പശൂന്സൌഖ്യം ധനം ധാന്യം പ്രാപ്നുയാത്പിതൃപൂജനാത് । ദേവകാര്യാദപി സദാ പിതൃകാര്യം വിശിഷ്യതേ ॥ ൨,൧൦.
പിതൃപൂജനത്തിലൂടെ മനുഷ്യന് പശുക്കളും സന്തോഷവും സമ്പത്തും ധാന്യവും ലഭിക്കും. ദേവന്മാർക്കുള്ള കര്മ്മങ്ങളേക്കാളും പിതൃകര്മ്മം എപ്പോഴും മേന്മയുള്ളതാണ്.
ദേവതാഭ്യഃ പിതൄണാം ഹി പൂര്വമാപ്യായനം ശുഭമ് । യേ യജന്തി പിതൄന്ദേവാന്ബ്രാഹ്മണാംശ്ച ഹുതാശനമ് ॥ ൨,൧൦.
ദേവന്മാരെക്കാൾ മുമ്പ് പിതാക്കന്മാർക്ക് അർപ്പിക്കുന്നതാണ് ആദ്യം ചെയ്യേണ്ട നല്ല കര്മ്മം. പിതാക്കന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അഗ്നിയെയും ആരാധിക്കുന്നവർ—
സര്വഭൂതാന്തരാത്മാനം മാമേവ ഹി യജന്തി തേ । സ്മാര്തേന വിധിനാ ശ്രാദ്ധം കൃത്വാ സ്വവിഭവോചിതമ് ॥ ൨,൧൦.
അവരൊക്കെയും എല്ലാ ജീവികളുടെയും അകത്തുള്ള ആത്മാവായ എന്നെ തന്നെ, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി തങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ശ്രാദ്ധം നടത്തി ആരാധിക്കുന്നു.
ആബ്രാഹ്മസ്തമ്ബപര്യന്തം ജഗത്പ്രീണാതി മാനവഃ । അന്നപ്രകിരണം യത്തു മനുഷ്യൈഃ ക്രിയതേ ഭുവി ॥ ൨,൧൦.
ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ അന്നം വിതറുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ ഈ ലോകം മുഴുവൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
തേന തൃപ്തിമുപായാന്തി യേ പിശാചത്വമാഗതാഃ । യച്ചാമ്ബുഃ സ്നാനവസ്ത്രേഭ്യോ ഭൂമൌ പതതി ഖേചര ॥ ൨,൧൦.
അത് കൊണ്ടാണ് പിശാചുകളായി ജനിച്ചവർക്കും തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നത്. കിഴക്കൻവാനേ, കുളിയിലോ വസ്ത്രം കഴുകുമ്പോലോ ഭൂമിയിൽ വീഴുന്ന വെള്ളം—
തേന യേ തരുതാം പ്രാപ്താസ്തേഷാം തൃപ്തിഃ പ്രജായതേ । യാനി ഗന്ധാമ്ബൂനി ചൈവ പതന്തി ധരണീതലേ ॥ ൨,൧൦.
അത് കൊണ്ടാണ് മരങ്ങളായി ജനിച്ചവർക്കും തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നത്. ഭൂമിയിൽ വീഴുന്ന സുഖവാസനയുള്ള വെള്ളവും—
തേന ചാപ്യായനം തേഷാം യേ ദേവത്വമുപാഗതാഃ । യേ ചാപി സ്വകുലാദ്ബാഹ്യാഃ ക്രിയായോഗ്യാ ഹ്യസംസ്കൃതാഃ ॥ ൨,൧൦.
അത് കൊണ്ടാണ് ദൈവരൂപം പ്രാപിച്ചവർക്കും പുനര്ജീവനം ലഭിക്കുന്നത്. തങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിന് പുറത്തുള്ളവരും കര്മ്മയോഗ്യരല്ലാത്തവരും സംസ്കാരം ലഭിക്കാത്തവരും—
വിപന്നാസ്തേ തു വികിരസംമാര്ജനജലാശിനഃ । ഭുക്ത്വാ ചാചമനം യച്ച ജലം യച്ചാഹ്നി സേവിതമ് ॥ ൨,൧൦.
