മാതൄണാം പൂജനം കാര്യം വസോര്ധാരാം ച പാതയേത് । വഹ്നിം സംസ്ഥാപ്യ തത്രൈവ പൂര്ണം ഹോമം തു കാരയേത് ॥ ൨,൧൪.
മാതാക്കളെ ആരാധിക്കുകയും, നെയ്യ് ഒഴിക്കുകയും വേണം; അവിടം അഗ്നി സ്ഥാപിച്ച ശേഷം പൂർണ്ണമായ ഹോമം നടത്തണം.
ശാലഗ്രാമം ച സംസ്ഥാപ്യ വൈഷ്ണവം ശ്രാദ്ധമാചരേത് । വൃഷം സമ്പൂജ്യ തത്രൈവ വസ്ത്രാലങ്കാരഭൂഷണൈഃ ॥ ൨,൧൪.
ശാലഗ്രാമം സ്ഥാപിച്ച് വൈഷ്ണവശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം; അവിടെ ഒരു കാളയെ വസ്ത്രവും അലങ്കാരവും ഇട്ട് പൂജിക്കണം.
ചതസ്രോ വത്സതര്യശ്ച പൂര്വം സമധിവാസയേത് । പ്രദക്ഷിണം തതഃ കുര്യാദ്ധോമാന്തേ ച വിസര്ജനമ് ॥ ൨,൧൪.
നാലു കാളക്കുട്ടികളെ ആദ്യം സമ്പൂർണ്ണമായി ശുദ്ധീകരിക്കണം; ശേഷം അവയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുകയും ഹോമം കഴിഞ്ഞ് അവയെ വിടുകയും വേണം.
ഇമം മന്ത്രം സമുച്ചാര്യ ഉത്തരാഭിമുഖഃ സ്ഥിതഃ । ധര്മ ത്വം വൃഷരൂപേണ ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതഃ പുരാ ॥ ൨,൧൪.
ഉത്തരദിശയിൽ മുഖം നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം: 'ധർമമേ, നീ കാളയുടെ രൂപത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനാൽ പണ്ടു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവൻ.'
തവോത്സര്ഗപ്രഭാവാന്മാമുദ്ധരസ്വഭവാര്ണാവാത് । അബിഷിച്യ ശുഭൈര്മന്ത്രൈഃ പാവനൈര്വിധിപൂര്വകമ് ॥ ൨,൧൪.
നിന്റെ മോചനശക്തിയാൽ എന്നെ ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തേണമേ; ശുഭവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമായ മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിധിപ്രകാരം അഭിഷേകം നടത്തണം.
തനക്രീഡന്തിമന്ത്രേണ വൃഷോത്സര്ഗം തു കാരയേത് । അഭിഷിഞ്ചേത്തതോ നീലം രുദ്രകുമ്ഭോ ദകേന തു ॥ ൨,൧൪.
കാളക്കുട്ടിയുടെ കളിയുടെ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് കാളയെ മോചിപ്പിക്കണം; ശേഷം വലതുകൈ ഉപയോഗിച്ച് രുദ്രപാത്രത്തിലെ വെള്ളം കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്യണം.
നാഭിമൂലേ സമാസ്ഥായ തദമ്ബു മൂര്ധനി ന്യസേത് । അന്ന (ആത്മ) ശ്രാദ്ധം തതഃ കുര്യാദ്ദദ്യാദ്ദാനം ദ്വിജോത്തമേ ॥ ൨,൧൪.
നാഭിയുടെ അടിയിൽ ഇരുന്നു ആ വെള്ളം തലയിൽ ഇടണം; ശേഷം അന്നം കൊണ്ടോ ആത്മാവുകൊണ്ടോ ശ്രാദ്ധം നടത്തി ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം നൽകണം.
ഉദകേചൈവ ഗന്തവ്യം ജലം തത്ര പ്രദാപയേത് । യദിഷ്ടം ജീവതസ്ത്വാസീത്തച്ച ദദ്യാത്സ്വശക്തിതഃ ॥ ൨,൧൪.
