വാസസീ പരിധാര്യാഥ ധൌതേ തു ശുചിനീ ശുഭേ । ദര്ഭാണ്യാദൌ സമാസ്തീര്യ ദക്ഷിണാഗ്രാന്വികീര്യ ച ॥ ൨,൩൨.
ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച് ശരീരം കഴുകിയശേഷം ആദ്യം ദര്ഭ പുള്ളികള് തെക്കോട്ട് മുഖം കാണിച്ച് വിരിച്ചിടണം.
തിലാന് ഗോമയലിപ്തായാം ഭൂമൌ തത്ര നിവേശയേത് ॥ ൨,൩൨.
പശുവിന്റെ ചാണകം പുരട്ടിയ നിലത്ത് അവിടെ എള്ള് വിതറണം.
പ്രാഗുദക്ശിരസം വാപി മുഖേ സ്വര്ണം വിനിഃ ക്ഷേപേത് । ശാലഗ്രാമശിലാ തത്ര തുലസീ ച ഖഗേശ്വര ॥ ൨,൩൨.
തല കിഴക്കോ വടക്കോ നോക്കി കിടക്കുമ്പോഴും, അല്ലെങ്കില് വായില് പൊന്നിടണം; അവിടെയായി ശാലഗ്രാമശിലയും തുളസിയുമുണ്ടാകണം, പക്ഷിരാജാവേ.
വിധേയാ സന്നിധൌ സര്പിര്ദീപം പ്രജ്വാലയേത്പുനഃ । നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായേതി ജപസ്തഥാ ॥ ൨,൩൨.
ഇവയുടെ സാന്നിധ്യത്തില് വീണ്ടും നെയ്യ് വിളക്ക് തെളിയിക്കണം; "നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ" എന്ന ജപവും ചെയ്യണം.
ആദൌ തു പ്രണവം കൃത്വാ പൂജാദാനേ തതഃ സ്മൃതേ । സമഭ്യര്ച്യ ഹൃഷീകേശം പുഷ്പധൂപാദിഭിസ്തതഃ ॥ ൨,൩൨.
ആദ്യം "ഓം" ഉച്ചരിച്ച്, പൂജയും സമർപ്പണവും നടത്തി, ഹൃഷീകേശനെ പുഷ്പം, ധൂപം മുതലായവ കൊണ്ട് ഭക്തിപൂര്വം ആരാധിക്കണം.
പ്രണിപാതൈഃ സ്തവൈഃ പുണ്യൈര്ധ്യാ നയോഗേന പൂജയേത് । ദത്ത്വാ ദാനം ച വിപ്രേഭ്യോ ദീനാനാഥേഭ്യ ഏവ ച ॥ ൨,൩൨.
വന്ദനം, സ്തുതി, പുണ്യമായ ഗാനം, ധ്യാനം, യോഗം എന്നിവയിലൂടെ ആരാധിക്കണം; ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ദരിദ്രരും അനാഥരും ആയവർക്കും ദാനം നൽകണം.
പുത്ത്രേ മിത്രേ കലത്രേ ച ക്ഷേത്രധാന്യധനാദിഷു । നിവര്തയേന്മമത്വം ച വിഷ്ണോഃ പാദൌ ഹൃദി സ്മരന് ॥ ൨,൩൨.
മകനോടും സുഹൃത്തുക്കളോടും ഭാര്യയോടും നിലവും ധാന്യവും ധനവും മുതലായവയോടും ഉള്ള മമതയെ വിട്ട്, വിഷ്ണുവിന്റെ പാദങ്ങൾ ഹൃദയത്തിൽ ഓർത്തിരിക്കണം.
ഉച്ചൈഃ പുരുഷസൂക്തം ച യദി ശ്രേഷ്ഠാപദസ്തദാ । പുത്ത്രാദ്യാഃ പ്രപഠേയുസ്തേ മ്രിയമാണേ നിജേ ജനേ ॥ ൨,൩൨.
