പങ്ഗാവന്ധേ ച കാണേ ച ഹ്യര്ധോന്മീലിതലോചനേ । തിലേഷു ദര്ഭാന്സംസ്തീര്യ ദാനമുക്തം തദക്ഷയമ് ॥ ൨,൩൦.
കൈകഴിവില്ലാത്തവർക്കും, കുരുടർക്കും, ഒറ്റകണ്ണിക്കാർക്കും, പകുതിയോളം കണ്ണ് തുറന്നവർക്കും ദർഭപ്പുല്ലിൽ എള്ള് വച്ചുകൊടുത്താൽ ആ ദാനം അക്ഷയമാണ്.
തിലാ ലൌഹം ഹിരണ്യഞ്ച കാര്പാസം ലവണം തഥാ । സപ്തധാന്യം ക്ഷിതിര്ഗാവ ഏകൈകം പാവനം സ്മൃതമ് ॥ ൨,൩൦.
എള്ള്, ഇരുമ്പ്, പൊൻ, കരുമ്പ്, ഉപ്പ്, ഏഴു തരത്തിലുള്ള ധാന്യങ്ങൾ, ഭൂമി, പശു — ഇവയൊന്നൊന്നും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ലോഹദാനാദ്യമസ്തുഷ്യേദ്ധര്മ രാജസ്തിലാര്പണാത് । ലവണേ ദീയമാനേ തു ന ഭയം വിദ്യതേ യമാത് ॥ ൨,൩൦.
ഇരുമ്പ് പോലുള്ള വസ്തുക്കളും എള്ളും ദാനം ചെയ്താൽ ധർമ്മരാജാവ് സന്തോഷിക്കും. ഉപ്പു ദാനം ചെയ്താൽ യമനിൽ നിന്ന് ഭയമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
കര്പാസസ്യ തു ദാനേന ന ഭൂതേഭ്യോ ഭയം ഭവേത് । താരയന്തി നരം ഗാവസ്ത്രിവിധാശ്ചൈവ പാതകാത് ॥ ൨,൩൦.
പൂവൻപറുത്തു ദാനം ചെയ്താൽ ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭയം ഉണ്ടാകില്ല. മൂന്നു തരത്തിലുള്ള പശുക്കൾ പാപത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യനെ രക്ഷിക്കും.
ഹേമദാനാത്സുഖം സ്വര്ഗേ ഭൂമിദാനാന്നൃപോ ഭവേത് । ഹേമഭൂമിപ്രദാനാച്ച ന പീഡാ നരകേ ഭവേത് ॥ ൨,൩൦.
പൊന്നു ദാനം ചെയ്താൽ സ്വർഗത്തിൽ സന്തോഷം ലഭിക്കും. ഭൂമി ദാനം ചെയ്താൽ രാജാവാവും. പൊന്നും ഭൂമിയും ഒരുമിച്ച് ദാനം ചെയ്താൽ നരകത്തിൽ വേദന അനുഭവിക്കേണ്ടതില്ല.
സര്വേഽപി യമദൂതാശ്ച യമരൂപാ വിഭീഷണാഃ । സര്വേ തേ വരദാ യാന്തി സപ്തധാന്യേന പ്രീണിതാഃ ॥ ൨,൩൦.
യമന്റെ ഭയങ്കരരൂപത്തിലുള്ള ദൂതന്മാർ ഏവരും ഏഴു ധാന്യങ്ങൾ ദാനം ചെയ്ത് സന്തോഷിപ്പിച്ചാൽ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവരാകും.
വിഷ്ണോഃ സ്മരണമാത്രേണ പ്രാപ്യതേ പരമാ ഗതിഃ । ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം മര്ത്യൈര്യാ ഗതിരാപ്യതേ ॥ ൨,൩൦.
മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഓർത്തു മാത്രം പരമഗതി ലഭിക്കും. മനുഷ്യർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഈ മാർഗ്ഗം മുഴുവനും ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു.
തസ്മാത്പുത്രം പ്രശംസന്തി ദദാതി പിതുരാജ്ഞയാ । ഭൂമിഷ്ഠം പിതരം ദൃഷ്ട്വാ ഹ്യര്ധോന്മീലിതലോചനമ് ॥ ൨,൩൦.
അതിനാൽ അച്ഛന്റെ കല്പനപ്രകാരം, നിലത്ത് കിടക്കുന്ന അച്ഛന്റെ അരയടച്ച കണ്ണുകൾ കണ്ടു, ദാനം ചെയ്യുന്ന മകനാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്.
