സ്ഥിത്വാ ചൈവ തഥാകാശേ ജന്തൂനാം ചേഷ്ടിതം ച യത് । തജ്ജ്ഞാത്വാ ധര്മരാജാഗ്രേ മൃത്യുകാലേ വദന്തി ച ॥ ൨,൧൭.
ആകാശത്ത് നില്ക്കുമ്പോൾ ജീവികൾ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ അവർ അറിയുന്നു; മരണസമയത്ത് ധർമ്മരാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ അതെല്ലാം അവർ പറയുന്നു.
ധര്മം ചാര്ഥം ച കാമം ച മോക്ഷം ച കഥയന്തി തേ । ഏകോ ഹി ധര്മമാര്ഗശ്ച ദ്വിതീയശ്ചാര്ഥമാര്ഗകഃ ॥ ൨,൧൭.
അവർ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു; ഒരാൾ ധർമ്മപഥം പിന്തുടരുന്നു, രണ്ടാമൻ അർത്ഥപഥം പിന്തുടരുന്നു.
അപരഃ കാമമാര്ഗശ്ച മോക്ഷമാര്ഗശ്ചതുര്ഥകഃ । ഉത്തമാ ധമമാര്ഗേണ വൈനതേയ പ്രയാന്തി ഹി ॥ ൨,൧൭.
മറ്റൊരാൾ കാമപഥം പിന്തുടരുന്നു, നാലാമൻ മോക്ഷപഥം; ധർമ്മപഥം പിന്തുടരുന്നവരാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതർ, വൈനതേയ.
അര്ഥദാതാ വിമാനൈസ്തു അശ്വൈഃ കാമപ്രദായകഃ । ഹംസയുക്തവിമാനൈശ്ച മോക്ഷാകാങ്ക്ഷീ വിസര്പതി ॥ ൨,൧൭.
സമ്പത്ത് നൽകുന്നവൻ കുതിരയോടുകൂടിയ രഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; കാമം നൽകുന്നവൻ ഹംസയോടുകൂടിയ രഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഉയർന്ന് പറക്കുന്നു.
ഇതരഃ പാദചാരേണ ത്വസിപത്രവനാനി ച । പാഷാണൈഃ കണ്ടകൈഃ ക്ലിഷ്ടഃ പാശബദ്ധോഽഥ യാതി വൈ ॥ ൨,൧൭.
മറ്റുള്ളവർ കാലിൽ നടക്കുന്നു, വാൾപുള്ളി കാടുകൾ കടന്ന്, കല്ലുകളും മുള്ളുകളും കൊണ്ട് വേദനിച്ചു, കെട്ടികളിൽ ബന്ധിച്ച് അവർ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
യഃ കശ്ചിന്മാനുഷേ ലോകേ ശ്രവണാന്പൂജയേദിഹ । വര്ധന്യാ ജലപാത്രേമ പക്വാന്നപരിപൂര്ണയാ ॥ ൨,൧൭.
മനുഷ്യലോകത്ത് ആരെങ്കിലും ഇവിടെ ശ്രവണരെ വളർച്ചയ്ക്കായി വെള്ളം നിറച്ച പാത്രത്തിലും പാകം ചെയ്ത അന്നം നിറച്ചതിലും ആരാധിച്ചാൽ,
ശ്രവണാന്പൂജയേത്തത്ര മയാ സഹ ഖഗേശ്വര । തസ്യാഹം തത്പ്രദാസ്യാമി യത്സുരൈരപി ദുര്ലഭമ് ॥ ൨,൧൭.
അവിടെ എന്നോടൊപ്പം, പക്ഷീരാജാ, ശ്രവണരെ ആരാധിച്ചാൽ, ദേവന്മാർക്കു പോലും പ്രാപ്തിയില്ലാത്തതെന്തെങ്കിലും ഞാൻ അവന് നൽകും.
സംഭോജ്യ ബ്രാഹ്മണാന് ഭക്ത്യാ ത്വേകാദശ ശുഭാഞ്ഛുചീന് । ദ്വാദശം സകലത്രം ച മമ പ്രീത്യൈ പ്രപൂജയേത് ॥ ൨,൧൭.