വെള്ളത്തിൽ ചെന്നു അവിടെ വെള്ളം അർപ്പിക്കണം; ആഗ്രഹിച്ച വ്യക്തി ജീവിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അതും നൽകണം.
ന്യൂനം സംപൂര്ണതാം യാതി വൃഷോത്സര്ഗേ കൃതേ സതി । സുതൃപ്തോ ദുസ്തരേ മാര്ഗേ മൃതോ യാതി ന സംശയഃ ॥ ൨,൧൪.
കാളയെ മോചിപ്പിച്ചാൽ ഏത് കുറവും പൂർണ്ണതയാകും; departed, അതിൽ സംശയമില്ലാതെ, അതികഠിനമായ വഴിയിൽ തൃപ്തനായി പോകുന്നു.
യമലോകം ന പശ്യന്തി സദാ ദാനരതാ നരാഃ । യാവന്ന ദീയതേ ജന്തോഃ ശ്രാദ്ധം ചൈകാദശാഹികമ് ॥ ൨,൧൪.
സദാ ദാനം ചെയ്യുന്നതിൽ ആസ്വാദനമുള്ള പുരുഷന്മാർക്ക് യമലോകം കാണാനാവില്ല, ജന്തുവിന്റെ ഏകാദശാഹികം ശ്രാദ്ധം നടക്കുന്നതുവരെ.
സ്വദത്തം പരദത്തം വാ നേഹാമുത്രോപതിഷ്ഠതി । ത്രയോദശാ തഥാ സപ്ത പഞ്ച ത്രീണീ ക്രമേണ തു ॥ ൨,൧൪.
സ്വയം നൽകിയതോ മറ്റുള്ളവർ നൽകിയതോ ഇവിടെ അല്ലെങ്കിൽ പരലോകത്ത് ഫലിക്കില്ല; പതിന്മൂന്ന്, ഏഴ്, അഞ്ച്, മൂന്ന് എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ നൽകണം.
പദദാനാനി കുര്വീത ശ്രദ്ധാഭക്തിസമന്വിതഃ । തിലപാത്രാണി കുര്വീത സപ്ത പഞ്ച യഥാക്രമമ് ॥ ൨,൧൪.
ശ്രദ്ധയോടും ഭക്തിയോടും കൂടി കാലുറകൾ ദാനം ചെയ്യണം; ഏഴ്, അഞ്ച് എന്നിങ്ങനെ തിലം കൊണ്ടുള്ള പാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കണം.
ബ്രാഹ്മണാന് ഭോജയേത്പശ്ചാദേകാം ഗാം ച പ്രദാപയേത് । വൃഷം ഹി ശന്നോദേവീതി വേദോക്തവിധിനാ തതഃ ॥ ൨,൧൪.
ശേഷം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിച്ച് ഒരു പശു ദാനം ചെയ്യണം; അതിന് ശേഷം, വേദവിധിയിൽ 'ശന്നോ ദേവി' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഒരു കാളയും നൽകണം.
ചതസൃഭിര്വത്സതരീഭിഃ പരിണയനമാചരേത് । വാമേ ചക്രം പ്രദാതവ്യം ത്രിശൂലം ദക്ഷിണേ തഥാ ॥ ൨,൧൪.
നാലു കാളക്കുട്ടികളോടെ പ്രദക്ഷിണം നടത്തണം; ഇടതുവശത്ത് ചക്രവും വലതുവശത്ത് ത്രിശൂലവും നൽകണം.
മൂല്യം ദദ്യാദ്വൃഷസ്യാപി തം വൃഷം ച വിസര്ജയേത് । ഏകോദ്ദിഷ്ടവിധാനേന സ്വാഹാകാരേണ വുദ്ധിമാന് ॥ ൨,൧൪.
കാളയുടെ വില നൽകി, ആ കാളയെ വിട്ടയക്കണം. ഒരാൾക്ക് മാത്രം അർപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിൽ, 'സ്വാഹാ' എന്ന ഉച്ചാരണത്തോടെ, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ഈ ദാനം നടത്തണം.
കുര്യാദേകാദശാഹം ച ദ്വാദശാഹം ച യത്നതഃ । സപിണ്ഡീകരണാദര്വാക്കുര്യാച്ഛ്രാദ്ധാനി ഷോഡശ ॥ ൨,൧൪.