തസ്മിന് കാലേ സുതോ യസ്തു സര്വദാനാനി ദാപയേത് । ഗയാശ്രാദ്ധാദ്വിശിഷ്യേത സ പുത്രഃ കുലനന്ദനഃ ॥ ൨,൩൦.
ആ സമയത്ത് എല്ലാ ദാനങ്ങളും നടത്തിക്കുന്ന മകൻ, ഗയാശ്രാദ്ധത്തേക്കാൾ മഹത്വം നേടുന്നു. അങ്ങനെയുള്ള മകനാണ് കുടുംബത്തിന്റെ ആനന്ദം.
സ്വസ്ഥാനാച്ചലിതശ്ചാസൌ വികലസ്യ പിതുസ്തദാ । പുത്രൈര്യത്നേന കര്തവ്യാ പിതരം താരയന്തി തേ ॥ ൨,൩൦.
അച്ഛൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട് കിടക്കുമ്പോൾ, മക്കൾ ശ്രമപൂർവ്വം കര്മ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കണം. അങ്ങനെ അവർ അച്ഛനെ രക്ഷിക്കും.
കിം ദത്തൈര്ബഹുഭിര്ദാനൈഃ പിതുരന്ത്യേഷ്ടിമാചരേത് । അശ്വമേധോ മഹായജ്ഞഃ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ് ॥ ൨,൩൦.
അച്ഛന്റെ അന്തിമകർമ്മം ചെയ്യാതെ അനവധി ദാനങ്ങൾ നൽകിയാലെന്ത്? അശ്വമേധം പോലുള്ള മഹായാഗം പോലും അതിന്റെ പത്തിനാറിൽ ഒന്നിനും തുല്യമല്ല.
ധര്മാത്മാ സ നു പുത്രോ വൈദേവൈരപി സുപൂജ്യതേ । ദാപയേദ്യസ്തു ദാനാനി ഹ്യാതുരം പിതരം ഭുവി ॥ ൨,൩൦.
ഭൂമിയിൽ രോഗാവസ്ഥയിൽ കഴിയുന്ന അച്ഛനുവേണ്ടി ദാനങ്ങൾ നടത്തിക്കുന്ന മകനാണ് ധാർമ്മികനും, വേദങ്ങൾക്കു പോലും അത്യന്തം ആരാധ്യനുമാണ്.
ലോഹദാനഞ്ച ദാതവ്യം ഭൂമിയുക്തേന പാണിനാ । യമം ഭീമഞ്ച നാപ്നോതി ന ഗച്ഛേത്തസ്യ വേശ്മനി ॥ ൨,൩൦.
ഭൂമിയെ സ്പർശിച്ച് കൈകൊണ്ട് ഇരുമ്പ് ദാനം ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഭയങ്കരനായ യമനെ കാണേണ്ടതില്ല, അവന്റെ ലോകത്തും പോകേണ്ടതില്ല.
കുഠാരോ മുസലോ ദണ്ഡഃ ഖഡ്ഗശ്ച ച്ഛുരികാ തഥാ । ഏതാനി യമഹസ്തേഷു ദൃശ്യാനി പാപകര്മിണാമ് ॥ ൨,൩൦.
കുരുവടി, ഉലക്ക, ദണ്ഡം, വാൾ, കത്തി — ഇവയെല്ലാം പാപം ചെയ്തവർക്കായി യമന്റെ കൈകളിൽ കാണപ്പെടും.
തസ്മാല്ലോഹസ്യ ദാനന്തു ബ്രാഹ്മണായാതുരോ ദദേത് । യമായുധാനാം സന്തുഷ്ട്യൈ ദാനമേതദുദാഹൃതമ് ॥ ൨,൩൦.
അതിനാൽ രോഗിയായവൻ ബ്രാഹ്മണനു ഇരുമ്പ് ദാനം ചെയ്യണം. യമന്റെ ആയുധങ്ങൾ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ഈ ദാനം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗര്ഭസ്ഥാഃ ശിശവോ യേ ച യുവാനഃ സ്ഥവിരാസ്തഥാ । ഏഭിര്ദാനവിശേഷൈസ്തു നിര്ദഹേയുഃ സ്വപാതകമ് ॥ ൨,൩൦.
ഗർഭത്തിൽ ഉള്ളവർ, യുവാക്കൾ, വയോധികർ — ഇവർ ഈ പ്രത്യേക ദാനങ്ങൾകൊണ്ട് സ്വന്തം പാപങ്ങൾ കത്തിച്ചുകളയാം.
