പിതൄണാമന്നപാനം ച പ്രഭൂതമുപതിഷ്ഠതി । പൌര്ണമാസ്യാമമായാം വാ തിലപാത്രാണി ദാപയേത് ॥ ൨,൧൪.
അവിടെ പിതാക്കന്മാർക്ക് ധാരാളം അന്നവും വെള്ളവും ലഭിക്കും. പൗർണമിയും അമാവാസ്യയും ദിവസങ്ങളിൽ എള്ള് നിറച്ച പാത്രങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.
സംക്രാന്തീനാം സഹസ്രാണി സൂര്യപര്വശതാനി ച । ദത്ത്വാ യത്ഫലമാപ്നോതി തദ്വൈ നീലവിസര്ജനേ ॥ ൨,൧൪.
സൂര്യന്റെ സംക്രാന്തികൾ ആയിരം തവണയും, പര്വദിനങ്ങൾ നൂറു തവണയും ദാനം ചെയ്താൽ കിട്ടുന്ന ഫലം, നീല കാളയെ വിട്ടയച്ചാൽ അതേ ഫലം ലഭിക്കും.
വത്സതര്യഃ പ്രദാതവ്യാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പദാനി ച । തിലപാത്രാണി ദേയാനി ശിവഭക്തദ്വിജേഷു ച ॥ ൨,൧൪.
കാളക്കുട്ടികളും പശുക്കളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകണം. കൂടാതെ, ചെരിപ്പുകളുടെ ഒരു ജോഡിയും ശിവഭക്തരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് എള്ള് നിറച്ച പാത്രങ്ങളും സമർപ്പിക്കണം.
ഉമാമഹേശ്വരം ചൈകം പരിധാപ്യ പ്രിദാപയേത് । അതസീപുഷ്പസങ്കാശം പീതവാസസമച്യുതമ് ॥ ൨,൧൪.
ഉമയും മഹേശ്വരനും ഉള്ള പ്രതിമയെ അതസി പൂവിന്റെ നിറമുള്ള മഞ്ഞ വസ്ത്രം അണിയിച്ച്, അക്ഷരമായ ഭാവത്തോടെ അർപ്പിക്കണം.
യേ നമസ്യന്തി ഗോവിന്ദം ന തേഷാം വിദ്യതേ ഭയമ് । പ്രേതത്വാന്മോക്ഷമിച്ഛന്തോ യേ കരിഷ്യന്തി സത്ക്രിയാമ് ॥ ൨,൧൪.
ഗോവിന്ദനെ ഭക്തിപൂർവ്വം വണങ്ങുന്നവർക്കു ഭയമൊന്നുമില്ല. പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും ശരിയായ ക്രിയകൾ ചെയ്യുന്നവരും അതു നേടും.
യാസ്യന്തി തേ പരാംല്ലോകാനിതി സത്യം വചോ മമ । ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം മയാ ചൈവോര്ധ്വദൈഹികമ് ॥ ൨,൧൪.
അവർ ഉന്നത ലോകങ്ങളിൽ എത്തും — ഇതാണ് എന്റെ സത്യവചനം. മരണാനന്തര ക്രിയകളെക്കുറിച്ച് എല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
യച്ഛ്രുത്വാ സര്വപാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ । ശ്രുത്വാ മഹാത്മ്യമതുലം ഗരുഡോ ഹര്ഷമാഗതഃ । മാനുഷാണാം ഹിതാര്ഥായ പുനഃ പ്രപച്ഛകേശവമ് ॥ ൨,൧൪.