പതിനൊന്ന് ശുദ്ധവും ശുഭവുമായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്തിയോടെ ഭക്ഷണം കൊടുത്ത്, പന്ത്രണ്ടാമനെ ഭാര്യയോടൊപ്പം എന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ആരാധിക്കണം.
ദേവൈഃ സര്വൈശ്ച സംപൂജ്യ സ്വര്ഗം യാന്തി സുഖേപ്സയാ । തൈഃ പൂജിതൈരഹ തുഷ്ടശ്ചിത്രഗുപ്തേന ധര്മരാട് ॥ ൨,൧൭.
ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ആരാധിച്ചാൽ, അവർ സുഖത്തിനായി സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; അവർ ആരാധിച്ചാൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു, ചിത്രഗുപ്തനോടൊപ്പം ധർമ്മരാജാവും അതുപോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു.
തൈസ്തുഷ്ടൈര്മത്പുരം യാന്തി ലോകാ ധര്മപാരായണാഃ । ശ്രവണാനാം ച മാഹാത്മ്യമുത്പത്തിം ചേഷ്ടിതം ശുഭമ് ॥ ൨,൧൭.
അവർ സന്തോഷിച്ചാൽ, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവർ എന്റെ ലോകത്തേക്ക് എത്തുന്നു; ശ്രവണരുടെ മഹത്വവും ഉത്ഭവവും ശുഭപ്രവൃത്തികളും,
ശൃണോതി പക്ഷിശാര്ദൂല സ ച പാപൈര്ന ലിപ്യതേ । ഇഹ ലോകേ സുഖം ഭുക്ത്വാ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ ॥ ൨,൧൭.
പക്ഷിശ്രേഷ്ഠാ, അതു കേൾക്കുന്നവന് പാപങ്ങൾ തൊടുകയില്ല; ഈ ലോകത്ത് സുഖം അനുഭവിച്ച് സ്വർഗലോകത്ത് മഹത്വം നേടുന്നു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൮ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । ശ്രവണാനാം വചഃ ശ്രുത്വാ ക്ഷണം ധ്യാത്വാ പുനസ്തതഃ । യത്കൃതം തു മനുഷ്യൈശ്ചപുണ്യം പാപമഹര്നിശമ് ॥ ൨,൧൮.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ശ്രവണരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം ഒരു നിമിഷം ധ്യാനം ചെയ്ത്, മനുഷ്യർ പകലും രാത്രിയും ചെയ്യുന്ന പുണ്യവും പാപവും,
തത്സര്വം ച പരിജ്ഞായ ചിത്രഗുപ്തോ നിവേദയേത് । ചിത്രഗുപ്തസ്തതഃ സര്വം കര്മ തസ്മൈ വദത്യഥ ॥ ൨,൧൮.
അവിടെ സംഭവിച്ച എല്ലാം മനസ്സിലാക്കി ചിത്രഗുപ്തൻ അതിനെ അറിയിക്കുന്നു. പിന്നെ ആ ചിത്രഗുപ്തൻ ആ വ്യക്തിയുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും വിശദമായി പറയുന്നു.
വാചൈവ യത്കൃതം കര്മ കൃതം ചൈവ തു കായികമ് । മാനസം ച തഥാ കര്മ കൃതം ഭുങ്ക്തേ ശുഭാശുഭമ് ॥ ൨,൧൮.
വാക്കിലൂടെ ചെയ്തതും ശരീരത്തിലൂടെ ചെയ്തതും മനസ്സിൽ ചെയ്തതും എല്ലാം, നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം മനുഷ്യൻ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
ഏവം തേ കഥിതസ്താര്ക്ഷ്യ പ്രേതമാര്ഗസ്യ നിര്ണയഃ । വിശ്രാന്തി ദാനി സര്വാണി സ്ഥാനാനി കഥിതാനി തേ ॥ ൨,൧൮.
ഇങ്ങനെ, താർക്ഷ്യാ, മരിച്ചവരുടെ യാത്രയുടെ വിധിയും വഴിയിലെ വിശ്രമസ്ഥലങ്ങളും ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
തമുദ്ദിശ്യ ദദാത്യന്നം സുഖം യാതി മഹാധ്വനി । ദിവാ രാത്രൌ തമുദ്ദിശ്യ സ്ഥാനേ ദീപപ്രദോ ഭവേത് ॥ ൨,൧൮.
