സ്വഗോത്രേഽപ്യശുചിസ്താവദ്യാവത്പിണ്ഡം ന മേലയേത് । മേലനാത്പ്രേതശബ്ദസ്തു നിവര്തേത ഖഗേശ്വര ॥ ൨,൨൬.
സ്വന്തം ഗോത്രത്തിലും, പിണ്ഡം ചേർക്കുന്നതുവരെ അശുദ്ധി നിലനിൽക്കും. പിണ്ഡം ചേർത്താൽ 'പ്രേതൻ' എന്ന പേര് അവസാനിക്കും, പക്ഷീശ്വര.
ആനന്ത്യാത്കുലധര്മാണാം പുംസാഞ്ചൈവായുഷഃ ക്ഷയാത് । അസ്ഥിരത്വാച്ഛരീരസ്യ ദ്വാദശാഹഃ പ്രശസ്യതേ ॥ ൨,൨൬.
കുടുംബധർമ്മങ്ങൾ അനന്തമായതിനാലും, മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സ് കുറയുന്നതിനാലും, ശരീരം സ്ഥിരമല്ലാത്തതിനാലും, പന്ത്രണ്ടു ദിവസം ആചരിക്കുക ഉത്തമമാണ്.
നിരഗ്നികഃ സാഗ്നികോ വാ ദ്വാദശാഹേ സപിണ്ഡയേത് ॥ ൨,൨൬.
അഗ്നിയില്ലാതെയോ അഗ്നിയോടെയോ ആയാലും, പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം സപിണ്ഡം നടത്തണം.
ദ്വാദശാഹേ ത്രിപക്ഷേ വാ ഷണ്മാസേ വത്സരേഽപി വാ । സപിണ്ഡീകരണം പ്രോക്തമൃഷിഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ ॥ ൨,൨൬.
പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്ന് പക്ഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞോ, ആറുമാസം കഴിഞ്ഞോ, ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞോ, സപിണ്ഡം ചെയ്യണമെന്ന് സത്യദർശികളായ ഋഷിമാർ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
സപുത്ത്രസ്യ ന കര്തവ്യമേകോദ്ദിഷ്ടം കദാചന । സപിണ്ഡീകരണാദൂര്ധ്വം യത്രയത്ര പ്രദീയതേ ॥ ൨,൨൬.
ഒരു മകനുള്ളവർക്കായി ഒരിക്കലും ഏകോദ്ദിഷ്ടം എന്ന ചടങ്ങ് നടത്തരുത്. സപിണ്ഡീകരണം കഴിഞ്ഞിടത്തൊക്കെയും ഇതു പ്രയോഗിക്കരുത്.
തത്രതത്ര ത്രയം കാര്യമന്യഥാ പിതൃഘാതകഃ । ത്രിഭിഃ കുര്യാദശക്തശ്ച പാര്വണം മുനിനോദിതമ് ॥ ൨,൨൬.
അവിടവിടെയൊക്കെയും മൂന്നു ചടങ്ങുകൾ നിർബന്ധമായും നടത്തണം; അല്ലാത്തപക്ഷം പിതൃഹത്യക്കാരനാകുന്നു. അതിനാവശ്യമില്ലെങ്കിൽ, മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നപോലെ പക്ഷശ്രാദ്ധം നടത്താം.
തദ്ദിനേ തദ്ദിനേ കുര്യാത്പിതാമഹമുഖാന്യതഃ । അജ്ഞാനാദ്ദിനമാസാനാം തസ്മാത്പാര്വണമിഷ്യതേ ॥ ൨,൨൬.
ആ ദിവസങ്ങളിൽ പിതാമഹന്മാരുടെ പേരിൽ ചടങ്ങുകൾ നടത്തണം; എന്നാൽ ദിവസം അല്ലെങ്കിൽ മാസം അറിയാത്തപക്ഷം, പക്ഷശ്രാദ്ധം മതിയാകും.
അനുത്പന്നശരീരസ്യ ന ദാനം പിതൃഭിഃ സഹ । ഏതൈഃ ഷോഡശഭിഃ ശ്രാദ്ധൈഃ പ്രേതോ മുക്തസ്തു ജായതേ ॥ ൨,൨൬.
ജനനം സംഭവിക്കാത്തവർക്കായി പിതാക്കളോടൊപ്പം ദാനം ചെയ്യേണ്ടതില്ല; എന്നാൽ ഈ പതിനാറു ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ചെയ്താൽ പ്രേതൻ മോചിതനാകും.
