ഏതേ പഞ്ച ഗുണാഃ പ്രോക്താ മയാ ഭൂമേഃ ഖഗേശ്വര । യഥാ പഞ്ച ഗുണാശ്ചാപസ്തഥാ തച്ഛൃണു കാശ്യപ ॥ ൨,൩൨.
ഭൂമിയുടെ ഈ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു, പക്ഷിരാജാവേ. വെള്ളത്തിന്റെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം, കശ്യപാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ലാലാ മൂത്രം തഥാ ശുക്രം മജ്ജാര രക്തഞ്ച പഞ്ചമമ് । ആപഃ പഞ്ചഗുണാഃ പ്രോക്താ ജ്ഞാതവ്യാസ്തേ പ്രയത്നതഃ ॥ ൨,൩൨.
ലാലം, മൂത്രം, വീര്യം, മജ്ജ, രക്തം എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചാണ് വെള്ളത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ എന്ന് അറിയണം. ഇവ ശ്രദ്ധയോടെ മനസ്സിലാക്കണം.
ക്ഷുധാ തൃഷാ തഥാ നിദ്രാ ആലസ്യം കാന്തിരേവ ച । തേജഃ പഞ്ചഗുണം പ്രോക്തം താര്ക്ഷ്യ സര്വത്രയോഗിഭിഃ ॥ ൨,൩൨.
വിഷമം, ദാഹം, ഉറക്കം, ആൾസ്യം, പ്രകാശം — ഇവയാണ് അഗ്നിയുടെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ എന്നും യോഗികൾ പറയുന്നു, താരക്ഷ്യ.
രാഗദ്വേഷൌ തഥാ ലജ്ജാ ഭയം മോഹസ്തഥൈവ ച । ഇത്യേതത്കഥിതം താര്ക്ഷ്യ വായുജം ഗുണപഞ്ചകമ് ॥ ൨,൩൨.
ആസക്തിയും ദ്വേഷവും, ലജ്ജയും ഭയവും മോഹവും — ഇതാണ് വായുവിന്റെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്, താരക്ഷ്യ.
ആകുഞ്ചനം ധാവനഞ്ച ലങ്ഘനഞ്ച പ്രസാരണമ് । നിരോധഃ പഞ്ചമഃ പ്രോക്തോ വായോഃ പഞ്ച ഗുണാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൨,൩൨.
കൂഞ്ചനം, ഓടൽ, ചാടൽ, നീട്ടൽ, അഞ്ചാമത് നിയന്ത്രണം — ഇവയാണ് വായുവിന്റെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഘോഷശ്ചിന്താ ച ഗാമ്ഭീര്യം ശ്രവണം സത്യസംക്രമഃ । ആകാശസ്യ ഗുണാഃ പഞ്ച ജ്ഞാതവ്യാസ്താര്ക്ഷ്യ യത്നതഃ ॥ ൨,൩൨.
ശബ്ദം, ചിന്ത, ആഴം, കേൾവ്, സത്യസംക്രമം — ഇവയാണ് ആകാശത്തിന്റെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ. ഇവ ശ്രദ്ധയോടെ അറിഞ്ഞിരിക്കണം, താരക്ഷ്യ.
ശ്രോത്രം ത്വക്ചക്ഷുഷീ ജിഹ്വാ നാസാ ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി ച । പാണീ പാദൌ ഗുദം പ്രാക്ച ഗുഹ്യം കര്മേന്ദ്രിയാണി ച ॥ ൨,൩൨.
ചെവി, ത്വക്ക്, കണ്ണ്, നാവ്, മൂക്ക് — ഇവ ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങൾ. കൈ, കാൽ, ഗുദം, ഗുപ്തേന്ദ്രിയം — ഇവ കർമേന്ദ്രിയങ്ങൾ.
ഇഡാച പിങ്ഗലാ ചൈവ സുഷുമ്ണാ ച തൃതീയകാ । ഗാന്ധാരീ ഗജജിഹ്വാ ച പൂഷാ ചൈവ യശാ തഥാ ॥ ൨,൩൨.
ഇട, പിംഗല, സുഷുമ്ന എന്നിങ്ങനെ മൂന്നാമത്തേത്; ഗന്ധാരി, ഗജജിഹ്വ, പൂഷ, യശാ എന്നിവയും.
