പ്രതിസംവത്സരം പക്ഷിന്നേകോദ്ദിഷ്ടവിധാനതഃ । ശ്രാദ്ധം തത്ര പ്രകര്തവ്യം ഫലം തസ്യ ശൃണുഷ്വ മേ ॥ ൨,൮.
പ്രതിവർഷവും നിശ്ചിതവിധിപ്രകാരം അവിടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; അതിന്റെ ഫലം ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ബ്രഹ്മേന്ദ്രരുദ്രനാസത്യസൂര്യാഗ്നിവസുമാരുതാന് । വിശ്വേദേവാന്പിതൃ ഗണാന്വയാംസി മനുജാന്പശൂന് ॥ ൨,൮.
ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, രുദ്രൻ, അശ്വിനികൾ, സൂര്യൻ, അഗ്നി, വസുക്കൾ, മാരുതുകൾ, വിശ്വദേവന്മാർ, പിതൃഗണങ്ങൾ, വംശങ്ങൾ, മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും—
സരീസൃപാന്മാതൃഗണാന്യച്ചാന്യദ്ഭൂതസംജ്ഞിതമ് । ശ്രാദ്ധം ശ്രദ്ധാന്വിതഃ കുര്വന്പ്രീണയത്യഖിലം ജഗത് ॥ ൨,൮.
പാമ്പുകൾ, മാതൃഗണങ്ങൾ, മറ്റ് ഭൂതങ്ങളായ സകല ജന്തുക്കളും ഉൾപ്പെടെ, വിശ്വാസത്തോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ മുഴുവൻ ലോകവും തൃപ്തരാകും.
തേ തൃപ്താസ്തര്പയന്ത്യേനം പുത്രദാരധനൈസ്തഥാ । അധികാരഃ ക്രിയാഭേദഃ സമാസാത്തേ നിരൂപിതഃ ॥ ൨,൮.
അവർ തൃപ്തരായാൽ, അവർ അവനെ പുത്രന്മാരിലും ഭാര്യമാരിലും ധനത്തിലും സന്തോഷിപ്പിക്കും; യോഗ്യതയും കർമ്മഭേദവും സംക്ഷിപ്തമായി ഇതുവരെ വിശദീകരിച്ചു.
ഗരുഡ ഉവാച । ഉക്തേഷ്വേകോഽപി ചേന്ന സ്യാദധികാരീ സുരോത്തമ । കര്തവ്യം കിം തദാ വിഷ്ണോ പുരുഷേണ വിജാനതാ ॥ ൨,൮.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: പറഞ്ഞവരിൽ ഒരാളും യോഗ്യനല്ലെങ്കിൽ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണുവേ, അപ്പോൾ അറിവുള്ള മനുഷ്യൻ എന്ത് ചെയ്യണം?
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । അധികാരോ യദാ നാസ്തി യദി നാസ്തി ച നിശ്ചയഃ । ജീവിതേ സതി ജീവായ ദദ്യാച്ഛ്രാദ്ധംസ്വയം നരഃ ॥ ൨,൮.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: യോഗ്യതയില്ല, ഉറപ്പുമില്ലെങ്കിൽ, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മനുഷ്യൻ സ്വയം ജീവിക്കാനായി ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
കൃതോപവാസഃ സുസ്നാതഃ കൃഷ്ണാസങ്ഗഃ സമാഹിതഃ । കര്താരമഥ ഭോക്താരം വിഷ്ണും സര്വേശ്വരം യജേത് ॥ ൨,൮.
നന്നായി ഉപവാസം പാലിച്ച്, സ്നാനം ചെയ്ത്, കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മനസ്സുകൊണ്ട് ഏകാഗ്രനായി, സർവ്വേശ്വരനായ വിഷ്ണുവിനെ കർമ്മകർത്താവായും ഭോജകനായും ആരാധിക്കണം.
സദക്ഷിണാശ്ച സതിലാസ്തിസ്ത്രശ്ച ജലധേനവഃ । നിവേദയേത്പിതൃഭ്യശ്ച സ്വധേതി സുസമാഹിതഃ ॥ ൨,൮.
ശ്രദ്ധയോടെ, യോജ്യമായ ദക്ഷിണയും എള്ളും മൂന്നു ജലധേനുക്കളും ചേർത്ത് പിതാക്കന്മാർക്ക് 'സ്വധാ' എന്നു പറഞ്ഞ് സമർപ്പിക്കണം.
