പ്രേതത്വം കര്മഭാവേന പ്രാപ്തം നാമാനി ച ദ്വിജ । മേഷാനനോ ലേഖകോഽയം രോധ (ഹ) കഃ പര്വതാനനഃ ॥ ൨,൨൨.
ഞങ്ങളുടെ കർമ്മഫലത്താൽ ഞങ്ങൾ പ്രേതാവസ്ഥയും ഈ പേരുകളും ലഭിച്ചവരാണ്, ബ്രാഹ്മണേ: മെഷാനനൻ, ലേഖകൻ, രോധകൻ, പർവതാനനൻ.
ശീഘ്രഗഃ പുശുവക്ത്രശ്ച സൂചകഃ സൂചിവക്ത്രവാന് । ദുഃഖിതാ നിതരാം സ്വമിന്പശ്യ രൂപവിപര്യയമ് ॥ ൨,൨൨.
ശീഘ്രഗൻക്ക് ആടിന്റെ മുഖമാണു, പുശുവക്ത്രൻ; സൂചകൻക്ക് സൂചിയുടെ മുഖം. ഞങ്ങൾ അത്യന്തം ദുഃഖിതരാണ്, സ്വാമിനേ, ഞങ്ങളുടെ വികൃതമായ രൂപങ്ങൾ നോക്കൂ.
കൃത്വാ മായാമയം രൂപം വിചരാമോ മഹീതലേ । സര്വേ ച വികൃതാകാരാ ലമ്ബോഷ്ഠാ വികൃതാനനാഃ ॥ ൨,൨൨.
മായാമയമായ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് ഞങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടക്കുന്നു; എല്ലാവരും വികൃതമായ രൂപങ്ങളോടും തൂങ്ങുന്ന അധരങ്ങളോടും വികൃതമുഖങ്ങളോടും കൂടിയാണ്.
ബൃഹച്ഛരീരിണോ രൌദ്രാ ജാതാഃ സ്വേനൈവ കര്മണാ । ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം പ്രേതത്വേ കാരണം മയാ ॥ ൨,൨൨.
വലിയ ശരീരങ്ങളോടും ഭയാനകമായ രൂപങ്ങളോടും കൂടി ഞങ്ങൾ സ്വകീയ കർമ്മഫലത്തിൽ ജനിച്ചവരാണ്; ഞങ്ങൾ പ്രേതരായതിന്റെ കാരണമെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ജ്ഞാനിനോഽപി വയം സര്വേ ജാതാഃ സ്മ തവ ദര്ശനാത് । യത്ര തേ ശ്രവണേ ശ്രദ്ധാ തത്പൃച്ഛ കഥയാമി തേ ॥ ൨,൨൨.
ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ജ്ഞാനികൾ ആയിട്ടും, നിന്റെ മുമ്പിൽ ജനിച്ചവരാണ്; നീ എവിടെയാണു ശ്രവണത്തിൽ വിശ്വാസം പുലർത്തുന്നത്, അതു ചോദിക്കൂ, ഞാൻ പറഞ്ഞുതരാം.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച । യേ ജീവാ ഭുവി ജീവന്തി സര്വേഽപ്യാഹാരമൂലകാഃ । യുഷ്മാകമപിചാഹാരം ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ ॥ ൨,൨൨.
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഭൂമിയിൽ ജീവിക്കുന്ന എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും ഭക്ഷണത്തിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്; നിങ്ങൾക്കും എന്താണ് ഭക്ഷണം എന്നത് ഞാൻ സത്യമായി അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രേതാ ഊചുഃ । യദി തേ ശ്രവണേ ശ്രദ്ധാ ആഹാരാണാം ദ്വിജോത്തമ । അസ്മാകം തു മഹീഭാഗ ശൃണുത്വം സുസമാഹിതഃ ॥ ൨,൨൨.
പ്രേതന്മാർ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളുടെ ഭക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാൻ നിന്നിൽ വിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച । കഥയന്തു മഹാപ്രേതാ ആഹാരം ച പൃഥക്പൃഥക് । ഇത്യുക്താം ബ്രാഹ്മണേനേമമൂചുഃ പ്രേതാഃ പൃഥകപൃഥക് ॥ ൨,൨൨.
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: മഹാപ്രേതന്മാർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ഭക്ഷണം വേറേ വേറെയായി വിശദീകരിക്കട്ടെ. ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രേതന്മാർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ഭക്ഷണം പറഞ്ഞു.
