അദര്ശയമഹം രൂപം തദാ താര്ക്ഷ്യേദമേവ വൈ । സ തു ദൃഷ്ട്വാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ ഹൃദ്ഗതം പുരുഷം പുരഃ ॥ ൨,൭.
അപ്പോൾ ഞാൻ ആ രൂപം താർക്ഷ്യന് കാണിച്ചു; അതു കണ്ട ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ തന്റെ ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ പുരുഷനെ മുന്നിൽ കണ്ടു.
സ്തോത്രൈസ്തുഷ്ടാവ പക്ഷീശ ദണ്ഡവത്പ്രണനാമ മാമ് । തേഽപി തേപുസ്തതഃ പ്രേതാ ആശ്ചര്യോത്ഫുല്ലചക്ഷുഷഃ ॥ ൨,൭.
പക്ഷീരാജാവ് സ്തോത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി എന്നെ വന്ദിച്ചു; പ്രേതന്മാരും അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ണുകൾ വടിവെച്ച് നോക്കി.
പ്രണയേന സ്ഖലദ്വാചഃ ഖഗ നോചുഃ കിമപ്യുത । രജസാ ഗോരചിത്താനാം തമസാ മൂഢചേതസാമ് । കൃപയാ യഃ സമുദ്ധാരം കുരുഷേ വൈ നമോഽസ്ത തേ ॥ ൨,൭.
സ്നേഹപൂർവ്വം, വാക്ക് തളർന്നു പക്ഷികൾ ഒന്നും പറയാനായില്ല; കാമവും അജ്ഞാനവും നിറഞ്ഞ മനസ്സുള്ളവരെ, ദയവാൽ നീ രക്ഷിക്കുന്നു — നിനക്ക് വന്ദനം.
ഏവം ദ്വിജാതൌ ബ്രുവതി പ്രഭൂ തപ്രഭൈശ്ച മുഖ്യാംബരചാരിയുക്തൈഃ । തദാ മദിച്ഛാപ്രഭവൈര്വിമാനൈഃ ഷഡ്ഭിഃ സമന്താദ്രുരുചേ ഗിരിഃ സഃ ॥ ൨,൭.
ഇങ്ങനെ ദ്വിജൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, മഹാശക്തന്മാരുടെയും പ്രധാന സേവകരുടെയും കൂടെ, എന്റെ ഇച്ഛയിൽ നിന്നുയർന്ന ആറു ദിവ്യവിമാനങ്ങൾ ആ മല ചുറ്റും പ്രകാശിച്ചു.
ഇത്ഥം വിമാനേന മദീയലോകം ഗതോ ദ്വിജരസോഽപ്യഥ പഞ്ചമിസ്തൈഃ । പ്രേതാ യയുഃ സ്വര്ഗമഗണ്യപുണ്യം സത്സങ്ഗസംസര്ഗവശാത്സുപര്ണമ് ॥ ൨,൭.
അങ്ങനെ, ആ ദ്വിജനും മറ്റഞ്ചുപേരും ആ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ എന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോയി; സത്സംഗത്തിന്റെ ഫലമായി, പ്രേതന്മാർ അനന്തമായ പുണ്യത്തോടെ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു, സൂപർണ്ണ.
പ്രേതാഃ സംഗവശേന നാകമവന്സന്തപ്തകോ ബ്രാഹ്മണോ വിഷ്വക്സന ഇതി പ്രസിദ്ധവിഭവോ നാമ്നാ ഗണേ മേഽഭവത് । ഏതത്തേ സകലം മയാ നിഗാദിതം യശ്ചൈതദുത്കീര്തയേദ്യശ്ചേദം ശൃണുയാന്ന സോഽപി പുരുഷഃ പ്രേതത്വമാപ്നോതി ഹി ॥ ൨,൭.
സംഗത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ പ്രേതന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തി; വിശ്വക്ഷേണ എന്ന പ്രശസ്തനും സമ്പന്നനുമായ ബ്രാഹ്മണൻ എന്റെ കൂട്ടത്തിൽ അംഗമായി. ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇതു ആരെങ്കിലും വായിച്ചോ കേട്ടോ ചെയ്താൽ, അവൻ പ്രേതാവസ്ഥയിലേക്കു പോകില്ല.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൮ ഗരുഡ ഉവാച । സ്വാമിന്കസ്യാധികാരോഽത്ര സര്വ ഏവൌര്ധ്വദേഹികേ । ക്രിയാഃ കതിവിധാഃ പ്രോക്താ വദൈതത്സര്വമേവ മേ ॥ ൨,൮.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: സ്വാമിനേ, departed-രുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളിൽ ആരാണ് അധികാരമുള്ളത്? എത്രവിധം ക്രിയകൾ ഉണ്ട്? ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । പുത്രഃ പൌത്രഃ പ്രപൌത്രോ വാ തദ്ഭ്രാതാ ഭ്രാതൃസന്തതിഃ । സപിണ്ഡസന്തതിര്വാപി ക്രിയാര്ഹാഃ ഖഗ ജ്ഞാതയഃ ॥ ൨,൮.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: മകൻ, മകന്റെ മകൻ, മകന്റെ മകന്റെ മകൻ, സഹോദരൻ, സഹോദരന്റെ സന്തതി, അല്ലെങ്കിൽ ഒരേ കുടുംബത്തിലെ ബന്ധുക്കൾ — ഇവരാണ് ക്രിയകൾ ചെയ്യാൻ യോഗ്യർ, പക്ഷീരാജാവേ.