അഗ്നയേ കവ്യവാഹനായ സ്വധാ നമ ഇതി സ്മരന് । സോമായത്വാ പിതൃമതേ സ്വധാ നമ ഇതി സ്മരന് ॥ ൨,൮.
'അഗ്നിയെ, ഹവ്യവാഹനനെ, സ്വധാ നമഃ' എന്നും, 'സോമനെ, പിതൃമതിയെ, സ്വധാ നമഃ' എന്നും ഓർത്ത് ഉച്ചരിക്കണം.
ദക്ഷിണേന തു ദദ്യാച്ച തൃതീയാം ദക്ഷിണായുതാമ് । യമായാങ്ഗിരസേ ചാഥ സ്വധാ നമ ഇതി സ്മരന് ॥ ൨,൮.
മൂന്നാമത്തേത് ദക്ഷിണയോടുകൂടി തെക്കോട്ട് സമർപ്പിക്കണം; യമനും അങ്കിരസ്സിനും 'സ്വധാ നമഃ' എന്നു ഓർത്ത് അർപ്പിക്കണം.
തയോര്മധ്യേ തു നിഃ ക്ഷിപ്യ വിപ്രാന്സംമന്ത്ര്യ ഭോ ജയേത് । പ്രഥമാമുത്തരേ ന്യസ്യ ദ്വിതീയാം ദക്ഷിണേ ന്യസേത് ॥ ൨,൮.
അവയുടെ നടുവിൽ വച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ച്, ഭക്ഷണത്തിന് ക്ഷണിക്കണം; ഒന്നാമത്തേത് വടക്കോട്ട്, രണ്ടാമത്തേത് തെക്കോട്ട് വയ്ക്കണം.
മധ്യേ തൃതീയാം വിന്യസ്യ പശ്ചാദാവാഹനാദികമ് । ആവാഹനാദിനാ പൂര്വം വിശ്വേദേവാന്പ്രപൂജ്യച ॥ ൨,൮.
മൂന്നാമത്തേത് നടുവിൽ വച്ച്, പിന്നീട് ആവാഹനാദികം നടത്തി, ആദ്യം വിശ്വദേവന്മാരെ ആവാഹനാദികം ചെയ്ത് ആരാധിക്കണം.
വസുഭ്യസ്ത്വാമഹം വിപ്ര രുദ്രേഭ്യസ്ത്വാമഹം തതഃ । സൂര്യേഭ്യസ്ത്വാമഹം വിപ്ര ഭോജയാമീതി താന്വദേത് ॥ ൨,൮.
ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് പറയണം: 'വസുക്കൾക്കായി നിങ്ങളെ സമർപ്പിക്കുന്നു, രുദ്രന്മാർക്കായി സമർപ്പിക്കുന്നു, സൂര്യന്മാർക്കായി സമർപ്പിക്കുന്നു, ഇപ്പോൾ ഭക്ഷണം നൽകുന്നു'.
ആവാഹനാദികം ശേഷം കുര്യാച്ച പിതൃശേഷവത് । സാമ്യാം ധേനും തതോ ദദ്യാദ്വസൂദ്ദേശം ദ്വിജായ തു ॥ ൨,൮.
ശേഷമുള്ള ആവാഹനാദികം പിതൃശേഷം പോലെ നടത്തണം; ശേഷം ഒരു പശു പൊതുവായി നൽകണം, പിന്നെ വസുക്കൾക്കായി ഒരു ബ്രാഹ്മണനു നൽകണം.
ആഗ്നേയ്യാം ചാഥ രൌദ്രായ യാമ്യാം സൂര്യദ്വിജായ തു । വിശ്വേഭ്യശ്ചാഥ ദേവേഭ്യസ്തിലപാത്രം നിവേദയേത് ॥ ൨,൮.
അഗ്നേയ്യയ്ക്കും രൗദ്രനു, യാമ്യയ്ക്കും സൂര്യബ്രാഹ്മണനു സമർപ്പിക്കണം; വിശ്വദേവന്മാർക്കായി എള്ള് നിറച്ച പാത്രം സമർപ്പിക്കണം.
സ്വസ്തീത്യേവ തഥാക്ഷയ്യം ജലം ദത്ത്വാഥ താന്ദ്വിജാന് । വിസര്ജയേത്സ്മരന്വിഷ്ണും ദേവമഷ്ടാക്ഷരം വിഭുമ് ॥ ൨,൮.