ഛുരിണഃ ശ്യാമശബലൌ ഷണ്ഡാമര്കാ ഉദുമ്ബരാഃ । ശബലാ ശ്യാമദൂതാ യേ ലോഹദാനേന പ്രീണിതാഃ ॥ ൨,൩൦.
കത്തിയുള്ളവർ, കറുത്തവർ, പുള്ളിപ്പുള്ളികൾ, ഉണർവില്ലാത്തവർ, ഉഡുമ്പരമരങ്ങൾ, പുള്ളിപ്പുള്ളിയും കറുത്തവരുമായ ദൂതന്മാർ — ഇവരെല്ലാം ഇരുമ്പ് ദാനം ചെയ്താൽ സന്തോഷിക്കും.
പുത്രാഃ പൌത്രാസ്തഥാ ബന്ധുഃ സഗോത്രാഃ സുഹഹൃദസ്തഥാ । ദദതേ നാതുരേ ദാനം ബ്രഹ്മഘ്നൈസ്തു സമാ ഹി തേ ॥ ൨,൩൦.
മക്കൾ, മുമ്മക്കൾ, ബന്ധുക്കൾ, ഒരേ കുടുംബത്തിലെവർ, പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കൾ — ഇവർ രോഗിക്ക് ദാനം നടത്തില്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കാരോട് തുല്യരാണ്.
പഞ്ചത്വേ ഭൂമിയുക്തസ്യ ശൃണു തസ്യ ച യാ ഗതിഃ । അതിവാഹഃ പുനഃ പ്രേതോവര്ഷോര്ധ്വം സുകൃതം ലഭേത് ॥ ൨,൩൦.
ഭൂമിയെ സ്പർശിച്ചുകൊണ്ട് മരിക്കുന്നവന്റെ ഗതി കേൾക്കൂ: അവൻ ഭാരവാഹിയായി, ഒരു വർഷം പ്രേതമായി കഴിഞ്ഞ് നല്ല പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം നേടും.
അഗ്നിത്രയം ത്രയോ ലോകാസ്ത്രയോ വേദാസ്ത്രയോഽമരാഃ । കാലത്രയം ത്രിസന്ധ്യം ച ത്രയോ വര്ണാസ്ത്രിശക്തയഃ ॥ ൨,൩൦.
മൂന്നു അഗ്നികൾ, മൂന്നു ലോകങ്ങൾ, മൂന്നു വേദങ്ങൾ, മൂന്നു അമരന്മാർ, മൂന്നു കാലങ്ങൾ, മൂന്നു സന്ധികൾ, മൂന്നു വർണ്ണങ്ങൾ, മൂന്നു ശക്തികൾ.
പാദാദൂര്ധ്വം കടിം യാവത്താവദ്ബ്രഹ്യാധിതിഷ്ഠതി । ഗ്രീവാം യാവദ്ധരിര്നാഭേഃ ശരീരേ മനുജസ്യ ച ॥ ൨,൩൦.
കാലിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് അരയോളം ബ്രഹ്മാവ് വസിക്കുന്നു; നാഭിയിൽ നിന്ന് കഴുത്തുവരെ ഹരിയാണ് മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്നത്.
മസ്തകേ തിഷ്ഠതീശാനോ വ്യക്താവ്യക്തോ മഹേശ്വരഃ । ഏകമൂര്തേസ്ത്രയോ ഭാഗാ ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുഹേശ്വരാഃ ॥ ൨,൩൦.
തലയിൽ ഈശാനൻ, വ്യക്തവും അവ്യക്തവുമായ മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്നു; ഒരേ രൂപത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ഈശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അഹം പ്രാണഃ ശരീരസ്ഥോ ഭൂതഗ്രാമചതുഷ്ടയേ । ധര്മാധര്മേ മതിം ദദ്യാത്സുഖദുഃഖേ കൃതാകൃതേ ॥ ൨,൩൦.
ഞാൻ ശരീരത്തിൽ പാർക്കുന്ന പ്രാണനാണ്, നാലു തരത്തിലുള്ള ജീവികളിൽ ഉള്ളത്; ധർമ്മത്തിലും അധർമ്മത്തിലും, സുഖത്തിലും ദുഃഖത്തിലും, ചെയ്തതിലും ചെയ്യാത്തതിലും വിവേകം നൽകുന്നത് ഞാനാണ്.
ജന്തോര്വുദ്ധിം സമാസ്ഥായ പൂര്വമര്മാധിവാസിതാമ് । അഹമേവ തഥാ ജീവാന്പ്രേരയാമി ച കര്മസു । സ്വര്ഗം ച നരകം മോക്ഷം പ്രയാന്തി പ്രാണിനോ ധ്രുവമ് ॥ ൨,൩൦.