സാധ്യമായാൽ പുരുഷസൂക്തം ഉച്ചത്തിൽ പാരായണം ചെയ്യണം; അപ്പോൾ മക്കളും മറ്റുള്ളവരും മരിക്കാനിരിക്കുന്ന അടുത്തവർക്കായി അതു വായിക്കണം.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം കൃത്യം മൃത്യാവുപസ്ഥിതേ । ഫലമപ്യസ്യ കൃത്സ്നസ്യ സമാസാത്തേ വദാമ്യഹമ് ॥ ൨,൩൨.
മരണം അടുത്തിരിക്കുമ്പോള് ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു; ഇനിയും ഇതിന്റെ മുഴുവൻ ഫലവും സംക്ഷിപ്തമായി ഞാൻ പറയും.
സ്നാനേന ശുചിതാപ്രാപ്തിരപാവിത്ര്യഹൃതിസ്തതഃ । തതോ വിഷ്ണോഃ സ്മൃതിസ്തസ്യ ജ്ഞാനാത്സര്വഫലപ്രദാ ॥ ൨,൩൨.
കുളിച്ചാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും, അശുദ്ധി മാറും; അതിനുശേഷം വിഷ്ണുവിനെ ഓർത്താൽ ജ്ഞാനഫലങ്ങൾ എല്ലാം ലഭിക്കും.
ദര്ഭതൂലീ നയേത്സ്വര്ഗമാതുരം തു ന സംശയഃ । തിലൈര്ദര്ഭൈശ്ച നിഃ ക്ഷിപ്തൈഃ സ്നാനം ക്രതുമയം ഭവേത് ॥ ൨,൩൨.
ദര്ഭപുല്ലില് ഇരുത്തിയാൽ മരിക്കാനിരിക്കുന്നവനെ സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല; എള്ളും ദര്ഭയും ഉപയോഗിച്ച് കുളിപ്പിച്ചാൽ അതു യാഗസമാനമായിരിക്കും.
ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രശ്ച ശ്രീര്ഹുതാശസ്തഥൈവ ച । മണ്ഡലേ ചോപതിഷ്ഠന്തി തസ്മാത്കുര്വീത മണ്ഡലമ് ॥ ൨,൩൨.
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും ശ്രീയും അഗ്നിയും മണ്ഡലത്തില് സാന്നിധ്യം വഹിക്കുന്നു; അതിനാല് മണ്ഡലം ഒരുക്കണം.
പ്രാഗുദഗ്വാ കൃതേനേഹ ശിരസാ ലോകമുത്തമമ് । വ്രജതേ യദി പാപസ്യാല്പത്വം പുംസോ ഭവേത്ഖഗ ॥ ൨,൩൨.
ഈ ലോകത്ത്, കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ ഈശാന്യ ദിക്കിലേക്ക് തലകുനിയുന്നവൻ, പക്ഷേ പാപം ചെറിയതാണെങ്കിലും, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ലോകം പ്രാപിക്കും, പക്ഷി.
പഞ്ചരത്നേ മുഖേ മുക്തേ ജിവേ ജ്ഞാനം പ്രരോഹതി । തുലസീ ബ്രാഹ്മണാ ഗാവോ വിഷ്ണുരേകാദശീ ഖഗ ॥ ൨,൩൨.
അഞ്ചു രത്നങ്ങൾ, മുത്തുകൾ അല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം നേടിയവരുടെ വാക്കുകളിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ജ്ഞാനം വളരും; തുളസി, ബ്രാഹ്മണൻ, പശുക്കൾ, വിഷ്ണു, ഏകാദശി — ഇവയൊക്കെയും, പക്ഷി.
പഞ്ച പ്രവഹണാന്യേവ ഭവാബ്ധൌ മജ്ജതാം നൃണാമ് । വിഷ്ണുരേകാദശീ ഗീതാ തുലസീ വിപ്രധേനവഃ ॥ ൨,൩൨.
ഭവസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങുന്നവർക്കായി അഞ്ചു തുണികൾ ഉണ്ട്: വിഷ്ണു, ഏകാദശി, ഗീത, തുളസി, ബ്രാഹ്മണൻ, പശുക്കൾ.
അസാരേ ദുര്ഗസംസാരേ ഷട്പദീ ഭക്തിദായിനീ । നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായേതി ജപന്നരഃ ॥ ൨,൩൨.