ഇത് കേട്ടാൽ എല്ലാപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതുല്യമായ മഹത്വം ശ്രവിച്ച ഗരുഡൻ സന്തോഷത്തോടെ, മനുഷ്യരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി വീണ്ടും കേശവനോട് ചോദിച്ചു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൫ ഗരുഡ ഉവാച । ബഗവന്ബ്രൂഹി മേ സര്വം യമലോകസ്യ നിര്ണയമ് । ജന്തോഃ പ്രയാണമാരഭ്യ മാഹാത്മ്യം വര്ത്മവിസ്തരമ് ॥ ൨,൧൫.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവനേ, യമലോകത്തിലെ വിധിയെക്കുറിച്ച്, ജീവന്റെ യാത്ര തുടങ്ങുന്നതിൽ നിന്ന് അതിന്റെ മഹത്വവും വഴിയുടെ വിശാലതയും വരെ എല്ലാം ദയവായി പറയൂ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച । ശൃണു താര്ക്ഷ്യ പ്രവക്ഷ്യാമി യമമാര്ഗസ്യ നിര്ണയമ് । പ്രയാണകാനി സര്വാണി നഗരാണി ച ഷോഡശ ॥ ൨,൧൫.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ടാർക്ഷ്യാ, ഞാൻ യമന്റെ വഴിയുടെ വിധിയും, യാത്രയുടെ എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളും പതിനാറ് നഗരങ്ങളും വിശദമായി പറയാം, നീ കേൾക്കൂ.
ഷാഡശീതിസഹസ്രാണി യോജനാനാം പ്രമാണതഃ । യമലോകസ്യ ചോര്ധ്വം വൈ അന്തരാ മാനുഷസ്യ ച ॥ ൨,൧൫.
യമലോകത്തെയും മനുഷ്യലോകത്തെയും ഇടയിൽ എൺപത്തി ആറായിരം യോജന ദൂരം ഉണ്ട്.
കുകൃതം ദുഷ്കൃതം വാപി ഭുക്ത്വാ ലോകേ യഥാര്ജിതമ് । കര്മയോഗാദ്യദാ കശ്ചിദ്വ്യാധിരുത്പദ്യതേ ഖഗ ॥ ൨,൧൫.
ഈ ലോകത്തിൽ ചെയ്ത നല്ലതോ ചീത്തയോ കർമ്മഫലം അനുഭവിച്ച ശേഷം, കർമ്മത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ ഒരാൾക്ക് രോഗം വരും.
നിമിത്തമാത്രം സര്വേഷാം കൃതകര്മാനുസാരതഃ । യസ്യ യോ വിഹിതോ മൃത്യുഃ സ തം ധ്രുവമവാപ്നുയാത് ॥ ൨,൧൫.
എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ കർമ്മഫലത്തിന് അനുസൃതമായി ഒരു ഉപാധിയാണ്. ആരുടെ മരണം നിർണ്ണയിച്ചിട്ടുണ്ടോ, അവൻ അതിനെ നിർബന്ധമായും അനുഭവിക്കും.
കര്മയോഗാദ്യദാ ദേഹീ മുഞ്ചത്യത്ര നിജം വപുഃ । തദാ ഭൂമിഗതം കുര്യാദ്ഗോമയേനോപലിപ്യ ച ॥ ൨,൧൫.
കർമ്മഫലത്തിന്റെ പ്രകാരം ജീവൻ ശരീരം വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, ആ ശരീരം നിലത്ത് വെച്ച് പശുവിന്റെ ചാണകത്തോടെ പുരട്ടണം.
തിലാന്ദര്ഭാന്വികീര്യാഥ മുഖേ സ്വര്ണം വിനിഃ ക്ഷിപേത് । തുലസീംസന്നിധൌ കൃത്വാ ശാലഗ്രാമശിലാം തഥാ ॥ ൨,൧൫.
എള്ളും ദർഭയും ചിതറണം, വായിൽ പൊന്നിടണം; തുളസിയും ശാലഗ്രാമശിലയും അടുത്ത് വയ്ക്കണം.
സേതു (ഏവം) സാമാദിസൂക്തൈസ്തു മരണം മുക്തിദായകമ് । ശലാകാസ്വര്ണവിക്ഷപൈഃ പ്രതപ്രാണിഗൃഹേഷുച ॥ ൨,൧൫.
ഇങ്ങനെ സാമവേദാദി മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി മരണം മോക്ഷം നൽകുന്നതാകും; മരിച്ചവന്റെ വീട്ടിൽ പൊൻചുരുളുകൾ ചിതറണം.
ഏകാ വക്ത്രേ തു ദാതവ്യാ ഘ്രാണയുഗ്മേ തഥാ പുനഃ । അക്ഷ്ണോശ്ച കര്ണയോശ്ചൈവ ദ്വേദ്വേ ദേയേ യഥാക്രമമ് ॥ ൨,൧൫.