'സ്വസ്തി' എന്നു പറഞ്ഞ് ക്ഷയമില്ലാത്ത വെള്ളം നൽകി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിടവാങ്ങിക്കളയണം; വിഷ്ണുവിനെ, അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രത്തോടുകൂടെ, ഓർത്ത്.
തതഃ കാമം കുലേശാനീം ശിവം നാരായണം സ്മരേത് । ചതുര്ദശ്യാം തതോ ഗച്ഛേദ്യഥാപ്രാപ്താം സരിദ്വരാമ് ॥ ൨,൮.
അതിനുശേഷം, ഇഷ്ടം പോലെ കുടുംബത്തിന്റെ ദേവിയെ, ശിവനെയും നാരായണനെയും ഓർത്തു, പതിനാലാം തീയതി ലഭ്യമായ ഏറ്റവും നല്ല നദിയിലേക്കു പോകണം.
വസ്ത്രാണി ലോഹഖണ്ഡാനി ജിതം ത ഇതി സംജപന് । ദക്ഷിണാഭിമുഖോ വഹ്നിം ജ്വാലയേത്തത്ര ച സ്വയമ് ॥ ൨,൮.
വസ്ത്രങ്ങളും ഇരുമ്പുതുണ്ടുകളും കൈവശം വെച്ച്, 'ഇവയെല്ലാം ജയിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്നു ജപിച്ചുകൊണ്ട്, തെക്കോട്ടു മുഖം നോക്കി താനെ തന്നെ അഗ്നി തെളിയിക്കണം.
പഞ്ചാശതാ കുശൈര്ബ്രാഹ്മീം കൃത്വാ പ്രതികൃതിം ദഹേത് । ഹുത്വാ ശ്മാശാനികം ഹോമം പൂര്ണാഹുത്യന്തമേവ ഹി ॥ ൨,൮.
അമ്പത് ദർഭാഗ്രാസ്സുകൾ കൊണ്ടു ബ്രാഹ്മി രൂപം ഉണ്ടാക്കി അതു കത്തിക്കണം; ശേഷം ശ്മശാന ഹോമം നടത്തി, പൂർണ്ണാഹുതി സമർപ്പിച്ച് പൂർത്തിയാക്കണം.
നിരഗ്രിമഥ വാ ഭൂമിം യമം രുദ്രഞ്ച സംസ്മരേത് । ഹുത്വാ പ്രാധാനികേ സ്ഥാനേ പശ്ചാദാവാഹയേച്ച തമ് ॥ ൨,൮.
അല്ലെങ്കിൽ, അഗ്നി ഇല്ലാതെ തന്നെ നിലത്തിരുത്തി യമനും രുദ്രനും ഓർത്തു, പ്രധാന സ്ഥാനത്ത് ഹോമം നടത്തി, പിന്നീട് അവനെ ആഹ്വാനിക്കണം.
ശ്രപയേച്ചാപരം വഹ്നൌ മുദ്ഗമിശ്രം ചരും തതഃ । തിലതണ്ഡുലമിശ്രഞ്ച ദ്വിതീയം സപവിത്രകമ് ॥ ൨,൮.
അടുത്ത്, അഗ്നിയിൽ പയർ ചേർത്ത് ഒരു ചരുവും, എള്ളും അരിയും ചേർത്ത് മറ്റൊന്ന്, ശുദ്ധികരിക്കുന്ന ദർഭയോടുകൂടി വേവിക്കണം.
ഓം പൃഥിവ്യൈ നമസ്തുഭ്യമിതി ചൈകം നിവേദയേത് । ഓം യമായ നമശ്ചേതി ദ്വിതീയം തദനന്തരമ് ॥ ൨,൮.
'ഓം ഭൂമിയ്ക്ക് നമസ്കാരം' എന്നു പറഞ്ഞ് ഒന്നാമത്തെ അർപ്പിക്കണം; അതിന് പിന്നാലെ 'ഓം യമനു നമസ്കാരം' എന്നു പറഞ്ഞ് രണ്ടാമത്തേത് സമർപ്പിക്കണം.
ഓം നമശ്ചാഥ രുദ്രായ ശ്മാശാനപതയേ നമഃ । തതോ ദീപ്തേ സമിദ്ധേഽഗ്നൌ ഭൂമൌ പ്രകൃതിദാരുണേ ॥ ൨,൮.
