഖേ രാഹുഃ സ്ഥിതഃ സദാ ॥ ൨,൩൨.
വിഷ്ണുസ്ഥലത്ത് ഗുരുവും, വീര്യത്തിൽ ശുക്രനും, നാഭിയിൽ ശനിയും, വായിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും രാഹുവും ഇരിക്കുന്നു.
പായു (ദ) സ്ഥാനേ സ്ഥിതഃ കേതുഃ ശരീരേ ഗ്രഹമണ്ഡലമ് । വിഭക്തഞ്ച സമാഖ്യാതമാപാദതലമസ്തകമ് ॥ ൨,൩൨.
പായുവിൽ കെതുവും, ശരീരമൊട്ടാകെ ഗ്രഹമണ്ഡലവും, കാലുതൊടിയിൽ നിന്ന് തലവരെയായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉത്പന്നാ യേ ഹി സംസാരേ മ്രിയന്തേ തേ ന സംശയഃ । ബുഭുക്ഷാ ച തൃഷാ രൌദ്രാ ദാഹോദ്ഭൂതാ ച മൂര്ഛനാ ॥ ൨,൩൨.
ലോകത്തിൽ ജനിച്ചവർക്ക് മരണം ഉറപ്പാണ്, സംശയമില്ല. വിശപ്പും ദാഹവും കഠിനമായ വേദനയും ചൂടിൽ നിന്നുള്ള മയക്കം പോലും ഉണ്ടാകും.
യത്ര പീഡാസ്ത്വിമാ രൌദ്രാസ്താ വൈ വൃശ്ചികദംശജാഃ । വിനാശഃ പൂര്ണകാലേ ച ജായതേ സര്വദേഹിനാമ് ॥ ൨,൩൨.
ഈ കഠിനവേദനകൾ ഉണ്ടാകുന്നിടത്ത്, അതെല്ലാം വൃശ്ചികദംശം പോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു. സമയമെത്തുമ്പോൾ എല്ലാ ജീവികൾക്കും നാശം സംഭവിക്കും.
അഗ്രേ അഗ്രേ ഹി ധാവന്തി യമലോകഗതസ്യവൈ । തപ്തവാലുകമധ്യേന പ്രജ്വലദ്വഹ്നിമധ്യതഃ ॥ ൨,൩൨.
യമലോകത്തിലേക്ക് പോയവർ മുന്നോട്ട് ഓടുന്നു, കത്തുന്ന മണലിലും ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിലൂടെയും കടന്ന്.
കേശഗ്രാഹൈഃ സമാക്രാന്താ നീയന്തേ യമകിങ്കരൈഃ । പാപിഷ്ഠാസ്ത്വധമാസ്താര്ക്ഷ്യ ദയാധര്മവിവിര്ജിതാഃ ॥ ൨,൩൨.
വളരെ പാപികൾ, ദയയും ധർമ്മവും ഇല്ലാത്തവർ, യമദൂതന്മാർ അവരുടെ മുടി പിടിച്ച് വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു, ടാർക്ഷ്യ.
യമലോകേ വസന്ത്യേതേ കുട്യാം ജന്മ ന വിദ്യതേ । ഏവം സഞ്ജായതേ താര്ക്ഷ്യ മര്ത്യേ ജന്തുഃ സ്വകര്മഭിഃ ॥ ൨,൩൨.
അവർ യമലോകത്തിലെ ഒരു കുടിലിൽ വസിക്കുന്നു, അവിടെ ജനനം ഇല്ല. അങ്ങനെ, ടാർക്ഷ്യ, ഓരോ ജീവിയും തങ്ങളുടെ കർമ്മം അനുസരിച്ച് മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കുന്നു.
ഉത്പന്നാ യേ ഹി സംസാരേ മ്രിയന്തേ തേ ന സംശയഃ । ആയുഃ കര്മ ച വിത്തഞ്ച വിദ്യാ നിധനമേവ ച ॥ ൨,൩൨.
ലോകത്തിൽ ജനിച്ചവർക്ക് മരണം ഉറപ്പാണ്, സംശയമില്ല. ആയുസ്സ്, കർമ്മം, സമ്പത്ത്, വിജ്ഞാനം, മരണം—ഇവയൊക്കെയും അവർക്കുണ്ട്.
പഞ്ചൈതാനി ഹി സൃജ്യന്തേ ഗര്ഭസ്ഥസ്യൈവ ദേഹിനഃ । കര്മണാ ജായതേ ജന്തുഃ കര്മണൈവ പ്രലീയതേ ॥ ൨,൩൨.
ഈ അഞ്ചും ഗർഭത്തിലെ ശരീരിക്ക് തന്നെ നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ജീവി കർമ്മം കൊണ്ടാണ് ജനിക്കുന്നത്, കർമ്മം കൊണ്ടുതന്നെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
സുഖം ദുഃഖം ഭയം ക്ഷേമം കര്മണൈവാഭിപദ്യതേ । അധോമുഖം ചോര്ധ്വപാദം ഗര്ഭാദ്വായുഃ പ്രകര്ഷതി ॥ ൨,൩൨.