അവരിൽ ചിലർ ചിതറിച്ച അന്നം, ചവറ്റുകുട്ടയിൽ നിന്നുള്ളത്, വെള്ളം എന്നിവയിലാണു ജീവിക്കുന്നത്. ഭക്ഷണശേഷം കൈവെള്ളം, ദിവസത്തിൽ ഉപയോഗിച്ച വെള്ളം—
ബ്രാഹ്മണാനാം തഥൈവാന്യത്തേന തൃപ്തിം പ്രയാന്തി വൈ । പിശാചത്വമനുപ്രാപ്താഃ കൃമികീടത്വമേവ യേ ॥ ൨,൧൦.
അത് കൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റ് ജനങ്ങളും, പിശാചുകളായവരും കീടങ്ങളായവരും തൃപ്തി നേടുന്നത്.
ഉദ്ധൃതേഷ്വന്നപിണ്ഡേഷു ഭുവി യേ ചാന്നകാങ്ക്ഷിണഃ । തൈരേവാപ്യായനം തേഷാം യേ മനുഷ്യത്വമാഗതാഃ ॥ ൨,൧൦.
അന്നപിണ്ടങ്ങൾ അർപ്പിക്കുമ്പോൾ ഭൂമിയിൽ ഭക്ഷണം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ അർപ്പണങ്ങളാൽ മനുഷ്യരായി ജനിച്ചവർക്കും തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു.
ഏവം വൈ ക്രിയമാണാനാം തേഷാം ചൈവ ദ്വിജന്മനാമ് । കശ്ചിജ്ജലാന്നവിക്ഷേപഃ ശുചിരുച്ഛിഷ്ട ഏവ വാ ॥ ൨,൧൦.
ഇങ്ങനെ ദ്വിജന്മാർക്കായി ഈ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ, ശുദ്ധമായതോ ശേഷിച്ചതോ ആയ വെള്ളം അഥവാ അന്നം ചിതറുമ്പോൾ—
തേനാന്നേന കുലേ തേഷാം യേ വൈ ജാത്യന്തരം ഗതാഃ । ഭവത്യാപ്യായനം തേഷാം സമ്യക്ശ്രാദ്ധേ കൃതേ സതി ॥ ൨,൧൦.
അത് കൊണ്ടാണ് കുടുംബത്തിൽ മറ്റു ജന്മം പ്രാപിച്ചവർക്കും, ശ്രാദ്ധം ശരിയായി ചെയ്താൽ, പുനര്ജീവനം ലഭിക്കുന്നത്.
അന്യായോപാര്ജിതൈര്ദ്രവ്യൈര്യച്ഛ്രാദ്ധം ക്രിയതേ നരൈഃ । തകൃപ്യന്തി തേന ചണ്ഡാലാഃ പുക്കസാദ്യുപയോനിഷു ॥ ൨,൧൦.
അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച സമ്പത്തുപയോഗിച്ച് മനുഷ്യർ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, ചണ്ടാളന്മാരും താഴ്ന്ന ജന്മം പ്രാപിച്ചവരും അതിൽ തൃപ്തി നേടുന്നു.
ഏവം സംപ്രാപ്യതേ പക്ഷിന് യദ്ദത്തമിഹ ബാന്ധവൈഃ । ശ്രാദ്ധം കുര്വദ്ഭിരന്നാമ്വുശാകൈസ്തൃപ്തിര്ഹി ജായതേ ॥ ൨,൧൦.
പക്ഷീ, ബന്ധുക്കൾ ഇവിടെ അർപ്പിക്കുന്നതെല്ലാം—അന്നവും പച്ചക്കറികളും ഉപയോഗിച്ച് ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ—തൃപ്തി നൽകുന്നു.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി । സദ്യോ ദേഹാന്തരപ്രാപ്തിര്വിലംബേനാവനീതലേ ॥ ൨,൧൦.
നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു; ഉടനെയോ വൈകിയോ ഭൂമിയിൽ മറ്റൊരു ശരീരം ലഭിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച്.
പൃഷ്ടവാനസി തത്തേഽഹം പ്രവക്ഷ്യാമി സമാസതഃ । സദ്യോ വിലമ്ബതഞ്ചൈവോഭയഥാപി കലേവരമ് ॥ ൨,൧൦.
