മൃതസ്യൈവ പുനര്ലക്ഷം വിധിപൂതം ച തത്സമമ് । തീര്ഥപാത്രസമായോഗാദേകാ ഗൌര്ലക്ഷപുണ്യദാ ॥ ൨,൧൪.
മരിച്ചവൻ വേണ്ടിയുള്ള ശുദ്ധമായ ചടങ്ങുകളോടെ നല്കുന്ന ഒരു ലക്ഷം പശു ദാനത്തിന് അതേ ഫലമാണ്. ഒരു തീർത്ഥത്തിൽ ഒരു പശു ദാനം ചെയ്താൽ, അതിന് ഒരു ലക്ഷം പശു ദാനം ചെയ്തതിന്റെ മുഴുവൻ പുണ്യവും ലഭിക്കും.
പാത്രേ ദത്തേ ഖഗശ്രേഷ്ഠ അഹന്യഹനി വര്ധതേ । ദാതുര്ദാനമപാപായ ജ്ഞാനിനാം ച പ്രതിഗ്രഹഃ ॥ ൨,൧൪.
യോഗ്യനായവർക്കു ദാനം ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഫലം ദിവസേന വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും, കിളികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ. ദാനം ചെയ്യുന്നവന് പാപം ഉണ്ടാകില്ല, ജ്ഞാനികൾ അതു സ്വീകരിച്ചാലും അവർക്കും ദോഷമില്ല.
വിഷശീതാപഹോ മന്ത്രവഹ്നിഃ കിം ദോഷഭാജനമ് । ദാതവ്യം പ്രത്യഹം പാത്രേ നിമിത്തേഷു വിശേഷതഃ ॥ ൨,൧൪.
മന്ത്രശക്തിയുള്ള അഗ്നി വിഷവും തണുപ്പും നീക്കുന്നതുപോലെ, യോഗ്യനായവർക്കു ദാനം ചെയ്യുന്നതിൽ എന്ത് ദോഷമുണ്ട്? പ്രത്യേകിച്ചും നല്ല ദിവസങ്ങളിൽ, എല്ലാ ദിവസവും യോഗ്യരായവർക്കു ദാനം ചെയ്യണം.
നാപാത്രേ വിദുഷാ കിഞ്ചിദാത്മനഃ ശ്രേയ ഇച്ഛതാ । അപാത്രേ ജാതു ഗൌര്ദത്താ ദാതാരം നരകം നയേത് ॥ ൨,൧൪.
സ്വന്തം ഭാവിക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അയോഗ്യർക്കു ഒരിക്കലും ഒന്നും നൽകരുത്. അയോഗ്യർക്കു ഒരു പശു പോലും നൽകിയാൽ, ദാനി നരകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
കുലൈകവിംശതിയുതം ഗ്രഹീതാരം ച പാതയേത് । ദേഹാന്തരം പരിപ്രാപ്യ സ്വഹസ്തേന കൃതം ച യത് ॥ ൨,൧൪.
ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നവനും അവന്റെ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയും കുഴിയിലാകും. മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ ജനിച്ചാലും, സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് ചെയ്തതിന്റെ ഫലം അതിനനുസരിച്ച് ലഭിക്കും.
ധനം ഭൂമിഗതം യദ്വത്സ്വഹസ്തേന നിവേശിതമ് । തദ്വത്ഫലമവാപ്നോതി ഹ്യഹം വച്മി ഖഗേശ്വര ॥ ൨,൧൪.
സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ നിക്ഷേപിച്ച ധനം ഫലം തരുന്നതുപോലെ, സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് നൽകിയ ദാനവും ഫലം നൽകുന്നു, കിളികളിലെ രാജാവേ, ഞാൻ ഇതു ഉറപ്പായാണ് പറയുന്നു.
അപുത്രോഽപി വിശേഷേണ ക്രിയാം ചൈവാന്ധ്വദൌഹികീമ് । പ്രകുര്യാന്മോക്ഷകാമശ്ച നിര്ധനശ്ച വിശേഷതഃ ॥ ൨,൧൪.
മകനില്ലാത്തവനും പ്രത്യേകിച്ച് പിതൃകർമ്മകൾ നിർവഹിക്കണം. മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും ദരിദ്രനും ഇതു നിർവഹിക്കേണ്ടതാണ്.