അലമ്ബുഷാ കുഹൂശ്ചൈവ ശങ്ഖിനീ ദശമീ സ്മൃതാ । പിണ്ഡ മധ്യേ സ്ഥിതാ ഹ്യേതാഃ പ്രധാനാ ദശ നാഡയഃ ॥ ൨,൩൨.
അലമ്പുഷ, കുഹൂ, ശംഖിനി, ദശമി എന്നിങ്ങനെ പിണ്ഡത്തിന്റെ നടുവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രധാന പത്ത് നാഡികൾ ആണു.
പ്രാണാപാനൌ സമാനശ്ച ഉദാനോ വ്യാന ഏവ ച । നാഗഃ കൂര്മശ്ച കൃകരോ ദേവദത്തോ ധനഞ്ജയഃ ॥ ൨,൩൨.
പ്രാണൻ, അപാനൻ, സമാനൻ, ഉദാനൻ, വ്യാനൻ, കൂടാതെ നാഗൻ, കൂർമൻ, കൃകരൻ, ദേവദത്തൻ, ധനഞ്ജയൻ — ഇവയാണ്.
ഇത്യേതേ വായവഃ പ്രോക്താ ദശ ദേഹേഷു സുസ്ഥിതാഃ । കേവലം ഭുക്തമന്നഞ്ച പുഷ്ടിദം സര്വദേഹിനാമ് ॥ ൨,൩൨.
ഇവയാണ് ശരീരത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്ന പത്ത് വായുകൾ. എല്ലാം ജീവികൾക്കും പോഷണം നൽകുന്നത് ഭക്ഷ്യമാണ്.
നയതേ പ്രാണദോ വായുഃ ശരീരേ സര്വസന്ധിഷു । ആഹാരോ ഭുക്തമാത്രസ്തു വായുനാ ക്രിയതേ ദ്വിധാ ॥ ൨,൩൨.
പ്രാണവായു ശരീരത്തിലെ എല്ലാ സംയുക്തങ്ങളിലും ഭക്ഷ്യത്തെ എത്തിക്കുന്നു. ഭക്ഷണം കഴിച്ച ഉടൻ തന്നെ വായു അതിനെ രണ്ടായി വിഭജിക്കുന്നു.
സ പ്രവിശ്യ ഗുഹേ സമ്യക്പൃഥഗന്നം പൃഥഗ്ജലമ് । ഊര്ധ്വമഗ്നേര്ജലം കൃത്വാ തദന്നഞ്ച ജലോപരി ॥ ൨,൩൨.
അത് ശരിയായി ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ച്, ഭക്ഷ്യവും വെള്ളവും വേർതിരിക്കുന്നു; വെള്ളം അഗ്നിക്കു മുകളിൽ വയ്ക്കുന്നു, ഭക്ഷ്യം വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ.
അഗ്നേശ്ചാധഃ സ്വയം പ്രാണസ്തമഗ്നിഞ്ച ധമേച്ഛനൈഃ । വായുനാ ധമ്യമാനോഽഗ്നിഃ പൃഥക്കിട്ടം പൃഥഗ്രസമ് ॥ ൨,൩൨.
അഗ്നിക്കു കീഴിൽ സ്വയം പ്രാണവായു ഉണ്ട്; അത് മൃദുവായി അഗ്നിയെ ഉണർത്തുന്നു. വായു അഗ്നിയെ ഉണർത്തുമ്പോൾ, കുഴച്ചും രസം വേർതിരിക്കുന്നു.
മലൈര്ദ്വാദശഭിഃ കിട്ടം ഭിന്നം ദേഹാത്പൃഥഗ്ഭവേത് । കര്ണാക്ഷിനാസികാ ജിഹ്വാ ദന്തനാഭിവപുര്ഗുദമ് ॥ ൨,൩൨.
പന്ത്രണ്ടു വിധമാലുള്ള മലങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നു; ചെവി, കണ്ണ്, മൂക്ക്, നാവ്, പല്ല്, നാഭി, ത്വക്ക്, ഗുദം —
നഖാ മലാശ്രയാ ഹ്യേതേ വിണ്മൂത്രഞ്ചേത്യനന്തകമ് । ശുക്രശോണിതസംയോഗാദേതത്ഷാട്കൌശികം സ്മൃതമ് ॥ ൨,൩൨.