ഈ അസാരമായ, കഠിനമായ ലോകത്തിൽ, ഭക്തി നൽകുന്ന ആറു പാദമുള്ള ശ്ലോകം ഉണ്ട്; 'ഭഗവാൻ വാസുദേവായെ നമസ്കാരം' എന്നത് ജപിക്കുന്നവൻ—
ഓങ്കാരപൂര്വം സായുജ്യം പ്രാപ്നുയാന്നാത്ര സംശയഃ । പൂജയാപി ച മല്ലോകപ്രാപ്തിരാരാദ്ദിവം വ്രജേത് ॥ ൨,൩൨.
ഓം എന്നത് മുൻപിൽ ചേർത്താൽ, സംശയമില്ലാതെ സായുജ്യം പ്രാപിക്കും; പൂജയാലും എന്റെ ലോകം വേഗത്തിൽ പ്രാപിച്ചു സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകും.
ബന്ധാഭാവേ മമത്വേതു ജ്ഞാനം പുരുഷസൂക്തതഃ । യസ്യയസ്യാധികത്വം തു സാധനേഷ്വേഷു കാശ്യപ ॥ ൨,൩൨.
ബന്ധനം ഇല്ലെങ്കിലും മമതയുണ്ടെങ്കിൽ, ജ്ഞാനം പുരുഷസൂക്തത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കും; കശ്യപ, ഈ സാദ്ധ്യങ്ങളിൽ എത്ര അധികം പരിശ്രമം ചെയ്താലും—
തത്തത്ഫലസ്യാപ്യാധിക്യം ഭവതീത്യവധാരയ । ദാതവ്യാനി യഥാശക്ത്യാ പ്രീതോഽസൌ സര്വദാ ഭവേത് ॥ ൨,൩൨.
അതു പോലെ തന്നെ, അതിന്റെ ഫലവും അത്രയേറെ ആയിരിക്കും; കഴിയുന്നത്ര ദാനം ചെയ്യണം, അങ്ങനെ അവൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടനാകും.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം സ്നാനാദിഷു ഫലം മയാ । ബ്രഹ്മാണ്ഡേ യേ ഗുണാഃ സന്തി ശരീരേ തേ വ്യവസ്ഥിതാഃ ॥ ൨,൩൨.
സ്നാനം മുതലായവയുടെ ഫലങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ ഉള്ള ഗുണങ്ങൾ ശരീരത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
പാതാലഭൂധരാ ലോകാസ്തഥാന്യേ ദ്വീപസാഗരാഃ । ആദിത്യാദിഗ്രഹാഃ സര്വേ പിണ്ഡമധ്യേ വ്യവസ്ഥിതാഃ ॥ ൨,൩൨.
പാതാളം, പർവ്വതങ്ങൾ, മറ്റു ലോകങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, സൂര്യനും മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളും എല്ലാം ശരീരത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പാദാധസ്തു തലം ജ്ഞേയം പാദോര്ധ്വം വിതലം തഥാ । ജാനുഭ്യാം സുതലം വിദ്ധി സക്ഥിദേശേ മഹാതലമ് ॥ ൨,൩൨.
കാൽക്കീഴെ തലം, കാലിന്റെ മുകളിൽ വിതലം, മുട്ടയിൽ സുതലം, തൊണ്ടയിൽ മഹാതലം എന്നിങ്ങനെ അറിയണം.
തഥാ തലാതലഞ്ചോരൌ ഗുഹ്യദേശേ രസാതലമ് । പാതാലം കടിസംസ്ഥന്തു പാദാദൌ ലക്ഷയേദ്ബുധഃ ॥ ൨,൩൨.
അത് പോലെ, കാൽക്കിഴെയുള്ള ഭാഗത്ത് തലാതലം, ഗുഹ്യദേശത്ത് രസാതലം, കമരത്തിൽ പാതാളം — ഇങ്ങനെ കാൽ മുതൽ മുകളിൽ വരെ ജ്ഞാനികൾ തിരിച്ചറിയണം.