പ്രേതാ ഊചുഃ । ശൃണു ചാഹാരമസ്മാകം സര്വസത്ത്ബവിഗര്ഹിതമ് । യച്ഛ്രുത്വാ ഗര്ഹസേ ബ്രഹ്മന് ഭൂയോഭൂയശ്ച ഗര്ഹിതമ് ॥ ൨,൨൨.
പ്രേതന്മാർ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളുടെ ഭക്ഷണം എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും വെറുക്കുന്നതാണ്. അതു കേട്ടാൽ നീയും ബ്രാഹ്മണേ, അതിനെ അധികം അധികം വെറുക്കും.
ശ്ലേഷ്മമൂത്രപുരീഷോത്ഥം ശരീരാണാം മലൈഃ സഹ । ഉച്ഛിഷ്ടൈശ്ചൈവ ചാന്യൈശ്ച പ്രേതാനാം ഭോജനം ഭവേത് ॥ ൨,൨൨.
ശ്ലേഷ്മം, മൂത്രം, മലമൂത്രം, ശരീരത്തിലെ മലങ്ങൾ, ഉച്ചിഷ്ടം എന്നിവയും മറ്റും പ്രേതന്മാരുടെ ഭക്ഷണമാണ്.
ഗൃഹാണി ചാപ്യശൌചാനി പ്രകീര്ണോപസ്കരാണി ച । മലിനാനി പ്രസൂതാനി പ്രേതാ ഭുഞ്ജന്തി തത്ര വൈ ॥ ൨,൨൨.
അശുദ്ധമായ വീടുകളിൽ, പാത്രങ്ങൾ എല്ലാം ചിതറിക്കിടക്കുന്നിടത്തും, മലിനതയും പ്രസവവും ഉണ്ടായിടത്തും, അവിടെയുള്ള ഭക്ഷണം മരിച്ചവരുടെ ആത്മാക്കൾ ആസ്വദിക്കുന്നു.
നാസ്തി സത്യം ഗൃഹേ യത്ര ന ശൌചം ന ച സംയമഃ । പതിതൈര്ദസ്യുഭിഃ സങ്ഗഃ പ്രേതാ ഭുഞ്ജന്തി തത്ര വൈ ॥ ൨,൨൨.
യഥാർത്ഥതയും ശുചിത്വവും ആത്മസംയമനവും ഇല്ലാത്ത വീട്ടിൽ, ദുഷ്ടന്മാരോടും കള്ളന്മാരോടും സൗഹൃദം പുലർത്തുന്നിടത്തും, അവിടെയുള്ള ഭക്ഷണം മരിച്ചവരുടെ ആത്മാക്കൾ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ബലിമന്ത്രവിഹീനാനി ഹോമഹീനാനി യാനി ച । സ്വാധ്യായ വ്രതഹീനാനി പ്രേതാ ഭുഞ്ജന്തി തത്ര വൈ ॥ ൨,൨൨.
ബലി അർപ്പിക്കലും മന്ത്രോച്ചാരണവും ഇല്ലാത്തിടത്തും, ഹോമം ചെയ്യാത്തിടത്തും, സ്വാധ്യായവും വ്രതാനുഷ്ഠാനവും ഇല്ലാത്തിടത്തും, അവിടെയുള്ള ഭക്ഷണം മരിച്ചവരുടെ ആത്മാക്കൾ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ന ലജ്ജാ ന ച മര്യാദാ യദാത്ര സ്ത്രീജിതോ ഗൃഹീ । ഗുരവോ യത്ര പൂജ്യാ ന പ്രേതാ ഭുഞ്ജന്തി തത്ര വൈ ॥ ൨,൨൨.
ലജ്ജയും മര്യാദയും ഇല്ലാത്തിടത്തും, വീട്ടുകാർ സ്ത്രീകളാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നിടത്തും, മൂപ്പന്മാരെ ആദരിക്കാത്തിടത്തും, അവിടെയുള്ള ഭക്ഷണം മരിച്ചവരുടെ ആത്മാക്കൾ ആസ്വദിക്കുന്നു.
യത്ര ലോഭസ്തഥാ ക്രോധോ നിദ്രാ ശോകോ ഭയം മദഃ । ആലസ്യം കലഹോ നിത്യം പ്രേതാ ഭുഞ്ജന്തി തത്ര വൈ ॥ ൨,൨൨.