പതിനൊന്ന് ദിവസവും പന്ത്രണ്ടു ദിവസവും ശുദ്ധമായി ആചരിച്ചശേഷം, സപിണ്ഡീകരണം ഉൾപ്പെടെ പതിനാറ് ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ നിർവഹിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണാന് ഭോജയിത്വാ തു പദദാനാനി ദാപയേത് । കാപോസോപരി സംസ്ഥാപ്യ താമ്രപാത്രേ തഥാച്യുതമ് ॥ ൨,൧൪.
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിച്ചശേഷം, കാലുവിരാമങ്ങൾ മരപ്പലകയിൽ വച്ച് ദാനം ചെയ്യണം. അതുപോലെ തന്നെ, തക്കതായ രീതിയിൽ നിറച്ച താമ്രപാത്രങ്ങളും അർപ്പിക്കണം.
വസ്ത്രേണാച്ഛാദ്യ തത്രസ്ഥമര്ഘം ദദ്യാച്ഛുഭൈഃ ഫലൈഃ । നാവമിക്ഷുമയീം കൃത്വാ പട്ടസൂത്രേണ വേഷ്ടയേത് ॥ ൨,൧൪.
അവിടെ വച്ചിരിക്കുന്നതിനെ വസ്ത്രം കൊണ്ട് മൂടി, ശുഭഫലങ്ങളാൽ അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം. ഇനിയും, ഇഞ്ചിപ്പഞ്ചസാരകൊണ്ട് ഒരു തൂണോക്കു രൂപം ഉണ്ടാക്കി, പറ്റു നൂലാൽ കെട്ടണം.
കാംസ്യപാത്രേ ഘൃതം സ്ഥാപ്യ വൈതരണ്യാ നിമിത്തതഃ । നാവാരോഹണം കുര്യാത്പൂജയേദ്ഗരുഡധ്വജമ് ॥ ൨,൧൪.
കാംസ്യപാത്രത്തിൽ നെയ്യ് നിറച്ച്, വൈതരണി കടക്കുന്നതിനായി വയ്ക്കണം. പിന്നീട്, നാവിൽ കയറുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തി, ഗരുഡധ്വജത്തെ ആരാധിക്കണം.
ആത്മവിത്താനുസാരേണ തച്ച ദാനമനന്തകമ് । ഭവസാഗരമഗ്നാനാം ശോകതാപാര്തിദുഃ ഖിനാമ് ॥ ൨,൧൪.
സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച്, ഈ അക്ഷയമായ ദാനം നൽകണം. ഭവസാഗരത്തിൽ മുങ്ങി ദുഃഖത്തിലും താപത്തിലും പീഡിതരായവർക്കായി ഇതാണ് ഉചിതം.
ധര്മപ്ലവവിഹീനാനാം താരകോ ഹി ജനാര്ദനഃ । തിലാ ലോഹം ഹിരണ്യം ച കാര്പാസം ലവണം തഥാ ॥ ൨,൧൪.
ധർമ്മത്തിന്റെ തൂണില്ലാത്തവർക്കു രക്ഷകൻ ജനാർദ്ദനനാണ്. എള്ള്, ഇരിമ്പ്, പൊന്നు, കപ്പാസ്, ഉപ്പ് എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം.
സപ്തധാന്യം ക്ഷിതിര്ഗാവോ ഹ്യേകൈകം പാവനം സ്മൃതമ് । തിലപാത്രാണി കുര്വീത ശയ്യാദാനം ച ദാപയേത് ॥ ൨,൧൪.
ഏഴു വിധ്യാന്യങ്ങൾ, ഭൂമി, പശു — ഇതൊന്നൊന്നും ശുദ്ധികരണമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. എള്ള് നിറച്ച പാത്രങ്ങൾ അർപ്പിക്കുകയും, കിടക്കയും ദാനം ചെയ്യുകയും വേണം.
ദീനാനാഥവിശിഷ്ടേഭ്യോ ദദ്യാച്ഛക്ത്യാ ച ദക്ഷിണാമ് । ഏവം യഃ കുരുതേ താര്ക്ഷ്യ പുത്രവാനപ്യപുത്രവാന് ॥ ൨,൧൪.