സ്വല്പേനാപി ഹി വിത്തേന സ്വയം ഹസ്തേന യത്കൃതമ് । അക്ഷയം യാതി തത്സര്വം യഥാജ്യം ച ഹുതാശനേ ॥ ൨,൧൪.
കുറച്ച് സമ്പത്ത് മാത്രമുള്ളവനും സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് എന്തെങ്കിലും നൽകിയാൽ, അതിന്റെ ഫലം അക്ഷയമാകും. അതുപോലെ തന്നെ, അഗ്നിയിൽ നെയ്യ് അർപ്പിച്ചാൽ അതിന് എങ്ങനെ ഫലമുണ്ടോ, അതുപോലെയാണ്.
ഏകാ ചൈകസ്യ ദാതവ്യാ ശയ്യാ കന്യാ പയസ്വിനീ । സാ വിക്രീതാ വാ ദഹത്യാസപ്തമം കുലമ് ॥ ൨,൧൪.
ഒരു കിടക്ക, ഒരു കന്യക, ഒരു പാൽകുടിയ പശു — ഇവയൊന്നും ഒരാൾക്ക് ഒരിക്കൽ മാത്രം നൽകണം. ഇവയെ വിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഏഴാം തലമുറവരെ കുടുംബം ദഹിക്കും.
തസ്മാത്സര്വം പ്രകുര്വീത ചഞ്ചലേ ജീവിതേ സതി । ഗൃഹീതദാനപാഥേയഃ സുഖം യാതി മഹാധ്വനി ॥ ൨,൧൪.
ജീവിതം അനിശ്ചിതമായിരിക്കുമ്പോൾ, ഈ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ചെയ്യണം. ദാനത്തിന്റെ പുണ്യവുമായി യാത്രയാകുന്നവൻ മഹാനടപ്പിൽ സന്തോഷത്തോടെ പോകുന്നു.
അന്യഥാ ക്ലിശ്യതേ ജന്തുഃ പാഥേയരഹിതഃ പഥി । ഏവം ജ്ഞാത്വാ ഖഗശ്രേഷ്ഠ വൃഷയജ്ഞം സമാചരേത് ॥ ൨,൧൪.
ഇല്ലെങ്കിൽ, ദാനത്തിന്റെ പുണ്യവുമില്ലാതെ യാത്ര ചെയ്യുന്ന ജീവി വഴിയിൽ കഷ്ടപ്പെടും. അതിനാൽ, കിളികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഇതറിഞ്ഞ് വൃഷയജ്ഞം നിർവഹിക്കണം.
അകൃത്വാ മ്രിയതേ യസ്തു അപുത്രോ നൈവ മുക്തിഭാക് । അപുത്രോഽപി ഹി യഃ കുര്യാത്സുഖം യാതി മഹാപഥേ ॥ ൨,൧൪.
ഇത് നിർവഹിക്കാതെ മരിക്കുന്നവൻ, മകനില്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം നേടില്ല. എന്നാൽ മകനില്ലാത്തവൻ പോലും ഇത് നിർവഹിച്ചാൽ, മഹാനടപ്പിൽ സന്തോഷത്തോടെ പോകും.
അഗ്നിഹോത്രാധിഭിര്യജ്ഞൈര്ദാനൈശ്ച വിവിധൈരപി । ന താം ഗതിമവാപ്നോതി വൃഷോത്സര്ഗേണ യാ ഗതിഃ ॥ ൨,൧൪.
അഗ്നിഹോത്രം പോലുള്ള യാഗങ്ങൾ കൊണ്ടോ, പലവിധ ദാനങ്ങൾ കൊണ്ടോ ആ ഗതി നേടാൻ കഴിയില്ല. വൃഷം അർപ്പിച്ചാൽ മാത്രമേ ആ ഗതി ലഭിക്കൂ.
യജ്ഞാനാം ചൈവ സര്വേഷാം വൃഷയജ്ഞസ്തഥോത്തമഃ । തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന വൃഷയജ്ഞം സമാചരേത് ॥ ൨,൧൪.
എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും വൃഷയജ്ഞം ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്. അതിനാൽ, എല്ലാ ശ്രമവും കൊണ്ട് വൃഷയജ്ഞം നിർവഹിക്കണം.