അവന്റെ പേരിൽ അന്നം അർപ്പിച്ചാൽ ആ വലിയ യാത്രയിൽ സന്തോഷം ലഭിക്കും. പകൽ അല്ലെങ്കിൽ രാത്രി, ആ സ്ഥലത്ത് അവന്റെ പേരിൽ ദീപം കൊടുക്കണം.
അന്ധകാരേ മഹാഘോരേ ശ്വപൂര്ണേ ലക്ഷ്യവര്ജിതേ । ദീപ്തേഽധ്വനി ച തേ യാന്തി ദീപോ ദത്തശ്ച യൈര്നരൈഃ ॥ ൨,൧൮.
ഭയങ്കരമായ ഇരുണ്ടതിലും നായ്ക്കൾ നിറഞ്ഞതിലും അടയാളങ്ങളില്ലാത്തതിലും പ്രകാശമുള്ള വഴിയിലും, ദീപം നൽകിയവരുടെ സഹായത്താൽ അവൻ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
കാര്തികേ ച ചതുര്ദശ്യാം ദീപദാനം സുഖായ വൈ । അഥ വക്ഷ്യാമി സംക്ഷേപാദ്യമമാര്ഗസ്യ നിഷ്കൃതിമ് ॥ ൨,൧൮.
കാർത്തിക മാസത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയിൽ ദീപം നൽകുന്നത് സന്തോഷം നൽകുന്നു. ഇനി ഞാൻ യമന്റെ വഴിക്കുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം ചുരുക്കത്തിൽ പറയുന്നു.
വൃഷോത്സര്ഗസ്യ പുണ്യേന പിതൃലോകം സ ഗച്ഛതി । ഏകാദശാഹപിണ്ഡേന ശുദ്ധദേഹോ ഭവേത്തതഃ ॥ ൨,൧൮.
കാളയെ വിടുന്നതിന്റെ പുണ്യഫലത്തോടെ അവൻ പിതൃലോകം പ്രാപിക്കും. പതിനൊന്നാം ദിവസമുള്ള പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ ശരീരം ശുദ്ധമാകും.
ഉദകുമ്ഭപ്രദാനേന കിങ്കരാസ്തൃപ്തിമാപ്നുയുഃ ॥ ൨,൧൮.
ജലകുംഭം അർപ്പിച്ചാൽ യമന്റെ സേവകർ തൃപ്തി പ്രാപിക്കും.
ശയ്യാദാനാദ്ബിമാനസ്ഥോ യാതി സ്വര്ഗേഷു മാനവഃ । തദഹ്നി ദീയതേ സര്വം ദ്വാദശാഹേ വിശേഷതഃ ॥ ൨,൧൮.
കിടക്ക അർപ്പിച്ചതിന്റെ ഫലമായി departed ആത്മാവ് ദിവ്യവിമാനത്തിൽ ഇരുന്നു സ്വർഗത്തിൽ പോകുന്നു. ആ ദിവസം, പ്രത്യേകിച്ച് പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം, എല്ലാം അർപ്പിക്കണം.
പദാനി സര്വവസ്തൂനി വരിഷ്ഠാനി ത്രയോദശേ । യോ ദദാതി മൃതസ്യേഹ ജീവന്നപ്യാത്മഹേതവേ ॥ ൨,൧൮.
മരണാനന്തരത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പതിമൂന്നു പദങ്ങൾ ആരെങ്കിലും അർപ്പിച്ചാൽ അതിന്റെ ഫലം അവനു ലഭിക്കും.
തദാശ്രിതോ മഹാമാര്ഗേ വൈനതേയ സ ഗച്ഛതി । ഏക ഏവാസ്തി സര്വത്രേ വ്യവഹാരഃ ഖഗാധിപ ॥ ൨,൧൮.
അത് ആശ്രയിച്ച് ആ വലിയ വഴിയിൽ അവൻ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു, വിനതയുടെ പുത്രാ. എവിടെയും, പക്ഷിരാജാ, ഒരേ നിയമം മാത്രമാണ് പ്രാബല്യത്തിൽ.
