ഗരുഡപുരാണമ്

യദാഹാരാ ഭവന്ത്യേതേ പിതരോ യത്ര യോനിഷു । താസുതാസു തദാഹാരഃ ശ്രാദ്ധാ അവതിഷ്ഠതി ॥ ൨,൧൦.

പിതാക്കന്മാർ ഏത് യോനികളിൽ എങ്ങനെയോ ഭക്ഷണം ലഭിക്കുന്നുവോ, അതേ ഭക്ഷണം ശ്രാദ്ധം മൂലം അവിടെയെത്തുന്നു.

യഥാ ഗോഷു പ്രനഷ്ടാസു വത്സോ വിന്ദതി മാതരമ് । തഥാന്നം നയതേ വിപ്ര ജന്തുര്യത്രാവതിഷ്ഠതേ ॥ ൨,൧൦.

പശുക്കൾ കാണാതായാലും, കിടാവിന് അമ്മയെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്നതുപോലെ, ബ്രാഹ്മണാ, അർപ്പിച്ച അന്നം ആ ജീവൻ എവിടെയാണോ അവിടെത്തന്നെ എത്തുന്നു.

പിതരഃ ശ്രാദ്ധമോക്താരോ വിശ്വേര്ദേവൈഃ സദാ സഹ । ഏതേ ശ്രാദ്ധം സദാ ഭുക്ത്വാ പിതൄന്സന്തര്പയന്ത്യതഃ ॥ ൨,൧൦.

പിതാക്കന്മാർ, എല്ലാദേവതകളോടൊപ്പം, എപ്പോഴും ശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കുന്നവരായി അറിയപ്പെടുന്നു; അവർ ശ്രാദ്ധം അനുഭവിച്ച്, പിതാക്കന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

വസുരുദ്രാദിതിസുതാഃ പിതരഃ ശ്രാദ്ധദേവതാഃ । പ്രീണയാതേ മനുഷ്യാണാം പിതൄഞ്ശ്രാദ്ധേഷു തര്പിതാഃ ॥ ൨,൧൦.

വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ ഇവർ അദിതിയുടെ മക്കളാണ്. പിതാക്കന്മാർ ആണ് ശ്രാദ്ധ ചടങ്ങിലെ ദേവതകൾ. ശ്രാദ്ധത്തിൽ അവർ തൃപ്തരാകുമ്പോൾ, മനുഷ്യരുടെ പിതാക്കന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.

ആത്മാനം ഗുര്വിണീ ഗര്ഭമപി പ്രീണാതി വൈ യഥാ । ദോഹദേന തഥാ ദേവാഃ ശ്രാദ്ധൈഃ സ്വാംശ്ച പിതൄന്നൃണാമ് ॥ ൨,൧൦.

ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീക്ക് തനിക്കു തന്നെ, ഗർഭത്തിലുള്ള കുഞ്ഞിനും സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നതുപോലെ, ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യരുടെ പിതാക്കന്മാർക്കും ശ്രാദ്ധത്തിൽ നൽകിയ ഭോജനങ്ങൾ സന്തോഷം നൽകുന്നു.

ഹൃഷ്യന്തി പിതരഃ ശ്രുത്വാ ശ്രാദ്ധകാലമുപസ്ഥിതമ് । അന്യോന്യം മനസാ ധ്യാത്വാ സമ്പതന്തി മനോജവമ് ॥ ൨,൧൦.

ശ്രാദ്ധ സമയമെത്തിയെന്ന് കേട്ടാൽ പിതാക്കന്മാർ ആനന്ദിക്കുന്നു. അവർ പരസ്പരം മനസ്സിൽ ഓർത്തു, ചിന്തയുടെ വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തുന്നു.

ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ ചാശ്നന്തി പിതരോ ഹ്യന്തരിക്ഷഗാഃ । വായുഭൂതാശ്ച തിഷ്ഠന്തി ഭുക്ത്വാ യാന്തി പരാം ഗതിമ് ॥ ൨,൧൦.