അപുത്ത്രസ്യ സപിണ്ഡത്വം നൈവ കുര്യാത്സ്ത്രിയോഽപി വാ । യാവജ്ജീവ ച സദ്ഭത്ര്യാ ന കുര്യാത്സഹപിണ്ഡതാമ് ॥ ൨,൨൬.
മകനില്ലാത്തവർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും സപിണ്ഡബന്ധം സ്ഥാപിക്കരുത്; നല്ല ഭാര്യ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അവളെയും സപിണ്ഡയാക്കരുത്.
ബ്രാഹ്മാദിഷു വിവാഹേഷു യാ വധൂരിഹ സംസ്കൃതാ । ഭര്തൃഗോത്രേണ കര്തവ്യാസ്തസ്യാഃ പിണ്ഡോദകക്രിയാഃ ॥ ൨,൨൬.
ബ്രാഹ്മാദി വിവാഹങ്ങളിൽ, ഇവിടെ സംസ്കരിക്കപ്പെട്ട വധുവിന് ഭർത്താവിന്റെ കുടുംബത്തിൽപെട്ടവളെന്ന നിലയിൽ പിണ്ഡം, ജലം തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ നടത്തണം.
ആസുരാദിവിവാ ഹേഷു യാ വ്യൂഢാ കന്യകാ ഭവേത് । തസ്യാസ്തു പിതൃഗോത്രേണ കുര്യാത്പിണ്ഡോദകക്രിയാഃ ॥ ൨,൨൬.
ആസുരാദി വിവാഹങ്ങളിൽ, വിവാഹം കഴിക്കപ്പെട്ട പെൺകുട്ടിക്ക് പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിൽപെട്ടവളെന്ന നിലയിൽ പിണ്ഡം, ജലം തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ നടത്തണം.
പിതുഃ പുത്ത്രേണ കര്തവ്യം സപിണ്ഡീകരണം സദാ । പുത്ത്രാഭാവേ തു പത്നീ സ്യാത്പത്ന്യഭാവേ സഹോദരഃ ॥ ൨,൨൬.
പിതാവിനുവേണ്ടി സപിണ്ഡീകരണം മകൻ എപ്പോഴും നടത്തണം; മകൻ ഇല്ലെങ്കിൽ ഭാര്യ, ഭാര്യയും ഇല്ലെങ്കിൽ സഹോദരൻ ചെയ്യണം.
ഭ്രാതാ വാ ഭ്രാതൃപുത്ത്രോ വാ സപിണ്ഡഃ ശിഷ്യ ഏവ വാ । സപിണ്ഡനക്രിയാം കൃത്വാ കുര്യാന്നാന്ദീമുഖം തതഃ ॥ ൨,൨൬.
സഹോദരൻ, സഹോദരന്റെ മകൻ, അല്ലെങ്കിൽ ശിഷ്യൻ സപിണ്ഡനായാൽ അവൻ സപിണ്ഡ ചടങ്ങ് നടത്തി, പിന്നെ നന്ദീമുഖം നടത്തണം.
ജ്യേഷ്ഠസ്യൈവ കനിഷ്ഠേന ഭ്രാതൃപുത്ത്രേണ ഭാര്യയാ । സപിണ്ഡീകരണം കാര്യം പുത്രഹീനേ നരേ ഖഗ ॥ ൨,൨൬.
മകനില്ലാത്ത പുരുഷനു, കിളിയെ, ഇളയ സഹോദരൻ, സഹോദരന്റെ മകൻ, അല്ലെങ്കിൽ മൂത്തവന്റെ ഭാര്യ സപിണ്ഡീകരണം നടത്തണം.
ഭ്രാതൄണാമേകജാതാനാമേകശ്ചേത്പുത്രവാന് ഭവേത് । സര്വേതേ തേന പുത്രേണ പുത്രിണോ മനുരബ്രവീത് ॥ ൨,൨൬.
ഒരേ മാതാപിതാക്കളിൽ ജനിച്ച സഹോദരന്മാരിൽ ഒരാള്ക്ക് മാത്രം മകൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ മകന്റെ വഴി എല്ലാവർക്കും മകനുണ്ടെന്നു മനു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സര്വേഷാം പുത്രഹീനാനാം പത്നീ കുര്യാത്സപിണ്ഡനമ് । ഋത്വിജാ കാരയേദ്വാപി പുരോഹിതമഥാപി വാ ॥ ൨,൨൬.
