മാസദ്വയേ തു സഞ്ജാതേ ത്വചാ മേദശ്ച ജായതേ । മജ്ജാസ്ഥീനി ത്രിഭിര്മാസൈഃ കേശാങ്ഗുല്യശ്ചതുര്ഥകേ ॥ ൨,൩൨.
രണ്ടു മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ചർമ്മവും കൊഴുപ്പും രൂപപ്പെടുന്നു. മൂന്നാം മാസത്തിൽ മജ്ജയും അസ്ഥികളും ഉണ്ടാകുന്നു. നാലാം മാസത്തിൽ മുടിയും നഖങ്ങളും വളരുന്നു.
കര്ണൌ ച നാസികേ വക്ഷോ ജായേരന്മാസി പഞ്ചമേ । കണ്ഠരന്ധ്രോദരം ഷഷ്ഠേ ഗുഹ്യാദിര്മാസി സപ്തമേ ॥ ൨,൩൨.
അഞ്ചാം മാസത്തിൽ ചെവി, മൂക്കു, നെഞ്ച് എന്നിവ രൂപം കൊള്ളുന്നു. ആറാം മാസത്തിൽ കഴുത്ത്, അകത്തളങ്ങൾ, വയറ് എന്നിവയും, ഏഴാം മാസത്തിൽ ഗുപ്തേന്ദ്രിയം തുടങ്ങിയ അവയവങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു.
അങ്ഗപ്രത്യങ്ഗസമ്പൂര്ണോ ഗര്ഭോ മാസൈരഥാഷ്ടഭിഃ । അഷ്ടമേ ചലതേ ജീവോ ധാത്രീഗര്ഭേ പുനഃ പുനഃ । നവമേമാസി സമ്പ്രാപ്തേ ഗര്ഭസ്ഥൌജൌ ദൃഢം ഭവേത് ॥ ൨,൩൨.
എട്ടു മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഗർഭസ്ഥശിശുവിന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും പൂർണ്ണമാകും. എട്ടാം മാസത്തിൽ ജീവൻ ഗർഭത്തിനകത്ത് പലതവണ ചലിക്കുന്നു. ഒൻപതാം മാസം എത്തിയാൽ ഗർഭസ്ഥശിശുവിന് ശക്തി ഉറപ്പുവരുന്നു.
ചികിത്സാ ജായതേ തസ്യ ഗര്ഭവാസപരിക്ഷയേ । നാരീ വാഥ നരോ വാഥ നപുംസ്ത്വം വാഭിജായതേ ॥ ൨,൩൨.
ഗർഭകാലം തീർന്നപ്പോൾ പ്രസവം നടക്കുന്നു. അപ്പോൾ സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ ഉഭയലിംഗിയോ ജനിക്കുന്നു.
ശക്തിത്രയം വിശാലാക്ഷം ഷാട്കൌശികസമായുതമ് । പഞ്ചേന്ദ്രിയസമോപേതം ദശനാഡീവിഭൂഷിതമ് ॥ ൨,൩൨.
മൂന്നു ശക്തികൾ ഉള്ളതും, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളതും, ആറു കവചങ്ങൾ ഉള്ളതും, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉള്ളതും, പത്ത് നാഡികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായവയാണ്.
ദശപ്രാണഗുണോപേതം യോ ജാനാതി സ യോഗവിത് । മജ്ജാസ്ഥിശുക്രമാംസാനി രോമ രക്തം ബലം തഥാ ॥ ൨,൩൨.
പത്ത് പ്രാണവായുക്കൾ ഉള്ളതും, ഇതറിയുന്നവൻ യോഗജ്ഞാനിയാകുന്നു. മജ്ജ, അസ്ഥി, വീര്യം, മാംസം, മുടി, രക്തം, ബലം എന്നിവയും അതോടൊപ്പം.
ഷാട്കൌശികമിദം പിണ്ഡം സ്യാജ്ജന്തോഃ പാഞ്ചഭൌതികമ് । നവമേ ദശമേ മാസി ജായതേ പാഞ്ചഭൌതികഃ ॥ ൨,൩൨.
ആറ് കവചങ്ങൾ ഉള്ള ഈ ശരീരം അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിതം. ഒൻപതോ പത്തോ മാസത്തിൽ ഈ പഞ്ചഭൗതിക ശരീരമുള്ള ജീവി ജനിക്കുന്നു.