തേഷാമഭാവേ സര്വേഷാം സമാനോദകസന്തതിഃ । കുലദ്വയേഽപി ചോച്ഛിന്നേ സ്ത്രീഭിഃ കാര്യാഃ ക്രിയാഃ ഖഗ ॥ ൨,൮.
അവരാരും ഇല്ലാത്തപക്ഷം, എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ വെള്ളം അർപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അനുഷ്ഠാനം. രണ്ടു കുടുംബങ്ങളും ഇല്ലാതായാൽ സ്ത്രീകൾ തന്നെ ഈ കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം, ഖഗൻ.
ഇച്ഛയോച്ഛിന്നബന്ധശ്ച കാരയേദവനീപതിഃ । പൂര്വാഃ ക്രിയാ മധ്യമാശ്ച തഥാ ചൈവോത്തരാഃ ക്രിയാഃ ॥ ൨,൮.
ആഗ്രഹപൂർവ്വം ബന്ധം വിച്ഛേദിച്ചാൽ, രാജാവാണ് മുൻപുള്ളതും നടുവിലുള്ളതും പിന്നത്തെതുമായ കർമ്മങ്ങൾ നടത്തേണ്ടത്.
പ്രതിസംവത്സരം പക്ഷിന്നേകോദ്ദിഷ്ടവിധാനതഃ । ശ്രാദ്ധം തത്ര പ്രകര്തവ്യം ഫലം തസ്യ ശൃണുഷ്വ മേ ॥ ൨,൮.
പ്രതിവർഷവും നിശ്ചിതവിധിപ്രകാരം അവിടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; അതിന്റെ ഫലം ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ബ്രഹ്മേന്ദ്രരുദ്രനാസത്യസൂര്യാഗ്നിവസുമാരുതാന് । വിശ്വേദേവാന്പിതൃ ഗണാന്വയാംസി മനുജാന്പശൂന് ॥ ൨,൮.
ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, രുദ്രൻ, അശ്വിനികൾ, സൂര്യൻ, അഗ്നി, വസുക്കൾ, മാരുതുകൾ, വിശ്വദേവന്മാർ, പിതൃഗണങ്ങൾ, വംശങ്ങൾ, മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും—
സരീസൃപാന്മാതൃഗണാന്യച്ചാന്യദ്ഭൂതസംജ്ഞിതമ് । ശ്രാദ്ധം ശ്രദ്ധാന്വിതഃ കുര്വന്പ്രീണയത്യഖിലം ജഗത് ॥ ൨,൮.
പാമ്പുകൾ, മാതൃഗണങ്ങൾ, മറ്റ് ഭൂതങ്ങളായ സകല ജന്തുക്കളും ഉൾപ്പെടെ, വിശ്വാസത്തോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ മുഴുവൻ ലോകവും തൃപ്തരാകും.
തേ തൃപ്താസ്തര്പയന്ത്യേനം പുത്രദാരധനൈസ്തഥാ । അധികാരഃ ക്രിയാഭേദഃ സമാസാത്തേ നിരൂപിതഃ ॥ ൨,൮.
അവർ തൃപ്തരായാൽ, അവർ അവനെ പുത്രന്മാരിലും ഭാര്യമാരിലും ധനത്തിലും സന്തോഷിപ്പിക്കും; യോഗ്യതയും കർമ്മഭേദവും സംക്ഷിപ്തമായി ഇതുവരെ വിശദീകരിച്ചു.
ഗരുഡ ഉവാച । ഉക്തേഷ്വേകോഽപി ചേന്ന സ്യാദധികാരീ സുരോത്തമ । കര്തവ്യം കിം തദാ വിഷ്ണോ പുരുഷേണ വിജാനതാ ॥ ൨,൮.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: പറഞ്ഞവരിൽ ഒരാളും യോഗ്യനല്ലെങ്കിൽ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണുവേ, അപ്പോൾ അറിവുള്ള മനുഷ്യൻ എന്ത് ചെയ്യണം?