വായിൽ ഒന്നും, മൂക്കിൽ രണ്ടും, കണ്ണിലും ചെവിയിലും രണ്ടെണ്ണം വീതം ക്രമത്തിൽ ഇടണം.
അഥ ലിങ്ഗേ തഥാ ചൈകാ ത്വേകാം ബ്രഹ്മാണ്ഡകേക്ഷിപേത് । കരയുഗ്മേ ച കണ്ഠേ ച തുലസീം ച പ്രദാപയേത് ॥ ൨,൧൫.
ലിംഗത്തിൽ ഒന്ന്, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ ഒന്ന് ഇട്ടു, കൈകളിലും കഴുത്തിലും തുളസി വയ്ക്കണം.
വസ്ത്രയുഗ്മം ച ദാതവ്യം കങ്കുമൈശ്ചാക്ഷതൈര്യജേത് । പുഷ്പമാലായുതം കുര്യാദന്യദ്വാരേണ സന്നയേത് ॥ ൨,൧൫.
വസ്ത്രത്തിന്റെ ഒരു ജോഡി നൽകണം, കുങ്കുമം, അക്ഷതം എന്നിവകൊണ്ട് പൂജ നടത്തണം; പൂമാലയും മറ്റു ഭോജനങ്ങളും വാതിലിൽ ഒരുക്കണം.
പുത്രസ്തു ബാന്ധവൈഃ സാര്ധം വിപ്രസ്തു പുരവാസിഭിഃ । പിതുഃ പ്രേതം സ്വയം പുത്രഃ സ്കന്ധമാരോപ്യ ബാന്ധവൈഃ ॥ ൨,൧൫.
മകനും ബന്ധുക്കളും, പുരോഹിതനും നഗരവാസികളും ചേർന്ന് പിതാവിന്റെ ശരീരം കൊണ്ടുപോകണം; മകൻ തന്നെ ബന്ധുക്കളുടെ സഹായത്തോടെ പിതാവിന്റെ ശരീരം തോളിലേറ്റണം.
ഗത്വാ ശ്മശാനദേശേ തു പ്രാഡ്മുഖശ്ചോത്തരാമുഖമ് । അദഗ്ധപൂര്വാ യാ ഭൂമിശ്ചിതാം തത്രൈവ കാരയേത് ॥ ൨,൧൫.
ശ്മശാനത്തിൽ കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ വടക്ക് നോക്കി, മുമ്പ് ചുട്ടിട്ടില്ലാത്ത ഭൂമിയിൽ ചിത ഒരുക്കണം.
ശ്രീഖണ്ഡതുലസീകാഷ്ഠസമിത്പാലാശസംഭൃതാമ് । വികലേന്ദ്രിയസങ്ഘാതേ ചൈതന്യേ ജഡതാം ഗതേ ॥ ൨,൧൫.
ചന്ദനവും തുളസിയും ദർഭയും സമിതും പാലാശക്കൊമ്പുകളും കൂട്ടിയിടുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എല്ലാം അശാന്തമായി മനസ്സും ജഡതയിലാകുമ്പോൾ,
പ്രചലന്തി തതഃ പ്രാണാ യാമ്യൈര്നികടവര്തിഭിഃ । ഏകീഭൂതം ജഗത്പശ്യേദ്ദൈവീ ദൃഷ്ടിഃ പ്രജായതേ ॥ ൨,൧൫.
അപ്പോൾ പ്രാണങ്ങൾ യമന്റെ ദൂതന്മാരോടൊപ്പം പുറപ്പെടുന്നു; ദൈവികമായ ഒരു ദർശനം ഉണ്ടാകുന്നു, ലോകം ഒറ്റയായിട്ടാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
ബീഭത്സം ദാരുണം രൂപം പ്രണൈഃ കണ്ഠം സമാശ്രിതൈഃ । ഫേനമുദ്ഗിരതേ കോപി മുഖം ലാലാകുലം ഭവേത് ॥ ൨,൧൫.
ഭയാനകവും ഭീഷണവുമായ ഒരു രൂപം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; പ്രാണങ്ങൾ കഴുത്തിൽ കുടുങ്ങി നിൽക്കുമ്പോൾ, വായിൽ നുരയും തുപ്പും നിറയുന്നു.