ആകാശത്തിൽ വസിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാർ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു. അവർ വായുവിന്റെ രൂപത്തിൽ അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു; ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം ഉന്നതലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

നിമന്ത്രിതാസ്തു യേ വിപ്രാഃ ശ്രാദ്ധപൂര്വദിനേഃ ഖഗ । പ്രവിശ്യ പിതരസ്തേഷു ഭുക്ത്വാ യാന്തി സ്വമാലയമ് ॥ ൨,൧൦.

ശ്രാദ്ധത്തിന് മുമ്പുള്ള ദിവസം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിച്ചാൽ, ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ പിതാക്കന്മാർ പ്രവേശിച്ച് ഭോജനം കഴിച്ച്, പിന്നെ തങ്ങളുടെ ലോകത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു.

ശ്രാദ്ധകര്ത്രാ തു യദ്യേകഃ ശ്രാദ്ധേ വിപ്രോ നിമന്ത്രിതഃ । ഉദരസ്ഥഃ പിതാ തസ്യ വാമപാര്ശ്വേ പിതാമഹഃ ॥ ൨,൧൦.

ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ ഒരാൾ മാത്രം ബ്രാഹ്മണനെ ക്ഷണിച്ചാൽ, ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ വയറ്റിൽ പിതാവ്, ഇടതുഭാഗത്ത് പിതാമഹൻ വസിക്കുന്നു.

പ്രപിതാമഹോ ദക്ഷിണതഃ പൃഷ്ഠതഃ പിണ്ഡഭക്ഷകഃ । ശ്രാദ്ധകാലേ യമഃ പ്രേതാന്പിതൄംശ്ചാപി യമാലയാത് ॥ ൨,൧൦.

വലതുഭാഗത്ത് പ്രപിതാമഹൻ, പിന്നിൽ പിണ്ഡം കഴിക്കുന്നവൻ. ശ്രാദ്ധ സമയത്ത് യമൻ, യമലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രേതന്മാരെയും പിതാക്കന്മാരെയും വിട്ടയക്കുന്നു.

വിസര്ജയതി മാനുഷ്യേ നിരയസ്ഥാംശ്ച കാശ്യപ । ക്ഷുധാര്താഃ കീര്തയന്തശ്ച ദുഷ്കൃതഞ്ച സ്വയങ്കൃതമ് ॥ ൨,൧൦.

കശ്യപാ, യമൻ നരകത്തിൽ കഴിയുന്നവരെയും, വിശപ്പാൽ പീഡിതരായി തങ്ങൾ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ ഓർക്കുന്നവരെയും മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് വിടുന്നു.

കാങ്ക്ഷന്തി പുത്രപൌത്രേഭ്യഃ പായസം മധുസംയുതമ് । തസ്മാത്താംസ്തത്ര വിധിനാ തര്പയേത്പായസേന തു ॥ ൨,൧൦.

പുത്രന്മാരിൽ നിന്നും മക്കളിൽ നിന്നും തേൻ കലർന്ന പായസം കിട്ടുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിലാണ് അവർ. അതുകൊണ്ട് അവരെ ആ ചടങ്ങിൽ വിധിപ്രകാരം പായസം നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.

ഗരുഡ ഉവാച । സ്വാമിന്കേനാപി തേ ദൃഷ്ടാ ആഗതാഃ പിതരോ ദ്വിജ । ലോകാദമുഷ്മാദാഗത്യ ഭുഞ്ജന്തോ ഭുവി മാനദ ॥ ൨,൧൦.

ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: ദ്വിജന്മാരേ, പിതാക്കന്മാർ ആ ലോകത്തിൽ നിന്ന് വന്ന് ഭൂമിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതെന്തെങ്കിലും അവരുടെ സ്വന്തം സന്തതികൾ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ?

ശ്രീഭഗവാനുവാച । ഗരുത്മഞ്ഛൃണു വക്ഷ്യാമി യഥാ ദൃഷ്ടാസ്തു സീതയാ । പിതരോ വിപ്രദേഹേ വൈ ശ്വശുരാദ്യാസ്ത്രയഃ ക്വചിത് ॥ ൨,൧൦.

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഗരുഡാ, ഞാൻ പറയാം — സീതാ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ, ചിലപ്പോൾ തന്റെ ശ്വശുരനും മറ്റും മൂവരും, പിതാക്കന്മാരെ കണ്ടതെങ്ങനെ എന്നത്.