'ഓം നമസ്കാരം രുദ്രനു, ശ്മശാനപതിയ്ക്ക് നമസ്കാരം' എന്നു പറഞ്ഞ്, അതിനുശേഷം കത്തുന്ന അഗ്നിയിലും, പ്രകൃതിദാരുണമായ ഭൂമിയിലും അർപ്പിക്കണം.
സപ്തഭ്യോ യമസംജ്ഞേഭ്യോ ദദ്യാത്സപ്ത ജലാഞ്ജലീന് । യമായ ധര്മരാജായ മൃത്യവേ ചാന്തകായ ച ॥ ൨,൮.
ഏഴ് യമനാമങ്ങളിലേക്കും ഏഴ് കയ്യിൽ വെള്ളം അർപ്പിക്കണം; യമനു, ധർമ്മരാജാവിനും, മരണമെന്നവനും അന്തകനും.
വൈവസ്വതായ കാലായ സര്വപ്രാണഹരായ ച । സ്വധാകാരനമസ്കാരപ്രണവൈഃ സഹ സപ്തധാ ॥ ൨,൮.
വൈവസ്വതനും കാലനും എല്ലാ ജീവന്മാരുടെയും പ്രാണഹരണനും, സ്വധാ, നമസ്കാരം, പ്രണവം എന്നിവ ചേർത്ത് ഏഴുവട്ടം അർപ്പിക്കണം.
അമുകാമുകഗൌത്രൈതത്തുഭ്യമസ്തു തിലോദകമ് । പ്രദദ്യാദ്ദശ പിണ്ഡാംസ്തു അര്ഘപുഷ്പസമന്വിതാന് ॥ ൨,൮.
'അമുകനും അമുകനും ഗൗത്രത്തിൽ ഈ എള്ള് വെള്ളം ലഭിക്കട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ്, അർഘവും പുഷ്പവും ചേർത്ത് പത്ത് പിണ്ടം അർപ്പിക്കണം.
ധൂപോ ദീപോ ബലിര്ഗന്ധഃ സര്വേഷാമസ്തു ചാക്ഷയഃ । ദശ പിണ്ഡാംസ്തു ദാന്ദത്ത്വാ വിഷ്ണോഃ സൌമ്യം മുഖം സ്മരേത് ॥ ൨,൮.
ധൂപം, ദീപം, ബലി, സുഗന്ധം എന്നിവ എല്ലാവർക്കും ക്ഷയിക്കാതിരിക്കുക; പത്ത് പിണ്ടം അർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം വിഷ്ണുവിന്റെ സൌമ്യമായ മുഖം ഓർക്കണം.
കുര്യാച്ച മാസികം മാസി സപിണ്ഡീകരണം തതഃ । ആശൌചാന്തേ തതഃ കുര്യാദാത്മനോ വാ മരസ്യ തു ॥ ൨,൮.
ഓരോ മാസവും മാസികം നടത്തണം, പിന്നെ സപിണ്ഡീകരണം; അശൗചം കഴിഞ്ഞാൽ തനിക്കോ മരിച്ചവർക്കോ അതു ചെയ്യണം.
കുര്യാദസ്ഥിരതാം ജ്ഞാത്വാ ശക്ത്യാരോഗ്യധനായുഷമ് । ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം ജീവച്ഛ്രാദ്ധം മയാ ഖഗ ॥ ൨,൮.
സ്ഥിരതയില്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കി, ആരോഗ്യവും സമ്പത്തും ആയുസ്സും അനുസരിച്ച് കഴിവുപോലെ ചെയ്യണം; ഇതാ, പക്ഷിരാജാ, ജീവശ്രാദ്ധം മുഴുവൻ ഞാൻ പറഞ്ഞുതരിച്ചു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൯ ഗരുഡ ഉവാച । ഉക്തമാദ്യാം ക്രിയാം യാവന്നൃപോഽപീതിത്വയാനഘ । കസ്യചിത്കേനചിദ്രാജ്ഞാ കിമാദ്യാ സാ കൃതാ പുരാ ॥ ൨,൯.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: രാജാവിനും ഈ ആദിക്രിയ വിശദീകരിച്ചു. ആരുടെ ആജ്ഞയിലും എന്തിനുവേണ്ടിയും ആ ആദ്യ ക്രിയ പുരാതനകാലത്ത് നടന്നു?