ദരിദ്രർക്കും അനാഥർക്കും ശ്രേഷ്ഠർക്കും തക്ക ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ, ടാർക്ഷ്യ, അവനു മക്കളുണ്ടായാലോ ഇല്ലാതെയോ അതൊന്നും പ്രശ്നമല്ല.
സ സിദ്ധിം സമവാപ്നോതി യഥാ തേ ബ്രഹ്മചാരിണഃ । നിത്യം നൈമിത്തികം കുര്യാദ്യാവജ്ജീവതി മാനവഃ ॥ ൨,൧൪.
അവൻ ബ്രഹ്മചാരിമാരെപ്പോലെ സിദ്ധി നേടും. ഒരാൾ ജീവിക്കുന്നവരെല്ലാം നിത്യവും നൈമിത്തികമായും ഈ കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
യഃ കശ്ചിത്ക്രിയതേ ധര്മസ്തത്ഫലം ചാക്ഷയം ഭവേത് । തീര്ഥയാത്രാവ്രതാദീനാം ശ്രാദ്ധം സംവത്സരസ്യ ഹി ॥ ൨,൧൪.
ഏത് ധർമ്മകർമ്മം ചെയ്താലും അതിന്റെ ഫലം അക്ഷയമാകും. തീർത്ഥയാത്ര, വ്രതം തുടങ്ങിയവയിൽ, വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം അത്രമേൽ ഫലപ്രദമാണ്.
ദേവതാനാം ഗുരൂണാം ച മാതാപിത്രോസ്തഥൈവ ച । പുണ്യം ദേയം പ്രയത്നേന പ്രത്യഹം വര്ധതേ ഖഗ ॥ ൨,൧൪.
ദേവന്മാർക്കും ഗുരുക്കന്മാർക്കും മാതാപിതാക്കൾക്കും അർപ്പണം ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ആ പുണ്യം ഓരോ ദിവസവും വളരുന്നു, പക്ഷീ.
അസ്മിന്യജ്ഞേഃ ഹിയഃ കശ്ചിദ്ഭൂരിദാനം പ്രയച്ഛതി । തത്തസ്യ ചാക്ഷയം സര്വം വേദികായാം യഥാ കില ॥ ൨,൧൪.
ഈ യാഗത്തിൽ ആരെങ്കിലും ധാരാളം ദാനം ചെയ്താൽ, ആ ദാനഫലം അവനു അക്ഷയമാകും. യാഗവേദിയിൽ ലഭിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അതിന്റെ ഫലം.
യഥാ പൂജ്യതമാ ലോകേ യതയോ ബ്രഹ്മചാരിണഃ । തഥൈവ പ്രതിപൂജ്യന്തേ ലോകേ സര്വേ ച നിത്യശഃ ॥ ൨,൧൪.
ലോകത്തിൽ യതിമാരും ബ്രഹ്മചാരിമാരും എങ്ങനെ ഏറ്റവും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു, അതുപോലെ ഈവിധം ചെയ്യുന്നവരും എല്ലായിടത്തും എപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
വരദോഽഹം സദാ തസ്യ ചതുര്വക്ത്രസ്തഥാ ഹരഃ । തേ യാന്തി പരമാംല്ലോകാനിതി സത്യം വചോ മമ ॥ ൨,൧൪.
ഞാൻ എപ്പോഴും അവർക്കു വരദാനങ്ങൾ നൽകുന്നവനാണ്; നാലുമുഖനും ഹരനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. അവർ പരമലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കും — ഇതാണ് എന്റെ സത്യവചനം.
ഉത്സൃഷ്ടോ വൃഷഭോ യത്ര പിബത്യപോ ജലാശയേ । ശൃങ്ഗേണാലിഖതേ വാപി ഭൂമിം നിത്യം പ്രഹര്ഷിതഃ ॥ ൨,൧൪.
വിട്ടയച്ച കാള കുളത്തിൽ വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോഴും, അതിന്റെ കൊമ്പുകൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ നിലം കുറിക്കുമ്പോഴും,