ഗൃഹീത്വാ പിതുരാജ്ഞാം വൈ രാമോ വനമുപാഗമത് । തതഃ പുഷ്കരയാത്രാര്ഥം രാമോഽയാത്സീതയാ സഹ ॥ ൨,൧൦.

തന്റെ അച്ഛന്റെ കല്പന സ്വീകരിച്ച് രാമൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ, പുഷ്കരയാത്രയ്ക്കായി രാമൻ സീതയോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.

തീര്ഥം ചാപി സമാഗത്യ ശ്രാദ്ധം പ്രാരബ്ധവാംസ്തു സഃ । ഫലം പക്വന്തു ജാനക്യാ സിദ്ധം രാമേ നിവേദിതമ് ॥ ൨,൧൦.

തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി ശ്രാദ്ധം ആരംഭിച്ചു. ജാനകി പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം തയ്യാറായപ്പോൾ രാമനു സമർപ്പിച്ചു.

സ്നാതപ്രിയോക്തവാക്യാത്തു സുസ്നാതാ നമപാലയത് । നഭോമധ്യഗതേ സൂര്യേ കാലേ കുതുപ ആഗതേ ॥ ൨,൧൦.

കുളിച്ച്, ശുഭവാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, സീതാ ശുദ്ധമായി ഭക്തിപൂർവ്വം കാത്തുനിന്നു. സൂര്യൻ ആകാശത്തിന്റെ നടുവിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ശ്രാദ്ധത്തിന് യോജിച്ച സമയം വന്നു.

അയാതാ ഋഃഷയഃ സര്വേ യേ രാമേണ നിമന്ത്രിതാഃ । താന്മുനീനാഗതാന്ദൃഷ്ട്വാ വൈദേഹീ ജനകാത്മകാ ॥ ൨,൧൦.

രാമൻ ക്ഷണിച്ചിരുന്ന എല്ലാ ഋഷികളും അപ്പോൾ വന്നിരുന്നില്ല. മുനികൾ വരാത്തത് കണ്ടു, ജനകപുത്രിയായ വൈദേഹി,

രാമാജ്ഞയാന്നമാദായ പരിവേഷ്ടുമുപാഗതാ । അപാസര്പത്തതോ ദൂരേ വിപ്രമധ്യേ തു സംസ്ഥിതാ ॥ ൨,൧൦.

രാമന്റെ കല്പനപ്രകാരം സീതാ ഭക്ഷണം എടുത്ത് വിളമ്പാൻ സമീപിച്ചു. പിന്നെ അവൾ ദൂരത്ത് ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഇടയിൽ നിന്നു പിന്മാറി.

ഗുല്മൈരാച്ഛാദ്യ ചാത്മാനം നിഗൂഢം സാ സ്ഥിതാ തദാ । ഏകാന്തേ തു തദാ സീതാം ജ്ഞാത്വാ രാഘവനന്ദനഃ ॥ ൨,൧൦.

താനെതാൻ കാടിന്റെ തടങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒളിപ്പിച്ച്, സീതാ അപ്പോൾ മറഞ്ഞുനിന്നു. അപ്പോൾ രാഘവപുത്രൻ, സീതാ ഒറ്റയ്ക്കാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി—

വിമൃശ്യ സുചിരം കാലമിദം കിമിതി സത്വരമ് । കിഞ്ചിത്ക്വചിദ്ഗതാ സാധ്വീ ത്രപായാഃ കാരണേന ഹി ॥ ൨,൧൦.

നേരംകൊണ്ടു ആലോചിച്ച ശേഷം, ഇത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് രാമൻ വിചാരിച്ചു. സീതാ ലജ്ജയുടെ കാരണത്താൽ എവിടെയോ പോയിരുന്നതായിരുന്നു.

കിം വാ ന ഭോജയന്വിപ്രാന്സീ താമന്വേഷയാമ്യഹമ് । വിമൃശന്നേവമേവം സ സ്വയം വിപ്രാനഭോജയത് ॥ ൨,൧൦.