ഉത്തമാധമമധ്യാനാം തത്തദാവര്ജനം ഭവേത് । യാവദ്ഭാഗ്യം ഭവേദ്യസ്യ താവന്മാര്ഗേഽതിരിച്യതേ ॥ ൨,൧൮.
ഉയർന്നവർക്കും ഇടത്തരംവർക്കും താഴ്ന്നവർക്കും അവരുടെ യോഗ്യതയ്ക്ക് അനുസരിച്ച് ഫലം ലഭിക്കും. ആരുടെ ഭാഗ്യം എത്രയോ അത്രയേയ്ക്ക് വഴിയിൽ കൂടുതൽ ലഭിക്കും.
സ്വയം സ്വസ്യേന യദ്ദത്തം തത്തത്രാധികരോതി തമ് । മൃതേ യദ്ബാന്ധവൈര്ദത്തം തദാശ്രിത്യ സുഖീ ഭവേത് ॥ ൨,൧൮.
താനെത്തന്നെ തന്റെ സമ്പത്ത് ഉപയോഗിച്ച് അർപ്പിച്ചതൊക്കെയും അവിടെ അവനു ലഭിക്കും. മരിച്ചശേഷം ബന്ധുക്കൾ അർപ്പിച്ചതിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് അവൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നത്.
ഗരുഡ ഉവാച । കസ്മാത്പദാനി ദേയാനി കിംവിധാനി ത്രയോദശ । ദീയതേ കസ്യ ദേവേശ തദ്വദസ്വ യഥാതഥമ് ॥ ൨,൧൮.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: ഈ പദങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ടാണ് അർപ്പിക്കേണ്ടത്? പതിമൂന്ന് പദങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ്? അവ എവർക്കാണ് നൽകേണ്ടത്, ദേവാദിപതേ? അതിന്റെ യഥാർത്ഥം ദയവായി പറയൂ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച । ഛത്ത്രോപാനഹവസ്ത്രാണി മുദ്രികാ ച കമണ്ഡലുഃ । ആസനം ഭാജനം ചൈവ പദം സപ്തവിധം സ്മൃതമ് ॥ ൨,൧൮.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: കുട, ചെരിപ്പ്, വസ്ത്രം, മോതിരം, ജലകുംഭം, ഇരിപ്പിടം, പാത്രം — ഇവയെല്ലാം ഏഴു വിധ പദങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ആതപസ്തത്ര യോ രൌദ്രോ ദഹ്യതേ യേന മാനവഃ । ഛത്രദാനേന സുച്ഛായാ ജായതേ പ്രേതതുഷ്ടിദാ ॥ ൨,൧൮.
അവിടെ കഠിനമായ ചൂടിൽ മനുഷ്യൻ ദഹിക്കുമ്പോൾ, കുട അർപ്പിച്ചാൽ തണലും മരിച്ചവർക്കു സന്തോഷവും ലഭിക്കും.
അസിപത്രവനം ഘോരം സോഽതിക്രാമതി വൈ ധ്രുവമ് । അശ്വാരൂഢാശ്ച ഗച്ഛന്തി ദദതേ യ ഉപാനഹൌ ॥ ൨,൧൮.
അയിരം വാളുകൾ പോലെ ഉള്ള ഭയങ്കരമായ കാടു അവൻ കടന്ന് പോകും. ചെരിപ്പ് അർപ്പിച്ചവർ കുതിരപ്പുറത്ത് കയറിയതുപോലെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
ആസനേ സ്വാഗതേ (ഭോജനേ) ചൈവ ദത്തം തസ്മൈ ദ്വിജായതേ । സുഖേന ഭുങ്ക്തേ സ പ്രേതഃ പഥി ഗച്ഛഞ്ഛനൈഃ ശനൈഃ ॥ ൨,൧൮.
ഇരിക്കാൻ അല്ലെങ്കിൽ ഭക്ഷിക്കാൻ ഇരിപ്പിടം ദ്വിജനു നൽകിയാൽ, മരിച്ചവൻ ആ വഴിയിൽ പതിയെ പതിയെ സുഖത്തോടെ മുന്നേറുന്നു.