ലോഭം, കോപം, അമിതനിദ്ര, ദുഃഖം, ഭയം, മദ്യം, ആലസ്യം, ഇടയ്ക്കിടയ്ക്കുള്ള വഴക്കുകൾ—ഇവ എല്ലാം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വീട്ടിൽ, അവിടെയുള്ള ഭക്ഷണം മരിച്ചവരുടെ ആത്മാക്കൾ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ഭര്തൃഹീനാ ച യാ നാരീ പരവീര്യം നിഷേവതേ । ബീജം മൂത്രസമായുര്ക്ത പ്രേതാ ഭുഞ്ജന്തി തത്തു വൈ ॥ ൨,൨൨.
ഭർത്താവില്ലാത്ത സ്ത്രീ മറ്റൊരാളുടെ ബീജം സ്വീകരിച്ചാൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഗർഭപാത്രത്തിൽ ബീജവും മൂത്രവും കലർന്നാൽ, അവിടെയുള്ള ഭക്ഷണം മരിച്ചവരുടെ ആത്മാക്കൾ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ലജ്ജാ മേ ജായതേ താത വദതോ ഭോജനം സ്വകമ് । യത്സ്ത്രീരജോ യോനിഗതം പ്രേതാ ഭുഞ്ജന്തി തത്തു വൈ ॥ ൨,൨൨.
സ്ത്രീയുടെ രക്തം കലർന്നതോ ഗർഭപാത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള അശുദ്ധി കലർന്നതോ ആയ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ എനിക്ക് ലജ്ജ തോന്നുന്നു; അത്തരം ഭക്ഷണം മരിച്ചവരുടെ ആത്മാക്കൾ ആസ്വദിക്കുന്നു.
നിര്വിണ്ണാഃ പ്രേതഭാവേന പൃച്ഛാമി ത്വാം ദൃഢവ്രത । യഥാ ന ഭവിതാ പ്രേതസ്തന്മേ വദ തപോധന । നിത്യം മൃത്യുര്വരം ജന്തോഃ പ്രേതത്വം മാ ഭവേത്ക്വചിത് ॥ ൨,൨൨.
മരിച്ചവരുടെ അവസ്ഥയിൽ വിഷമിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു, ദൃഢവ്രതനായവനേ, എങ്ങനെ ആ ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിലാകാതിരിക്കാൻ കഴിയും എന്ന് ദയവായി പറയൂ. എല്ലാ ജീവികൾക്കും മരണം ഉറപ്പാണ്, പക്ഷേ ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥ ഒരിക്കലും വരരുതേ.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച । ഉപവാസപരോ നിത്യം കൃച്ഛ്രചാന്ദ്രായണേ രതഃ । വ്രതൈശ്ച വിവിധൈഃ പൂതോ ന പ്രേതോ ജായതേ നരഃ ॥ ൨,൨൨.
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഉപവാസത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഏർപ്പെടുന്നവനും, കഠിനമായ ചന്ദ്രായണ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവനും, വിവിധ വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച് ശുദ്ധനായവനും, ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ആകുന്നില്ല.
ഏകാദശ്യാം വ്രതം കുര്വഞ്ജാഗരേണ സമന്വിതമ് । അപരൈഃ സുകൃതൈഃ പൂതോ ന പ്രേതോ ന പ്രേതോ ജായതേ നരഃ ॥ ൨,൨൨.
ഏകാദശി വ്രതം ജാഗരണമോടെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവനും, മറ്റു നല്ല പ്രവൃത്തികളാൽ ശുദ്ധനായവനും, ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ആകുന്നില്ല.
ഇഷ്ട്വാ വൈ വാശ്വമേധാദീന്ദദ്യാദ്ദാനാനി യോ നരഃ । ആരാമോദ്യാനവാപ്യാദേഃ പ്രപായാശ്ചൈവ കാരകഃ ॥ ൨,൨൨.
അശ്വമേധം പോലുള്ള യാഗങ്ങൾ നടത്തുകയും, ദാനം നൽകുകയും, തോട്ടങ്ങൾ, ഉദ്യാനങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ, കുടിവെള്ളശാലകൾ എന്നിവ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ആകുന്നില്ല.
കുമാരീം ബ്രാഹ്മണാനാം തു വിവാഹയതി ശക്തിതഃ । വിദ്യാദോഽഭയദശ്ചൈവ ന പ്രേതോ ജായതേ നരഃ ॥ ൨,൨൨.
ശക്തിയനുസരിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് കന്യയെ വിവാഹം കഴിപ്പിക്കുകയോ, വിദ്യ നൽകുകയോ, ഭയം അകറ്റുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ആകുന്നില്ല.
ശൂദ്രാന്നേന തു ഭുക്തേന ജഠരസ്ഥേന യോ മൃതഃ । ദുര്മൃത്യുനാ മൃതോ യശ്ച സ പ്രേതോ ജായതേ നരഃ ॥ ൨,൨൨.