സുഖം, ദുഃഖം, ഭയം, രക്ഷ—ഇവയൊക്കെയും കർമ്മം മൂലമാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. തലകീഴായി കാലുകൾ മേലായി, വായു ജീവിയെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നു.
ജന്മതോ വൈഷ്ണവീ മായാ സംമോഹയതി സത്വരമ് । സ്വകര്മകൃതസമ്ബന്ധോ ജന്തുര്ജന്മ പ്രപദ്യതേ ॥ ൨,൩൨.
ജനനത്തോടുകൂടി വിഷ്ണുവിന്റെ മായാ അതിവേഗം ജീവിയെ മയക്കുന്നു. താൻ ചെയ്ത കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ടു ബന്ധിച്ചാണ് ജീവി ജനിക്കുന്നത്.
സുകൃതാദുത്തമോ ഭോഗഭോഗ്യവാന് സുകുലേ ഭവേത് । യഥായഥാ ദുഷ്കൃതം തത്കുലേ ഹീനേ പ്രജായതേ ॥ ൨,൩൨.
നല്ല കർമ്മം ചെയ്തവർ ഉന്നത കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച് സൗഖ്യങ്ങൾ അനുഭവിക്കും. ദുഷ്കർമ്മം അനുസരിച്ച്, താഴ്ന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനനം ലഭിക്കും.
ദരിദ്രോ വ്യാധിതോ മൂര്ഖഃ പാപകൃദ്ദുഃഖഭാജനമ് । അതഃ പരം കിമര്ഥം തേ കഥയാമി ഖഗേശ്വര ॥ ൨,൩൨.
ദരിദ്രൻ, രോഗി, മണ്ടൻ, പാപം ചെയ്യുന്നവൻ, ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നവൻ—ഇതിൽപുറമെ ഞാൻ എന്ത് പറയേണ്ടതുണ്ട്, ഖഗേശ്വര?
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൩൩ ഗരുഡ ഉവാച । ഉത്പത്തിലക്ഷണം ജന്തോഃ കഥിതം മയി പുത്ത്രകേ । യമലോകഃ കിയന്മാത്രസ്ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ । വിസ്തരം തസ്യ മേ ബ്രൂഹി അധ്വാ ചൈവ കിയാന് സ്മൃതഃ ॥ ൨,൩൩.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: ജനനത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ അച്ഛൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും ചലനശീലികളായും അചലങ്ങളായും ഉള്ളവരിൽ, യമലോകം എത്ര വലിയതാണ്? അതിന്റെ വിശാലതയും, അതിലേക്കുള്ള വഴി എത്ര ദൂരമാണെന്നും ദയവായി വിശദമായി പറയൂ.
കൈശ്ച പാപൈഃ കൃതൈര്ദേവ കേന വാ ശുഭകര്മണാ । ഗച്ഛന്തി മാനവാസ്തത്ര കഥയസ്വ വിശേഷതഃ ॥ ൨,൩൩.
ദേവാ, മനുഷ്യർ ഏത് പാപങ്ങൾ കൊണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് നല്ല പ്രവർത്തികൾ കൊണ്ടോ അവിടെ പോകുന്നു? ദയവായി ഇതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ പറയൂ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച । ഷടശീതിസഹസ്രാണി യോജനാനാം പ്രമാണതഃ । യമലോകസ്യ ചാധ്വാനമന്തരാ മാനുഷസ്യ ച ॥ ൨,൩൩.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: യമലോകത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം അളവിൽ എൺപത്താറായിരം യോജനമാണ്. മനുഷ്യലോകത്തെയും യമലോകത്തെയും തമ്മിലുള്ള വഴിയാണിത്.
ധ്മാതതാമ്രമിവാതപ്തോ ജ്വലദ്ദുര്ഗോ മഹാപഥഃ । തത്ര ഗച്ഛന്തി പാപിഷ്ഠാ മാനവാ മൂഢചേതസഃ ॥ ൨,൩൩.
ചൂടുള്ള ഉരുക്കുപോലെ കത്തുന്ന ഭയങ്കരമായ ഒരു വലിയ പാത അവിടെ കിടക്കുന്നു. അവിടേക്ക് പാപഭാരമുള്ള, അജ്ഞാനികളായ മനുഷ്യർ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
കണ്ടകാശ്ച സുതീക്ഷ്ണാ വൈ വിവിധാ ഘോരദര്ശനാഃ । തൈസ്തുവാലുക്ഷിതിര്വ്യാപ്താ ഹുതാശശ്ച തഥോല്ബണഃ ॥ ൨,൩൩.
അവിടെ വളരെ മൂർച്ചയുള്ള, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന പലതരത്തിലുള്ള മുള്ളുകൾ ഉണ്ട്. ആ മുള്ളുകൾ കൊണ്ട് നിലം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ ഭയങ്കരമായ അഗ്നിയും അവിടെ ഉണ്ട്.