സൂതിവാതൈഃ സമാകൃഷ്ടഃ പീഡയാ വിഹ്വലീകൃതഃ । പുഷ്ടോ നാഡ്യാഃ സുഷുമ്ണായാ യോഷിദ്ഗര്ഭസ്ഥിതസ്ത്വരന് ॥ ൨,൩൨.
ജനനവായുക്കൾ ആകർഷിച്ച്, വേദന കൊണ്ട് പീഡിതനായി, സുഷുമ്നാനാഡിയിൽ പോഷണം ലഭിച്ച്, സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ പാർക്കുന്നവൻ പുറത്തേക്കു വേഗത്തിൽ വരുന്നു.
thumb|പഞ്ചമഹാഭൂതാനി ക്ഷിതിര്വാരി ഹവിര്ഭോക്താ പവനാകാശമേവ ച । ഏഭിര്ഭൂതൈഃ പീഡിതസ്തു നിബദ്ധഃ സ്നായുബന്ധനൈഃ ॥ ൨,൩൨.
ഭൂമി, വെള്ളം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങൾ അവനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു. സ്നായുബന്ധങ്ങൾ കൊണ്ട് അവൻ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മൂലഭൂതാ ഇമേ പ്രോക്താഃ സപ്ത നാഡ്യന്തരേ സ്ഥിതാഃ । ത്വചാസ്ഥിനാഡ്യോ രോമാണി മാംസഞ്ചൈവാത്ര പഞ്ചമമ് ॥ ൨,൩൨.
ഇവയാണ് മൂലഭൂതങ്ങൾ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്. ഏഴു നാഡികളിൽ ഇവ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു: ചർമ്മം, അസ്ഥി, മുടി, മാംസം, അഞ്ചാമത് ഇവിടെയുള്ളത്.
ഏതേ പഞ്ച ഗുണാഃ പ്രോക്താ മയാ ഭൂമേഃ ഖഗേശ്വര । യഥാ പഞ്ച ഗുണാശ്ചാപസ്തഥാ തച്ഛൃണു കാശ്യപ ॥ ൨,൩൨.
ഭൂമിയുടെ ഈ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു, പക്ഷിരാജാവേ. വെള്ളത്തിന്റെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം, കശ്യപാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ലാലാ മൂത്രം തഥാ ശുക്രം മജ്ജാര രക്തഞ്ച പഞ്ചമമ് । ആപഃ പഞ്ചഗുണാഃ പ്രോക്താ ജ്ഞാതവ്യാസ്തേ പ്രയത്നതഃ ॥ ൨,൩൨.
ലാലം, മൂത്രം, വീര്യം, മജ്ജ, രക്തം എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചാണ് വെള്ളത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ എന്ന് അറിയണം. ഇവ ശ്രദ്ധയോടെ മനസ്സിലാക്കണം.
ക്ഷുധാ തൃഷാ തഥാ നിദ്രാ ആലസ്യം കാന്തിരേവ ച । തേജഃ പഞ്ചഗുണം പ്രോക്തം താര്ക്ഷ്യ സര്വത്രയോഗിഭിഃ ॥ ൨,൩൨.
വിഷമം, ദാഹം, ഉറക്കം, ആൾസ്യം, പ്രകാശം — ഇവയാണ് അഗ്നിയുടെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ എന്നും യോഗികൾ പറയുന്നു, താരക്ഷ്യ.
രാഗദ്വേഷൌ തഥാ ലജ്ജാ ഭയം മോഹസ്തഥൈവ ച । ഇത്യേതത്കഥിതം താര്ക്ഷ്യ വായുജം ഗുണപഞ്ചകമ് ॥ ൨,൩൨.
ആസക്തിയും ദ്വേഷവും, ലജ്ജയും ഭയവും മോഹവും — ഇതാണ് വായുവിന്റെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്, താരക്ഷ്യ.
ആകുഞ്ചനം ധാവനഞ്ച ലങ്ഘനഞ്ച പ്രസാരണമ് । നിരോധഃ പഞ്ചമഃ പ്രോക്തോ വായോഃ പഞ്ച ഗുണാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൨,൩൨.