ഗരുഡ ഉവാച । കഥയസ്വ പ്രസാദേന ക്ഷയാഹം ചൌര്ധ്വദൈഹികമ് । കസ്മിന്കാലേ തിഥൌ കസ്യാം വിധിനാ കേന തദ്ഭവേത് ॥ ൨,൧൪.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: ദയവായി പറയൂ, മരണാനന്തരത്തിൽ വൃഷയജ്ഞം എപ്പോൾ, ഏതു തിഥിയിൽ, എങ്ങനെ, ആരാണ് ചെയ്യേണ്ടത്?
കൃത്വാ കിം ഫലമാപ്നോതി ഏതന്മേ വദ സാമ്പ്രതമ് । ത്വത്പ്രസാദേന ഗോവിന്ദ മുക്തേ ഭവതി മാനവഃ ॥ ൨,൧൪.
അത് നിർവഹിച്ചാൽ എത്ര ഫലം ലഭിക്കും? ദയവായി ഇപ്പോൾ പറയൂ. നിന്റെ കൃപയാൽ, ഗോവിന്ദാ, മനുഷ്യൻ മോക്ഷം നേടുന്നു.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । കാര്തികാദിഷു മാസേഷു യാമ്യായതഗതേ രവൌ । ശുക്ലപക്ഷേ തഥാ പക്ഷിന്ദ്വാദശ്യാദിതിഥൌ ശുഭേ ॥ ൨,൧൪.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: കാർത്തിക മുതലുള്ള മാസങ്ങളിൽ, സൂര്യൻ തെക്കോട്ട് സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴും, ശുക്ലപക്ഷത്തും, ദ്വാദശി പോലുള്ള ശുഭമായ തിഥികളിലും,
ശുഭേ ലഗ്നേ മുഹൂര്തേ വാ ശുചൌ ദേശേ സമാഹിതഃ । ബ്രാഹ്മണം തു സമാഹൂയ വിധിജ്ഞം ശുഭലക്ഷണമ് ॥ ൨,൧൪.
ശുഭമായ ലഗ്നത്തോ, നല്ല മുഹൂർത്തത്തോ, ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്തോ, ഏകാഗ്രതയോടെ, വിധികൾ അറിയുന്ന ഗുണമുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ ക്ഷണിക്കണം.
ജപഹോമൈസ്തഥാ ദാനൈഃ കുര്യാദ്ദഹേസ്യ ശോധനമ് । പുണ്യേഽഭിജിത്സുനക്ഷത്രേ ഗ്രഹാന്ദേവാന്സമര്ചയേത് ॥ ൨,൧൪.
ജപം, ഹോമം, ദാനം എന്നിവയിലൂടെ ആ ഹോമത്തിന്റെ ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം; പുണ്യമായ അഭിജിത് നക്ഷത്രത്തോ മറ്റേതെങ്കിലും ശുഭനക്ഷത്രത്തോയിൽ ഗ്രഹങ്ങളെയും ദേവതകളെയും ആരാധിക്കണം.
ഹോമം കുര്യാദ്യഥാശക്തി മന്ത്രൈശ്ച വിവിധൈരപി । ഗ്രഹാണാം സ്ഥാപനം കുര്യാത്പൂര്വം ചൈവ ഖഗേശ്വര ॥ ൨,൧൪.
സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം നടത്തണം; ആദ്യം, ഖഗേശ്വരാ, ഗ്രഹങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കണം.
മാതൄണാം പൂജനം കാര്യം വസോര്ധാരാം ച പാതയേത് । വഹ്നിം സംസ്ഥാപ്യ തത്രൈവ പൂര്ണം ഹോമം തു കാരയേത് ॥ ൨,൧൪.
മാതാക്കളെ ആരാധിക്കുകയും, നെയ്യ് ഒഴിക്കുകയും വേണം; അവിടം അഗ്നി സ്ഥാപിച്ച ശേഷം പൂർണ്ണമായ ഹോമം നടത്തണം.
ശാലഗ്രാമം ച സംസ്ഥാപ്യ വൈഷ്ണവം ശ്രാദ്ധമാചരേത് । വൃഷം സമ്പൂജ്യ തത്രൈവ വസ്ത്രാലങ്കാരഭൂഷണൈഃ ॥ ൨,൧൪.
ശാലഗ്രാമം സ്ഥാപിച്ച് വൈഷ്ണവശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം; അവിടെ ഒരു കാളയെ വസ്ത്രവും അലങ്കാരവും ഇട്ട് പൂജിക്കണം.