നീ ചോദിച്ചതിനാൽ, ഉടനെയോ വൈകിയോ ശരീരം മാറുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ചുരുക്കമായി പറയാം.
യതോ ഹി മര്ത്യഃ പ്രാപ്നോതി തദ്വിശേഷഞ്ച മേ ശൃണു । അധൂമകജ്യോതിരിവാങ്ഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുമാംസ്തതഃ ॥ ൨,൧൦.
മരണശേഷം മനുഷ്യന് എന്താണ് പ്രത്യേകമായി ലഭിക്കുന്നത് എന്ന് ഞാൻ പറയാം; പുകരഹിതമായ ഒരു ജ്വാല പോലെ, അംഗുലിയോളം വലിപ്പമുള്ള ഒരു രൂപം പുറത്തു വരുന്നു.
ദേഹമേകം സദ്യ ഏവ വായവീയം പ്രപദ്യതേ । യഥാ നൃണജലൌകാ ഹി പശ്ചത്പാദം തദോദ്ധരേത് ॥ ൨,൧൦.
അവൻ ഉടനെ ഒരു വായുവിൽ നിന്നുള്ള ശരീരം സ്വീകരിക്കുന്നു; ഒരു ജലൗക ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം പിന്നിലെ ഭാഗം പിൻവലിക്കുന്നതുപോലെ.
സ്ഥിതിരഗ്ര്യസ്യ പാദസ്യ യദാ ജാതാ ദൃഢാ ഭവേത് । ഏവം ദേഹീ പൂര്വദേഹം സമുത്സൃജതി തം യദാ ॥ ൨,൧൦.
ശ്രേഷ്ഠമായ കാലിന്റെ ഉറച്ച നിലയുണ്ടാകുമ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ ജീവൻ പഴയ ശരീരം വിട്ട് പോകുന്നു.
ഭോഗാര്ഥമഗ്രേ സ്യാദ്ദേഹോ വായവീയ ഉപസ്ഥിതഃ । വിഷയഗ്രാഹകം യദ്വന്മ്രിയമാണസ്യ ചേന്ദ്രിയമ് ॥ ൨,൧൦.
ഭോഗത്തിനായി ആദ്യം വായുവിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ശരീരം ഉണ്ടാകുന്നു; മരിക്കുന്നവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിഷയങ്ങളെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇത്.
നിര്വ്യാപാരം തച്ച ദേഹേ വായുനൈവ സ ഗച്ഛതി । ശരീരം യദവാപ്നോതി തച്ചാപ്യുത്ക്വമ്യതി സ്വയമ് ॥ ൨,൧൦.
ആ ശരീരം പ്രവർത്തനരഹിതമായതിനാൽ വായുവിന്റെ സഹായത്തോടെ മാത്രമേ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകൂ; അതിന് ലഭിക്കുന്ന ശരീരം പോലും സ്വയം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
ഗൃഹീത്വാ സ്വം വിനിര്യാതി ജീവോ ഗര്ഭ ഈവാശയാത് । ഉത്ക്രാമന്തം സ്ഥിതം വാപി ഭുഞ്ജാനം വാ ഗുണാന്വിതമ് ॥ ൨,൧൦.
ജീവൻ തന്റെ ശരീരത്തെ എടുത്തുകൊണ്ട് ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് കുഞ്ഞ് പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ പുറത്ത് പോകുന്നു; പോകുമ്പോഴും, നില്ക്കുമ്പോഴും, ഭോഗം അനുഭവിക്കുമ്പോഴും, ഗുണങ്ങളോടെ തന്നെയാണ്.
വിമൂഢാ നാനുപശ്യന്തി പശ്യന്തി ജ്ഞാനചക്ഷുഷഃ । ആതിവാഹികമിത്യേവം വായവീയം വദന്തി ഹി ॥ ൨,൧൦.
മൂഢന്മാർക്ക് ഇത് കാണാൻ കഴിയില്ല; ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയുള്ളവർക്ക് മാത്രം കാണാം. അതിനാൽ അതിനെ 'ആതിവാഹികം' അല്ലെങ്കിൽ 'വായുവിൽ നിന്നുള്ളത്' എന്ന് പറയുന്നു.