കൂഞ്ചനം, ഓടൽ, ചാടൽ, നീട്ടൽ, അഞ്ചാമത് നിയന്ത്രണം — ഇവയാണ് വായുവിന്റെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഘോഷശ്ചിന്താ ച ഗാമ്ഭീര്യം ശ്രവണം സത്യസംക്രമഃ । ആകാശസ്യ ഗുണാഃ പഞ്ച ജ്ഞാതവ്യാസ്താര്ക്ഷ്യ യത്നതഃ ॥ ൨,൩൨.
ശബ്ദം, ചിന്ത, ആഴം, കേൾവ്, സത്യസംക്രമം — ഇവയാണ് ആകാശത്തിന്റെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ. ഇവ ശ്രദ്ധയോടെ അറിഞ്ഞിരിക്കണം, താരക്ഷ്യ.
ശ്രോത്രം ത്വക്ചക്ഷുഷീ ജിഹ്വാ നാസാ ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി ച । പാണീ പാദൌ ഗുദം പ്രാക്ച ഗുഹ്യം കര്മേന്ദ്രിയാണി ച ॥ ൨,൩൨.
ചെവി, ത്വക്ക്, കണ്ണ്, നാവ്, മൂക്ക് — ഇവ ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങൾ. കൈ, കാൽ, ഗുദം, ഗുപ്തേന്ദ്രിയം — ഇവ കർമേന്ദ്രിയങ്ങൾ.
ഇഡാച പിങ്ഗലാ ചൈവ സുഷുമ്ണാ ച തൃതീയകാ । ഗാന്ധാരീ ഗജജിഹ്വാ ച പൂഷാ ചൈവ യശാ തഥാ ॥ ൨,൩൨.
ഇട, പിംഗല, സുഷുമ്ന എന്നിങ്ങനെ മൂന്നാമത്തേത്; ഗന്ധാരി, ഗജജിഹ്വ, പൂഷ, യശാ എന്നിവയും.
അലമ്ബുഷാ കുഹൂശ്ചൈവ ശങ്ഖിനീ ദശമീ സ്മൃതാ । പിണ്ഡ മധ്യേ സ്ഥിതാ ഹ്യേതാഃ പ്രധാനാ ദശ നാഡയഃ ॥ ൨,൩൨.
അലമ്പുഷ, കുഹൂ, ശംഖിനി, ദശമി എന്നിങ്ങനെ പിണ്ഡത്തിന്റെ നടുവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രധാന പത്ത് നാഡികൾ ആണു.
പ്രാണാപാനൌ സമാനശ്ച ഉദാനോ വ്യാന ഏവ ച । നാഗഃ കൂര്മശ്ച കൃകരോ ദേവദത്തോ ധനഞ്ജയഃ ॥ ൨,൩൨.
പ്രാണൻ, അപാനൻ, സമാനൻ, ഉദാനൻ, വ്യാനൻ, കൂടാതെ നാഗൻ, കൂർമൻ, കൃകരൻ, ദേവദത്തൻ, ധനഞ്ജയൻ — ഇവയാണ്.
ഇത്യേതേ വായവഃ പ്രോക്താ ദശ ദേഹേഷു സുസ്ഥിതാഃ । കേവലം ഭുക്തമന്നഞ്ച പുഷ്ടിദം സര്വദേഹിനാമ് ॥ ൨,൩൨.
ഇവയാണ് ശരീരത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്ന പത്ത് വായുകൾ. എല്ലാം ജീവികൾക്കും പോഷണം നൽകുന്നത് ഭക്ഷ്യമാണ്.
നയതേ പ്രാണദോ വായുഃ ശരീരേ സര്വസന്ധിഷു । ആഹാരോ ഭുക്തമാത്രസ്തു വായുനാ ക്രിയതേ ദ്വിധാ ॥ ൨,൩൨.
പ്രാണവായു ശരീരത്തിലെ എല്ലാ സംയുക്തങ്ങളിലും ഭക്ഷ്യത്തെ എത്തിക്കുന്നു. ഭക്ഷണം കഴിച്ച ഉടൻ തന്നെ വായു അതിനെ രണ്ടായി വിഭജിക്കുന്നു.
സ പ്രവിശ്യ ഗുഹേ സമ്യക്പൃഥഗന്നം പൃഥഗ്ജലമ് । ഊര്ധ്വമഗ്നേര്ജലം കൃത്വാ തദന്നഞ്ച ജലോപരി ॥ ൨,൩൨.