ചതസ്രോ വത്സതര്യശ്ച പൂര്വം സമധിവാസയേത് । പ്രദക്ഷിണം തതഃ കുര്യാദ്ധോമാന്തേ ച വിസര്ജനമ് ॥ ൨,൧൪.
നാലു കാളക്കുട്ടികളെ ആദ്യം സമ്പൂർണ്ണമായി ശുദ്ധീകരിക്കണം; ശേഷം അവയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുകയും ഹോമം കഴിഞ്ഞ് അവയെ വിടുകയും വേണം.
ഇമം മന്ത്രം സമുച്ചാര്യ ഉത്തരാഭിമുഖഃ സ്ഥിതഃ । ധര്മ ത്വം വൃഷരൂപേണ ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതഃ പുരാ ॥ ൨,൧൪.
ഉത്തരദിശയിൽ മുഖം നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം: 'ധർമമേ, നീ കാളയുടെ രൂപത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനാൽ പണ്ടു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവൻ.'
തവോത്സര്ഗപ്രഭാവാന്മാമുദ്ധരസ്വഭവാര്ണാവാത് । അബിഷിച്യ ശുഭൈര്മന്ത്രൈഃ പാവനൈര്വിധിപൂര്വകമ് ॥ ൨,൧൪.
നിന്റെ മോചനശക്തിയാൽ എന്നെ ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തേണമേ; ശുഭവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമായ മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിധിപ്രകാരം അഭിഷേകം നടത്തണം.
തനക്രീഡന്തിമന്ത്രേണ വൃഷോത്സര്ഗം തു കാരയേത് । അഭിഷിഞ്ചേത്തതോ നീലം രുദ്രകുമ്ഭോ ദകേന തു ॥ ൨,൧൪.
കാളക്കുട്ടിയുടെ കളിയുടെ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് കാളയെ മോചിപ്പിക്കണം; ശേഷം വലതുകൈ ഉപയോഗിച്ച് രുദ്രപാത്രത്തിലെ വെള്ളം കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്യണം.
നാഭിമൂലേ സമാസ്ഥായ തദമ്ബു മൂര്ധനി ന്യസേത് । അന്ന (ആത്മ) ശ്രാദ്ധം തതഃ കുര്യാദ്ദദ്യാദ്ദാനം ദ്വിജോത്തമേ ॥ ൨,൧൪.
നാഭിയുടെ അടിയിൽ ഇരുന്നു ആ വെള്ളം തലയിൽ ഇടണം; ശേഷം അന്നം കൊണ്ടോ ആത്മാവുകൊണ്ടോ ശ്രാദ്ധം നടത്തി ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം നൽകണം.
ഉദകേചൈവ ഗന്തവ്യം ജലം തത്ര പ്രദാപയേത് । യദിഷ്ടം ജീവതസ്ത്വാസീത്തച്ച ദദ്യാത്സ്വശക്തിതഃ ॥ ൨,൧൪.
വെള്ളത്തിൽ ചെന്നു അവിടെ വെള്ളം അർപ്പിക്കണം; ആഗ്രഹിച്ച വ്യക്തി ജീവിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അതും നൽകണം.
ന്യൂനം സംപൂര്ണതാം യാതി വൃഷോത്സര്ഗേ കൃതേ സതി । സുതൃപ്തോ ദുസ്തരേ മാര്ഗേ മൃതോ യാതി ന സംശയഃ ॥ ൨,൧൪.
കാളയെ മോചിപ്പിച്ചാൽ ഏത് കുറവും പൂർണ്ണതയാകും; departed, അതിൽ സംശയമില്ലാതെ, അതികഠിനമായ വഴിയിൽ തൃപ്തനായി പോകുന്നു.
യമലോകം ന പശ്യന്തി സദാ ദാനരതാ നരാഃ । യാവന്ന ദീയതേ ജന്തോഃ ശ്രാദ്ധം ചൈകാദശാഹികമ് ॥ ൨,൧൪.
സദാ ദാനം ചെയ്യുന്നതിൽ ആസ്വാദനമുള്ള പുരുഷന്മാർക്ക് യമലോകം കാണാനാവില്ല, ജന്തുവിന്റെ ഏകാദശാഹികം ശ്രാദ്ധം നടക്കുന്നതുവരെ.