നഖങ്ങൾക്കും മലങ്ങൾക്കും വിറകും മൂത്രത്തിനും ഇവിടെയാണ് ആശ്രയം. ശുക്ലവും രക്തവും ചേർന്നാണ് ഈ ആറു വിധമാലുകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.
രോമ്ണാം കോട്യസ്തഥാ തിസ്രോഽപ്യര്ധകോടി സമന്വിതാഃ । ദ്വാത്രിംശദ്ദശനാഃ പ്രോക്താഃ സാമാന്യാദ്വിനതാസുത ॥ ൨,൩൨.
ഏഴു ലക്ഷത്തോളം രോമങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഇരുപത് നഖങ്ങളും ഉണ്ട്; സാധാരണയായി മുപ്പത്തിരണ്ട് പല്ലുകൾ ഉണ്ടെന്ന് വിനതയുടെ മകനേ, പറയുന്നു.
സപ്ത ലക്ഷാണി കേശാഃ സ്യുര്നഖാഃ പ്രോക്താസ്തു വിംശതിഃ । മാംസം പലസഹസ്രൈകം സാമാന്യാദ്ദേഹസംസ്ഥിതമ് ॥ ൨,൩൨.
ഏഴു ലക്ഷത്തോളം രോമങ്ങളും ഇരുപത് നഖങ്ങളും ഉണ്ട്; ശരീരത്തിൽ സാധാരണയായി ആയിരം പല തൂക്കമുള്ള മാംസം ഉണ്ട്.
രക്തം പലശതം താര്ക്ഷ്യം ബുദ്ധമേവ പുരാതനൈഃ । പലാനി ദശ മേദശ്ച ത്വചാ ചൈവ തു തത്സമാ ॥ ൨,൩൨.
രക്തം നൂറ് പല തൂക്കമാണെന്ന് പുരാതനർ പറയുന്നു, താർക്ഷ്യ; പത്ത് പല തൂക്കമാണ് മേദസും, ത്വക്കും അതിന് തുല്യമാണ്.
പലദ്വാദശകം മജ്ജാ മഹാരക്തം പലത്രയമ് । ശുക്രം ദ്വികുഡവം ജ്ഞേയം ശോണിതം കുഡവം സ്മൃതമ് ॥ ൨,൩൨.
പന്ത്രണ്ടു പല തൂക്കമാണ് മജ്ജ; മൂന്നു പല തൂക്കമാണ് മഹാരക്തം; രണ്ട് കുഡവം ശുക്ലം, ഒരു കുഡവം രക്തം എന്നാണ് അറിയേണ്ടത്.
ശ്ലേഷ്മാണശ്ച ഷഡൂര്ധ്വഞ്ച വിണ്മൂത്രം തത്പ്രമാണതഃ । അസ്ഥ്നാം ഹി ഹ്യധികം പ്രോക്തം ഷഷ്ട്യുത്തരശതത്രയാത് ॥ ൨,൩൨.
അറു അളവു ശ്ലേഷ്മവും, അതിനനുസരിച്ച് വിറകും മൂത്രവും; അസ്ഥികൾ കൂടുതലായി മൂന്ന് നൂറ് അറുപത് എണ്ണം ഉണ്ട്.
ഏവം പിണ്ഡഃ സമാഖ്യാതോ വൈഭവം സമ്പ്രചക്ഷ്മഹേ । സുഖം ദുഃ ഖം ഭയം ക്ഷേമം കര്മണൈവ ഹി പ്രാപ്യതേ ॥ ൨,൩൨.
ഇങ്ങനെ ശരീരം വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഇനി അതിന്റെ ഐശ്വര്യം പറയാം. സുഖം, ദുഃഖം, ഭയം, സുരക്ഷ — എല്ലാം കർമ്മഫലമാണ്.
അധോമുഖം ചോര്ധ്വപാദം ഗര്ഭാദ്വായുഃ പ്രകര്ഷതി । തലേ തു കരയോര്ന്യസ്യ വര്ധതേ ജാനുപാര്ശ്വയോഃ ॥ ൨,൩൨.
തല താഴ്ത്തിയും കാലുകൾ മേലോട്ടും വെച്ചും ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വായു ശിശുവിനെ ആകർഷിക്കുന്നു; കൈകൾ തലയ്ക്ക് കീഴിൽ വയ്ക്കുമ്പോൾ, മുട്ടിന്റെ ഇരുവശത്തും വളർച്ചയുണ്ടാകും.