എന്തുകൊണ്ട് ഞാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കരുത്? ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ഞാൻ അവളെ അന്വേഷിച്ചു തുടങ്ങി. അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കാതിരുന്നത്.

ഗതേഷു ദ്വിജമുഖ്യേഷു പ്രിയാം രാമോഽബ്രവീദിദമ് । കഥം തലാസു ലീനാ ത്വം മുനീന്ദൃഷ്ട്വാ സമാഗതാന് ॥ ൨,൧൦.

പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർ പോയതിനു ശേഷം രാമൻ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളോട് പറഞ്ഞു: 'മഹർഷിമാർ ഒത്തുചേർന്നതിനെ കണ്ടപ്പോൾ നീ എങ്ങനെ താഴെയുള്ളിടങ്ങളിൽ ഒളിച്ചിരുന്നതാണ്?'

തത്സര്വം മമ തന്വങ്ഗി കാരണം വദ മാ ചിരമ് । ഏവമുക്താ തദാ ഭര്ത്രാ സീതാ സാധോമുഖീ സ്ഥിതാ । മുഞ്ചന്തീ ചാശ്രുസംഘാതം രാഘവം വാക്യമബ്രവീത് ॥ ൨,൧൦.

എല്ലാം എത്രയും വേഗം പറയൂ, സുന്ദരിയായവളേ, ഇതിന് കാരണം എന്താണെന്ന്. ഭർത്താവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട സീത, ലജ്ജയിൽ തല താഴ്ത്തി നിന്നു, കണ്ണുനീർ ഒഴിച്ചു കൊണ്ട് രാഘവനോട് പറഞ്ഞു.

സീതോവാച । ശൃണു ത്വം നാഥ യദ്ദൃഷ്ടമാശ്ചര്യമിഹ യാദൃശമ് ॥ ൨,൧൦.

സീത പറഞ്ഞു: 'നാഥാ, ഞാൻ ഇവിടെ കണ്ട അത്ഭുതം നീ കേൾക്കൂ.'

പിതാ തവ മയാ ദൃഷ്ടോ ബ്രാഹ്മണാഗ്രേ തു രാഘവഃ । സര്വാഭരണസംയുക്തോദ്വൌ ചാന്യൌ ച തഥാവിധൌ ॥ ൨,൧൦.

രാഘവാ, നിന്റെ അച്ഛനെ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മുമ്പിൽ കണ്ടു, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളുമണിഞ്ഞ്. അതുപോലെ തന്നെ രണ്ടുപേർ കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു.

ദൃഷ്ട്വാ ത്വത്പിതരഞ്ചാഹമപക്രാന്താ തവാന്തികാത് । വല്കലാജിനസംവീതാ കഥം രാജ്ഞഃ പുരഃ പ്രഭോ ॥ ൨,൧൦.

നിന്റെ അച്ഛനെ കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നടുത്ത് മാറി നിന്നു. വല്കലവും മൃഗചർമ്മവും ധരിച്ചവളായി ഞാൻ എങ്ങനെ രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ പോകും, പ്രഭോ?

ഭവാമി രിപുവീരഘ്ന സത്യമേതദുഹാഹൃതമ് । സ്വഹസ്തേന കഥം ദേയം രാജ്ഞേ വാ ഭോജനം മയാ ॥ ൨,൧൦.

ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ അനുഭവിച്ച സത്യം ഇതാണ്. എന്റെ കൈകൊണ്ട് രാജാവിന് ഭക്ഷണം നൽകാൻ എങ്ങനെ കഴിയുമായിരുന്നു?

ദാസാനാമപി യേ ദാസാ നോപഭുഞ്ജന്തി കര്ഹിചിത് । തൃണപാത്രേ കഥം തസ്മൈ അന്നം ദാതും ഹി ശക്രുയാമ് ॥ ൨,൧൦.

ദാസന്മാരുടെ ദാസന്മാർ പോലും അങ്ങനെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാറില്ല. പുല്ലുകൊണ്ടുള്ള പാത്രത്തിൽ അവനു ഞാൻ എങ്ങനെ അന്നം നൽകാൻ കഴിയും?