ഏവം തു യാതുധാനാനാം തമേവ ച വദന്തി ഹി । സുപര്ണ ഈദൃശോ ദേഹോ നൃണാം ഭവതി പിണ്ഡജഃ ॥ ൨,൧൦.
ഇതു പോലെ തന്നെ യാതുധാനന്മാർക്കും ഇതേ കാര്യമാണ് പറയുന്നത്. സൂപർണ്ണാ, മനുഷ്യർക്കും പിണ്ഡത്തിൽ നിന്നുള്ള ഇത്തരമൊരു ശരീരം ഉണ്ടാകുന്നു.
പുത്രാദിഭിഃ കൃതാശ്ചേത്സ്യുഃ പിണ്ഡാ ദശ ദശാഹികാഃ । പിണ്ഡജേന തു ദേഹേന വായുജശ്ചൈകതാം വ്രജേത് ॥ ൨,൧൦.
മക്കളും മറ്റുള്ളവരും പത്ത് ദിവസങ്ങളിൽ പത്ത് പിണ്ഡങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചാൽ, പിണ്ഡത്തിൽ നിന്നുള്ള ശരീരം വായുവിൽ നിന്നുള്ള ശരീരത്തോടൊപ്പം ചേർന്നു പോകുന്നു.
പിണ്ഡജോ യദി നൈവ സ്യാദ്വായുജോഽര്ഹതി യാതനാമ് । ദേഹിനോഽസ്മിന്യഥാ ദേഹേ കൌമാരം യൌവനം ജരാ । തഥാ ദേഹാന്തരപ്രാപ്തിഃ പക്ഷീന്ദ്രേത്യവധാരയ ॥ ൨,൧൦.
പിണ്ഡത്തിൽ നിന്നുള്ള ശരീരം ഇല്ലെങ്കിൽ വായുവിൽ നിന്നുള്ള ശരീരം കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിക്കും. ഈ ശരീരത്തിൽ ബാല്യം, യൗവനം, വൃദ്ധാവസ്ഥ എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ മറ്റൊരു ശരീരം ലഭിക്കുന്നതും നടക്കുന്നു, പക്ഷീന്ദ്രാ, ഇതു മനസ്സിലാക്കൂ.
വാസാംസി ജീര്ണാനി യഥാ വിഹായ നവാനി ഗൃഹ്ണാതി നരോപരാണി । തഥാ ശരീരാണി വിഹായ ജീര്ണാന്യന്യാനി സംയാതി നവാനി ദേഹീ ॥ ൨,൧൦.
ഒരു മനുഷ്യൻ പഴകിയ വസ്ത്രങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പുതിയവ ധരിക്കുന്നതുപോലെ, ജീവൻ പഴകിയ ശരീരങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പുതിയവയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
നൈനം ഛിന്ദന്തി ശസ്ത്രാണി നൈനം ദഹതി പാവകഃ । ന ചൈനം ക്ലേദയന്ത്യാപോ ന ശോഷയതി മാരുതഃ ॥ ൨,൧൦.
അയാളെ ആയുധങ്ങൾ മുറിക്കില്ല, അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കില്ല, വെള്ളം നനയിക്കില്ല, കാറ്റ് ഉണക്കുകയും ചെയ്യില്ല.
വായവീയാം തനും യാതി സദ്യ ഇത്യുക്തമേവ തേ । പ്രാപ്തിര്വിലംബതോ യസ്യ തം ദേഹം ഖലു മേ ശൃണു ॥ ൨,൧൦.
വായുവിൽ നിന്നുള്ള ശരീരം ഉടനെ ലഭിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ ലഭിക്കുന്നത് വൈകിയാൽ, ആ ശരീരത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ക്വചിദ്വിലംബതോ ദേഹം പിണ്ഡജം സ സമാപ്നുയാത് । അഥോ ഗതോ യാമ്യലോകം സ്വീയകര്മാനുസാരതഃ ॥ ൨,൧൦.
ചിലപ്പോഴൊക്കെ വൈകിയിട്ട് പിണ്ഡത്തിൽ നിന്നുള്ള ശരീരം ലഭിക്കും; പിന്നെ തന്റെ കർമ്മഫലപ്രകാരം യമലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.