ഭൂര്ലോകം നാഭിമധ്യേ തു ഭുവര്ലോകം തദൂര്ധ്വതഃ । സ്വര്ഗലോകം ഹൃദയേ വിദ്യാത്കണ്ഠദേശേ മഹസ്തഥാ ॥ ൨,൩൨.
നാഭിയിൽ ഭൂർലോകം, അതിന്റെ മുകളിൽ ഭൂവർലോകം, ഹൃദയത്തിൽ സ്വർഗ്ഗലോകം, കഴുത്തിൽ മഹർലോകം എന്നിങ്ങനെ അറിയണം.
ജനലോകം വക്ത്രദേശേ തപോലോകം ലലാടകേ । സത്യലോകം മഹാരന്ധ്രേ ഭുവനാനി ചതുര്ദശ ॥ ൨,൩൨.
വായിൽ ജനലോകം, നെറ്റിയിൽ തപോലോകം, വലിയ തുളയിലുള്ള സ്ഥലത്ത് സത്യലോകം — ഇതാണ് പതിനാലു ലോകങ്ങൾ.
ത്രികോണേ സംസ്ഥിതോ മേരുരധഃ കോണേ ച മന്ദരഃ । ദക്ഷിണേ ചൈവ കൈലാസോ വാമഭാഗേ ഹിമാചലഃ ॥ ൨,൩൨.
ത്രികോണത്തിൽ മേരുപർവ്വതം, അതിന്റെ കീഴിൽ മന്ദരം, തെക്കോട്ട് കൈലാസം, ഇടതുഭാഗത്ത് ഹിമാചലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
നിഷധശ്ചോര്ധ്വഭാഗേ ച ദക്ഷിണേ ഗന്ധമാദനഃ । മലയോ (രമണോ) വാമരേഖായാം സപ്തൈതേ കുലപര്വതാഃ ॥ ൨,൩൨.
മുകളിൽ നിഷധം, തെക്കോട്ട് ഗന്ധമാദനം, ഇടതുവശത്തെ രേഖയിൽ മലയം (അല്ലെങ്കിൽ രമണം) — ഇവയാണ് ഏഴു പ്രധാന പർവ്വതങ്ങൾ.
thumb|400px|കുശാ ഏവം അശ്വത്ഥ പത്രയോഃ സൂക്ഷ്മദര്ശീ അവലോകനമ് അസ്ഥിസ്ഥാനേ സ്ഥിതോ ജമ്ബൂഃ ശാകോ മജ്ജാസു സംസ്ഥിതഃ । കുശദ്വീപഃ സ്ഥിതോ മാംസേ ക്രൌഞ്ചദ്വീപഃ ശിരാസ്ഥിതഃ ॥ ൨,൩൨.
എല്ലുകൾക്കിടയിൽ ജാംബൂദ്വീപ്, മജ്ജയിൽ ശാകദ്വീപ്, മാംസത്തിൽ കുശദ്വീപ്, ശിരകളിൽ ക്രൗഞ്ചദ്വീപ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ത്വചായാം ശാല്മലിര്ദ്വീപോ പ്ലക്ഷഃ രോമ്ണാം ച സഞ്ചയേ । നഖസ്ഥഃ പുഷ്കരദ്വീപഃ സാഗരാസ്തദനന്തരമ് ॥ ൨,൩൨.
ത്വച്ചയിൽ ശാൽമലിദ്വീപ്, രോമങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ പ്ലക്ഷദ്വീപ്, നഖങ്ങളിൽ പുഷ്കരദ്വീപ്, അതിന് ശേഷം സമുദ്രങ്ങൾ.
ക്ഷാരോദശ്ച തഥാ മൂത്രേ ക്ഷാരേ ക്ഷീരോദസാഗരഃ । സുരോദധിശ്ച ശ്ലേഷ്മസ്ഥഃ മജ്ജായാം ഘൃതസാഗരഃ ॥ ൨,൩൨.
മൂത്രത്തിൽ ക്ഷാരോദസമുദ്രം, പിത്തത്തിൽ ക്ഷീരോദസമുദ്രം, ശ്ലേഷ്മത്തിൽ സുരോദധി, മജ്ജയിൽ നെയ്യിന്റെ സമുദ്രം.