ശൂദ്രന്റെ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് വയറ്റിൽ അതുണ്ടായിരിക്കെ മരിക്കുന്നവനും, ദുഷ്പ്രയോജനമായ മരണത്തിൽ മരിക്കുന്നവനും, ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ആകുന്നു.
അയാജ്യയാജകശ്ചൈവ യാജ്യാനാം ച വിവര്ജകഃ । കാരുഭിശ്ച രതോ നിത്യം സ പ്രേതോ ജായതേ നരഃ ॥ ൨,൨൨.
യോഗ്യരല്ലാത്തവർക്കായി യാഗം നടത്തുന്നവനും, യോഗ്യർക്കായുള്ള യാഗം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും, എല്ലായ്പ്പോഴും കുലുക്കന്മാരോടൊപ്പം കഴിയുന്നവനും, ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ആകുന്നു.
കൃത്വാ മദ്യപസമ്പര്കം മദ്യപസ്ത്രീനിഷേവണമ് । അജ്ഞാനാദ്ഭക്ഷയന്മാംസം സ പ്രേതോ ജായതേ നരഃ ॥ ൨,൨൨.
മദ്യപാനികളുമായി ബന്ധം പുലർത്തുന്നവനും, മദ്യം കുടിക്കുന്ന സ്ത്രീകളെ അനുഭവിക്കുന്നവനും, അജ്ഞാനത്തിൽ മാംസം കഴിക്കുന്നവനും, ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ആകുന്നു.
ദേവദ്രവ്യം ച ബ്രഹ്മസ്വം ഗുരുദ്രവ്യം തഥൈവ ച । കന്യാം ദദാതി ശുല്കേന സ പ്രേതോ ജായതേ നരഃ ॥ ൨,൨൨.
ദേവന്മാരുടെ സ്വത്തോ ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വത്തോ ഗുരുവിന്റെ സ്വത്തോ മറ്റൊരാളുടെ കന്യയെ വിലയ്ക്ക് നൽകുന്നവനും, ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ആകുന്നു.
മാതരം ഭഗിനീം ഭാര്യാം സ്നുഷാം ദുഹിതരം തഥാഃ । അദൃഷ്ടദോഷാസ്ത്യജതി സ പ്രേതോ ജാദൃ ॥ ൨,൨൨.
താൻ കുറ്റം കാണാതെ തന്നെ അമ്മയെയും സഹോദരിയെയും ഭാര്യയെയും മരുമകളെയും മകളെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ആകുന്നു.
ന്യാസാപഹര്താ മിത്രധ്രുക്പരദാരരതഃ സദാ । വിശ്വാസഘാതീ കൂടശ്ച സ പ്രേദൃ ॥ ൨,൨൨.
അന്യായമായി നിക്ഷേപം കവർന്നവനും, സുഹൃത്തിനെ വഞ്ചിക്കുന്നവനും, എല്ലായ്പ്പോഴും പരസ്ത്രീസംഗത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവനും, വിശ്വാസം തകർക്കുന്നവനും, കപടൻ ആയവനും, ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ ആകുന്നു.
ഭ്രാതൃധ്രുഗ്ബ്രഹ്മഹാ ഗോഘ്നഃ സുരാപോ ഗുരുതല്പഗഃ । കുലമാര്ഗം പരിത്യജ്യ ഹ്യനൃതോക്തൌ സദാ രതഃ । ഹര്താ ഹേമ്നശ്ച ഭൂമേശ്ച സ പ്രേദൃ ॥ ൨,൨൨.
സ്വജനത്തെ വഞ്ചിക്കുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്യുന്നവൻ, പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ, മദ്യം കുടിക്കുന്നവൻ, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കുന്നവൻ, കുടുംബപാരമ്പര്യത്തിന്റെ മാർഗം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും കള്ളം പറയുന്നവൻ, പൊന്നോ ഭൂമിയോ മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ—ഇവരൊക്കെയും മരണത്തിനുശേഷം പ്രേതരാവുന്നു.
ഭീഷ്മ ഉവാച । ഏവം ബ്രുവതി വൈ വിപ്രേ ആകാശേ ദുന്ദുഭിസ്വനഃ । അപതത്പുഷ്പവര്ഷം ച ദേവര്മുക്തം ദ്വിജോപരി ॥ ൨,൨൨.
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണൻ സംസാരിച്ചപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ ദേവതകൾ താളംകൊണ്ടു, ദേവന്മാർ പൂക്കൾ ചിതറിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്റെ മേൽ മഴപെയ്യിച്ചു.