ദുരാത്മാനശ്ച താഡ്യന്തേ കിങ്കരൈഃ പാശബന്ധനൈഃ । സുഖേന കൃതിനസ്തത്ര നീയന്തേ നാകനായകൈഃ ॥ ൨,൧൫.
ദുഷ്ടന്മാരെ യമദൂതന്മാർ കയരുകൊണ്ടു കെട്ടി അടിക്കുന്നു; നല്ലവരെ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ നേതാക്കൾ സുഖത്തോടെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.
ദുഃ ഖേന പാപിനോ യാന്തി യമമാര്ഗേ ച ദുര്ഗമേ । യമശ്ചതുര്ഭുജോ ഭൂത്വാ ശങ്ഖചക്രഗദാദിഭൃത് ॥ ൨,൧൫.
പാപികൾ കഷ്ടതയോടെ ദുഷ്കരമായ യമപഥം കടക്കുന്നു; യമൻ തന്നെ നാലു കൈകളോടെ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ പിടിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
പുണ്യകര്മരതാന്സമ്യക്ശുഭാന്മിത്രവദാചരേത് । ആഹൂയ പാപിനഃ സര്വാന്യമോ ദണ്ഡേന രജ്ജയേത് ॥ ൨,൧൫.
പുണ്യപ്രവൃത്തികളിൽ ലീനരായവരെ യമൻ സ്നേഹപൂർവ്വം സുഹൃത്തിനെപോലെ പെരുമാറുന്നു; പക്ഷേ, പാപികളെ എല്ലാം വിളിച്ചു ദണ്ഡംകൊണ്ട് നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
പ്രലയാമ്ബുദനിര്ഘോഷസ്ത്വഞ്ജനാദ്രിസമപ്രഭഃ । മഹിഷസ്ഥോ ദുരാരാധ്യോ വിദ്യുത്തേജഃ സമദ്യുതിഃ ॥ ൨,൧൫.
യമന്റെ ശബ്ദം പ്രളയമേഘത്തിന്റെ ഗർജ്ജനപോലെയാണ്, അഞ്ജനപർവ്വതംപോലെ കറുത്തതും, മഹിഷിൽ കയറിയിരിക്കുന്നതും, പ്രാപിക്കാനാകാത്തതും, മിന്നലിന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള തേജസ്സുമാണ്.
യോജനത്രയവിസ്താരദേഹോ രൌദ്രോഽതിഭീഷണഃ । ലോഹദണ്ഡധരോ ഭീമഃ പാശപാണിര്ദുരാകൃതിഃ ॥ ൨,൧൫.
അവന്റെ ശരീരം മൂന്നു യോജനവ്യാപ്തിയുള്ളതും, ക്രൂരവും അത്യന്തം ഭയാനകവുമാണ്; ഇരുമ്പ് ദണ്ഡം പിടിച്ചും ഭയങ്കരമായ പാശം കൈവശമുണ്ടായും ഭയാനകമായ രൂപവുമാണ്.
വക്രനേത്രോഽതിഭയദോ ദര്ശനം യാതി പാപിനാമ് । അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുരുഷോ ഹാഹാ കുര്വന് കലേവരാത് ॥ ൨,൧൫.
വക്രമായ കണ്ണുകൾ പാപികൾക്ക് വലിയ ഭയം ഉണർത്തുന്നു; അങ്ങോട്ട്, ഒരു പുരുഷൻ അംഗുലിന്തുല്യമായ വലിപ്പത്തിൽ 'ഹാ ഹാ' എന്നു നിലവിളിച്ച് ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്നു.
തദൈവ നീയതേ ദൂതൈര്യാമ്യൈര്വോക്ഷന്സ്വകം ഗൃഹമ് । നിര്വിചേഷ്ടം ശരീരം തു പ്രാണൈര്മുക്തം ജുഗുപ്സിതമ് ॥ ൨,൧൫.
അപ്പോൾ തന്നെ യമദൂതന്മാർ അവനെ അവന്റെ വീടുവിട്ടു കൊണ്ടുപോകുന്നു; പ്രാണൻ വിട്ട ശരീരം ചലനശൂന്യവും വെറുപ്പുള്ളതുമാകുന്നു.