മകനില്ലാത്ത എല്ലാവർക്കും ഭാര്യ സപിണ്ഡം ചെയ്യണം; അല്ലെങ്കിൽ യാജമാനന്മാർക്കോ കുടുംബപൂജാരിക്കോ ചെയ്യാം.
കൃതചൂഡോപനീതശ്ച പിതുഃ ശ്രാദ്ധം സമാചരേത് । ഉച്ചാരയേത്സ്വധാകാരം ന തു വേദാക്ഷരാണ്യസൌ ॥ ൨,൨൬.
ചൂഡാകർമ്മവും ഉപനയനം ചെയ്തവൻ പിതാവിന്റെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; സ്വധാ എന്ന മന്ത്രം മാത്രം ഉച്ചരിക്കണം, വേദമന്ത്രങ്ങൾ ആവശ്യമില്ല.
ഭര്ത്രാദിഭിസ്ത്രിഭിഃ കാര്യം സപിണ്ഡീകരണം സ്ത്രിയാഃ । പിതൃവ്യഭ്രാതൃപുത്രേണ സോദരേണ കനീയസാ ॥ ൨,൨൬.
സ്ത്രീക്ക് ഭർത്താവും മറ്റ് ബന്ധുക്കളും, പിതാവിന്റെ സഹോദരൻ, സഹോദരന്റെ മകൻ, അല്ലെങ്കിൽ ഇളയ സഹോദരൻ സപിണ്ഡീകരണം നടത്തണം.
അര്വാക്സംവത്സരാത്സന്ധൌ പൂര്ണേ സംവത്സരേഽപി വാ । യേ സപിണ്ഡീകൃതാഃ പ്രേതാസ്തേഷാം ന സ്യാത്പൃഥക്ക്രിയാ ॥ ൨,൨൬.
ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ, സംവത്സരസന്ധിക്കാലത്തോ, ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാലോ, സപിണ്ഡീകരണം ചെയ്ത പ്രേതർക്കായി വേറിട്ട ചടങ്ങുകൾ വേണ്ട.
സപിണ്ഡനേ കൃതേ വത്സ പൃഥക്ത്വം തു വിഗര്ഹിതമ് । യസ്തു കുര്യാത്പൃഥക്പിണ്ഡം പിതൃഹാ സോഽഭിജായതേ ॥ ൨,൨൬.
സപിണ്ഡം ചെയ്തശേഷം, കുട്ടിയേ, വേർതിരിവ് ദോഷകരമാണ്; ആരെങ്കിലും വേറിട്ട പിണ്ഡം ചെയ്താൽ പിതൃഹത്യക്കാരനാകും.
സപിണ്ഡീകരണേ വൃത്തേ പൃഥക്ത്വം നോപപദ്യതേ । പൃഥക്പിണ്ഡേ കൃതേ പശ്ചാത്പുനഃ കുര്യാത്സപിണ്ഡനമ് ॥ ൨,൨൬.
സപിണ്ഡീകരണം ചെയ്താൽ വേർതിരിവ് ശരിയല്ല; പക്ഷേ വേറിട്ട പിണ്ഡം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ വീണ്ടും സപിണ്ഡം ചെയ്യണം.
സപിണ്ഡീകരണം കൃത്വാ ഏകോദ്ദിഷ്ടം കരോതി യഃ । ആത്മാനം ച തഥാ പ്രേതം സ നയേദ്ദമശാസനമ് ॥ ൨,൨൬.
സപിണ്ഡീകരണം കഴിഞ്ഞ് ഒരാൾ ഏകോദ്ദിഷ്ടം ചെയ്താൽ, താനും പ്രേതനും ശിക്ഷയുടെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകും.
വര്ഷം യാവക്ത്രിയാ കാര്യാ നാമഗോത്രേണ ധീമതാ । ഘടാദി ഭോജനം നിത്യം പദദാനാനി യാനി ച । സപിണ്ഡീകരണേ വൃത്തേ ഏകസ്യൈവ തു ദാപയേത് ॥ ൨,൨൬.
ഒരു വർഷം മുഴുവൻ, ജ്ഞാനമുള്ളവർ മരിച്ചവരുടെ പേര്, കുടുംബം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് നിർദ്ദിഷ്ട ചടങ്ങുകൾ നടത്തണം. ദിവസേന ഭക്ഷണവും വെള്ളവും അർപ്പിക്കണം; പാത്രങ്ങൾ പോലുള്ള വസ്തുക്കളും ദാനം ചെയ്യണം. സപിണ്ഡീകരണം കഴിഞ്ഞാൽ, ഈ അർപ്പണങ്ങൾ ഒരാൾക്കായി മാത്രം നടത്തണം.