അത് ശരിയായി ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ച്, ഭക്ഷ്യവും വെള്ളവും വേർതിരിക്കുന്നു; വെള്ളം അഗ്നിക്കു മുകളിൽ വയ്ക്കുന്നു, ഭക്ഷ്യം വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ.
അഗ്നേശ്ചാധഃ സ്വയം പ്രാണസ്തമഗ്നിഞ്ച ധമേച്ഛനൈഃ । വായുനാ ധമ്യമാനോഽഗ്നിഃ പൃഥക്കിട്ടം പൃഥഗ്രസമ് ॥ ൨,൩൨.
അഗ്നിക്കു കീഴിൽ സ്വയം പ്രാണവായു ഉണ്ട്; അത് മൃദുവായി അഗ്നിയെ ഉണർത്തുന്നു. വായു അഗ്നിയെ ഉണർത്തുമ്പോൾ, കുഴച്ചും രസം വേർതിരിക്കുന്നു.
മലൈര്ദ്വാദശഭിഃ കിട്ടം ഭിന്നം ദേഹാത്പൃഥഗ്ഭവേത് । കര്ണാക്ഷിനാസികാ ജിഹ്വാ ദന്തനാഭിവപുര്ഗുദമ് ॥ ൨,൩൨.
പന്ത്രണ്ടു വിധമാലുള്ള മലങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നു; ചെവി, കണ്ണ്, മൂക്ക്, നാവ്, പല്ല്, നാഭി, ത്വക്ക്, ഗുദം —
നഖാ മലാശ്രയാ ഹ്യേതേ വിണ്മൂത്രഞ്ചേത്യനന്തകമ് । ശുക്രശോണിതസംയോഗാദേതത്ഷാട്കൌശികം സ്മൃതമ് ॥ ൨,൩൨.
നഖങ്ങൾക്കും മലങ്ങൾക്കും വിറകും മൂത്രത്തിനും ഇവിടെയാണ് ആശ്രയം. ശുക്ലവും രക്തവും ചേർന്നാണ് ഈ ആറു വിധമാലുകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.
രോമ്ണാം കോട്യസ്തഥാ തിസ്രോഽപ്യര്ധകോടി സമന്വിതാഃ । ദ്വാത്രിംശദ്ദശനാഃ പ്രോക്താഃ സാമാന്യാദ്വിനതാസുത ॥ ൨,൩൨.
ഏഴു ലക്ഷത്തോളം രോമങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഇരുപത് നഖങ്ങളും ഉണ്ട്; സാധാരണയായി മുപ്പത്തിരണ്ട് പല്ലുകൾ ഉണ്ടെന്ന് വിനതയുടെ മകനേ, പറയുന്നു.
സപ്ത ലക്ഷാണി കേശാഃ സ്യുര്നഖാഃ പ്രോക്താസ്തു വിംശതിഃ । മാംസം പലസഹസ്രൈകം സാമാന്യാദ്ദേഹസംസ്ഥിതമ് ॥ ൨,൩൨.
ഏഴു ലക്ഷത്തോളം രോമങ്ങളും ഇരുപത് നഖങ്ങളും ഉണ്ട്; ശരീരത്തിൽ സാധാരണയായി ആയിരം പല തൂക്കമുള്ള മാംസം ഉണ്ട്.
രക്തം പലശതം താര്ക്ഷ്യം ബുദ്ധമേവ പുരാതനൈഃ । പലാനി ദശ മേദശ്ച ത്വചാ ചൈവ തു തത്സമാ ॥ ൨,൩൨.
രക്തം നൂറ് പല തൂക്കമാണെന്ന് പുരാതനർ പറയുന്നു, താർക്ഷ്യ; പത്ത് പല തൂക്കമാണ് മേദസും, ത്വക്കും അതിന് തുല്യമാണ്.
പലദ്വാദശകം മജ്ജാ മഹാരക്തം പലത്രയമ് । ശുക്രം ദ്വികുഡവം ജ്ഞേയം ശോണിതം കുഡവം സ്മൃതമ് ॥ ൨,൩൨.
പന്ത്രണ്ടു പല തൂക്കമാണ് മജ്ജ; മൂന്നു പല തൂക്കമാണ് മഹാരക്തം; രണ്ട് കുഡവം ശുക്ലം, ഒരു കുഡവം രക്തം എന്നാണ് അറിയേണ്ടത്.