ജീവിയുടെ ബുദ്ധിയിൽ, മുമ്പ് പ്രധാന മർമ്മങ്ങളിൽ പാർക്കുന്നവനായി, ഞാൻ തന്നെയാണ് ജീവികളെ കർമങ്ങളിൽ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്; അവശ്യം തന്നെ, ജീവികൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലും നരകത്തിലും മോക്ഷത്തിലും എത്തുന്നു.
സ്വര്ഗസ്ഥം നരകസ്ഥം വാ ശ്രാദ്ധേ വാപ്യായനം ഭവേത് । തസ്മാച്ഛ്രാദ്ധാനി കുര്വീത ത്രിവിധാനി വിചക്ഷണഃ ॥ ൨,൩൦.
സ്വർഗ്ഗത്തോ നരകത്തോ അല്ലെങ്കിൽ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ആയാലും ആഹാരം ലഭിക്കും; അതുകൊണ്ട് ബുദ്ധിമാൻ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ശ്രാദ്ധങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
മത്സ്യം കര്മം ച വാരാഹം നാരസിംഹഞ്ച വാമനമ് । രാമം രാമം ച കൃഷ്ണം ച ബുദ്ധം ചൈവ സകല്കിനമ് । ഏതാനി ദശ നാമാനി സ്മര്തവ്യാനി സദാ ബുധൈഃ ॥ ൨,൩൦.
മത്സ്യം, കൂർമ്മം, വരാഹം, നരസിംഹം, വാമനം, രാമൻ, രാമൻ, കൃഷ്ണൻ, ബുദ്ധൻ, കല്കി — ഈ പത്ത് നാമങ്ങൾ സദാ ജ്ഞാനികൾ ഓർക്കണം.
സ്വര്ഗം ജീവാഃ സുഖം യാന്തി ച്യുതാഃ സ്വര്ഗാച്ച മാനവാഃ । ലബ്ധ്വാ സുഖം ച വിത്തം ച ദയാദാക്ഷിണ്യസംയുതാഃ । പുത്രപൌത്രൈര്ധനൈരാഢ്യാ ജീവേയുഃ ശരദാം ശതമ് ॥ ൨,൩൦.
സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോകുന്ന ജീവികൾ സന്തോഷം നേടുന്നു; സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരായി ജനിച്ചവർ സന്തോഷവും സമ്പത്തും ലഭിച്ച്, ദയയും ദാനവും ഉള്ളവരായി, മക്കളിലും മുമ്മക്കളിലും ധനത്തിലും സമ്പന്നരായി നൂറു വർഷം ജീവിക്കുന്നു.
ആതുരേ ച ദദേദ്ദാനം വിഷ്ണുപൂജാഞ്ച കാരയേത് । അഷ്ടാക്ഷരം തഥാ മന്ത്രം ജപേദ്വാ ദ്വാദശാക്ഷരമ് ॥ ൨,൩൦.
രോഗികള്ക്ക് ദാനം നൽകുകയും വിഷ്ണുവിനെ പൂജിക്കുകയും വേണം; അഷ്ടാക്ഷരമോ അല്ലെങ്കിൽ ദ്വാദശാക്ഷരമോ എന്ന മന്ത്രം ജപിക്കണം.
പൂജയേച്ഛുക്ലപുഷ്പൈശ്ച നൈവേദ്യൈര്ഘൃതപാചിതൈഃ । തഥാ ഗന്ധൈശ്ച ധൂപൈശ്ച ശ്രുതിസ്മൃതിമനൂദിതൈഃ ॥ ൨,൩൦.
വെളുത്ത പുഷ്പങ്ങളാൽ, നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്ത നൈവേദ്യങ്ങളാൽ, സുഗന്ധങ്ങളാലും ധൂപങ്ങളാലും, ശൃതി-സ്മൃതികളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ പൂജിക്കണം.
വിഷ്ണുര്മാതാ പിതാ വിഷ്ണുര്വിഷ്ണുഃ സ്വജനബാന്ധവാഃ । യത്ര വിഷ്ണും ന പശ്യാമി തേന വാസേന കിം മമ ॥ ൨,൩൦.
വിഷ്ണു അമ്മയാണ്, വിഷ്ണു അച്ഛനാണ്, വിഷ്ണു ബന്ധുക്കളാണ്; ഞാൻ വിഷ്ണുവിനെ കാണാത്ത സ്ഥലത്ത് എനിക്ക് വാസം എന്തിനാണ്?