അന്നം പാനീയസഹിതം സംഖ്യാം കൃത്വാബ്ദികസ്യ ച । ദാതവ്യം ബ്രാഹ്മണേ പക്ഷിഞ്ജലപൂര്ണഘടാദികമ് ॥ ൨,൨൬.
വർഷാന്ത്യ ചടങ്ങിനനുസരിച്ച് എണ്ണമിട്ട്, അന്നവും വെള്ളവും ബ്രാഹ്മണനു നൽകണം; പക്ഷികൾ നിറച്ച പാത്രങ്ങൾ പോലുള്ള വസ്തുക്കളും അർപ്പിക്കണം.
പിണ്ഡാന്തേ തസ്യ സകലാ വര്ഷവൃത്തിഃ സ്വശക്തിതഃ । ദിവ്യദേഹോ വിമാനസ്ഥഃ സുഖം യാതി യമാലയമ് ॥ ൨,൨൬.
പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നതിന്റെ അവസാനം, ഒരുവർഷം മുഴുവൻ, തനിക്കുള്ള ശേഷിയനുസരിച്ച് ചെയ്താൽ, departed ആത്മാവ് ദിവ്യമായ ശരീരം പ്രാപിച്ച്, ദിവ്യവാഹനത്തിൽ കയറി, സന്തോഷത്തോടെ യമലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
ജീവമാനേ ച പിതരി ന ഹി പുത്ത്രേ സപിണ്ഡതാ । സ്ത്രീണാം സപിണ്ഡനം നാസ്തി തഥാ ഭര്തരി ജീവതി ॥ ൨,൨൬.
അച്ഛൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ മകനു സപിണ്ഡബന്ധം ഉണ്ടാകില്ല. സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ സപിണ്ഡബന്ധം ഇല്ല.
ഹുതാശം യാ സമാരൂഢാ ചതുര്ഥേഽഹ്നി പതിവ്രതാ । തസ്യാ ഭര്തൃദിനേ കാര്യം വൃഷോത്സര്ഗാദികം ച യത് ॥ ൨,൨൬.
നാലാം ദിവസം ഭർത്താവിന്റെ ചിതയിൽ ചാടിയ പതിവ്രതയായ ഭാര്യയ്ക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ ചരമദിനത്തിൽ വൃഷാഭം വിട്ടുവിടൽ തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾ നടത്തണം.
പുത്ത്രികാ പതിഗോത്രാ സ്യാദധസ്താത്പുത്രജന്മനഃ । പുത്രോത്പത്തേഃ പരസ്താത്സാ പിതൃഗോത്രം വ്രജേത്പുനഃ ॥ ൨,൨൬.
മകൾക്ക് മകൻ ജനിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് ഭർത്താവിന്റെ കുടുംബത്തിലാണ് അവൾ. മകൻ ജനിച്ചശേഷം അവൾ വീണ്ടും പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു.
പതിപത്ന്യോഃ സദൈകത്വം ഹുതാശം യാധിരോഹതി । പുത്രേണൈവ പൃഥക്ശ്രാദ്ധം ക്ഷയാഖ്യേ തസ്യ വാസരേ ॥ ൨,൨൬.
ഭാര്യ ഭർത്താവിന്റെ ചിതയിൽ ചാടുമ്പോൾ, ഇരുവരും ഒരുമയാകും. ക്ഷയ എന്ന ദിവസത്തിൽ മകൻ അമ്മയ്ക്കായി വേറെയായി ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
അപുത്ത്രൌ ചേന്മൃതൌ സ്യാതാമേകചിത്യാം സമേഽഹനി । പൃഥക്ശ്രാദ്ധാനി കുര്വീത സാപിഡ്യം പതിനാ സഹ ॥ ൨,൨൬.
രണ്ടുപേരും മക്കളില്ലാതെ ഒരേ ദിവസം മരിച്ച് ഒരേ ചിതയിൽ വെച്ചാൽ, ശ്രാദ്ധങ്ങൾ വേറെയായി ചെയ്യണം; പക്ഷേ പിണ്ഡം ഭർത്താവിനൊപ്പം ചേർത്ത് അർപ്പിക്കണം.