അങ്ഗുഷ്ഠൌ ചോപരി ന്യസ്തൌ ജാന്വോരഥ കരാങ്ഗുലീ । ജാനുപൃഷ്ഠേ തഥാ നേത്രേ ജാനുമധ്യേ ച നാസികാ ॥ ൨,൩൨.
വിരൽത്തുമ്പുകൾ മുകളിൽ വയ്ക്കുന്നു; കൈവിരലുകൾ മുട്ടിനരികിൽ; കണ്ണുകൾ മുട്ടിന്റെ പുറകിൽ, മൂക്ക് മുട്ടിന്റെ നടുവിൽ.
ഏവം വൃദ്ധിം ക്രമാദ്യാതി ജന്തുഃ സ്ത്രീഗര്ഭസംസ്ഥിതഃ । കാഠിന്യമസ്ഥീന്യായാന്തി ഭുക്തപീതേന ജീവതി ॥ ൨,൩൨.
ഇങ്ങനെ സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജീവി ക്രമമായി വളരുന്നു; അസ്ഥികൾക്ക് കാഠിന്യം വരുന്നു; അമ്മ കഴിക്കുന്നതും കുടിക്കുന്നതുമാണ് ജീവനെ നിലനിർത്തുന്നത്.
നാഡീ വാപ്യായനീ നാമ നാഭ്യാം തത്ര നിബധ്യതേ । സ്ത്രീണാം തഥാന്ത്രസുഷിരേ സ നിബദ്ധഃ പ്രജായതേ ॥ ൨,൩൨.
വാപ്യായനീ എന്നൊരു നാഡി ഉണ്ട്, അത് നാഭിയിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; സ്ത്രീകളിൽ അത് ആന്ത്രത്തിലെ പൊക്കിലാണു ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്; അവിടെ നിന്നാണ് ജനനം നടക്കുന്നത്.
ക്രാമന്തി ഭുക്തപീതാനി സ്ത്രീണാം ഗര്ഭോദരേ തഥാ । തൈരാപ്യായിതദേഹോഽസൌ ജന്തുര്വൃദ്ധിമുപൈതി ച ॥ ൨,൩൨.
സ്ത്രീകള് കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണവും പാനീയവും ഗര്ഭത്തില് പ്രവേശിക്കുന്നു. അതിനാല് അവയുടെ ശരീരത്തില് വളരുന്ന ജീവന് ആഹാരം ലഭിച്ച് വളര്ന്നു പോവുന്നു.
സ്മൃത്യസ്തത്ര പ്രയാന്ത്യസ്യ ബഹ്വ്യഃ സംസാരഭൂതയഃ । തതോ നിര്വേദമായാതി പീഡ്യമാന ഇതസ്തതഃ ॥ ൨,൩൨.
അവിടെ, അവന് അനേകം ഓര്മ്മകള് ഉണരുന്നു, അവയാണ് ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ അടിത്തറ. അങ്ങനെ പലവിധം വേദന അനുഭവിച്ച്, അവന് വിരക്തി അനുഭവിക്കുന്നു.
പുനര്നൈവം കരിഷ്യാമി ഭുക്തമാത്ര ഇഹോദരാത് । തഥാതഥാ യതിഷ്യാമി ഗര്ഭം നാപ്നോമ്യഹം യഥാ ॥ ൨,൩൨.
ഗര്ഭത്തില് ഭക്ഷണം ലഭിച്ച ഉടനെ, "ഇനി ഇങ്ങനെ ചെയ്യില്ല," എന്ന് അവന് ചിന്തിക്കുന്നു. "എന്തു വഴിയാലും വീണ്ടും ഗര്ഭത്തില് ജനിക്കാതിരിക്കാന് ശ്രമിക്കണം," എന്നും തീരുമാനിക്കുന്നു.
ഇതി സഞ്ചിന്തയഞ്ജീവോ സ്മൃത്വാ ജന്മശതാനി വൈ । യാനി പൂര്വാനുഭൂതാനി ദേവഭൂതാത്മജാനി വൈ ॥ ൨,൩൨.
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, ആ ആത്മാവ് ദേവന്മാരായോ, ഭൂതങ്ങളായോ, മനുഷ്യരായോ ആയിരുന്നു മുന്പ് അനുഭവിച്ച അനേകം ജന്മങ്ങള് ഓര്മ്മിക്കുന്നു.