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । അധികാരോ യദാ നാസ്തി യദി നാസ്തി ച നിശ്ചയഃ । ജീവിതേ സതി ജീവായ ദദ്യാച്ഛ്രാദ്ധംസ്വയം നരഃ ॥ ൨,൮.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: യോഗ്യതയില്ല, ഉറപ്പുമില്ലെങ്കിൽ, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മനുഷ്യൻ സ്വയം ജീവിക്കാനായി ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
കൃതോപവാസഃ സുസ്നാതഃ കൃഷ്ണാസങ്ഗഃ സമാഹിതഃ । കര്താരമഥ ഭോക്താരം വിഷ്ണും സര്വേശ്വരം യജേത് ॥ ൨,൮.
നന്നായി ഉപവാസം പാലിച്ച്, സ്നാനം ചെയ്ത്, കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മനസ്സുകൊണ്ട് ഏകാഗ്രനായി, സർവ്വേശ്വരനായ വിഷ്ണുവിനെ കർമ്മകർത്താവായും ഭോജകനായും ആരാധിക്കണം.
സദക്ഷിണാശ്ച സതിലാസ്തിസ്ത്രശ്ച ജലധേനവഃ । നിവേദയേത്പിതൃഭ്യശ്ച സ്വധേതി സുസമാഹിതഃ ॥ ൨,൮.
ശ്രദ്ധയോടെ, യോജ്യമായ ദക്ഷിണയും എള്ളും മൂന്നു ജലധേനുക്കളും ചേർത്ത് പിതാക്കന്മാർക്ക് 'സ്വധാ' എന്നു പറഞ്ഞ് സമർപ്പിക്കണം.
അഗ്നയേ കവ്യവാഹനായ സ്വധാ നമ ഇതി സ്മരന് । സോമായത്വാ പിതൃമതേ സ്വധാ നമ ഇതി സ്മരന് ॥ ൨,൮.
'അഗ്നിയെ, ഹവ്യവാഹനനെ, സ്വധാ നമഃ' എന്നും, 'സോമനെ, പിതൃമതിയെ, സ്വധാ നമഃ' എന്നും ഓർത്ത് ഉച്ചരിക്കണം.
ദക്ഷിണേന തു ദദ്യാച്ച തൃതീയാം ദക്ഷിണായുതാമ് । യമായാങ്ഗിരസേ ചാഥ സ്വധാ നമ ഇതി സ്മരന് ॥ ൨,൮.
മൂന്നാമത്തേത് ദക്ഷിണയോടുകൂടി തെക്കോട്ട് സമർപ്പിക്കണം; യമനും അങ്കിരസ്സിനും 'സ്വധാ നമഃ' എന്നു ഓർത്ത് അർപ്പിക്കണം.
തയോര്മധ്യേ തു നിഃ ക്ഷിപ്യ വിപ്രാന്സംമന്ത്ര്യ ഭോ ജയേത് । പ്രഥമാമുത്തരേ ന്യസ്യ ദ്വിതീയാം ദക്ഷിണേ ന്യസേത് ॥ ൨,൮.
അവയുടെ നടുവിൽ വച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ച്, ഭക്ഷണത്തിന് ക്ഷണിക്കണം; ഒന്നാമത്തേത് വടക്കോട്ട്, രണ്ടാമത്തേത് തെക്കോട്ട് വയ്ക്കണം.
മധ്യേ തൃതീയാം വിന്യസ്യ പശ്ചാദാവാഹനാദികമ് । ആവാഹനാദിനാ പൂര്വം വിശ്വേദേവാന്പ്രപൂജ്യച ॥ ൨,൮.
മൂന്നാമത്തേത് നടുവിൽ വച്ച്, പിന്നീട് ആവാഹനാദികം നടത്തി, ആദ്യം വിശ്വദേവന്മാരെ ആവാഹനാദികം ചെയ്ത് ആരാധിക്കണം.
വസുഭ്യസ്ത്വാമഹം വിപ്ര രുദ്രേഭ്യസ്ത്വാമഹം തതഃ । സൂര്യേഭ്യസ്ത്വാമഹം വിപ്ര ഭോജയാമീതി താന്വദേത് ॥ ൨,൮.
ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് പറയണം: 'വസുക്കൾക്കായി നിങ്ങളെ സമർപ്പിക്കുന്നു, രുദ്രന്മാർക്കായി സമർപ്പിക്കുന്നു, സൂര്യന്മാർക്കായി സമർപ്പിക്കുന്നു, ഇപ്പോൾ ഭക്ഷണം നൽകുന്നു'.
ആവാഹനാദികം ശേഷം കുര്യാച്ച പിതൃശേഷവത് । സാമ്യാം ധേനും തതോ ദദ്യാദ്വസൂദ്ദേശം ദ്വിജായ തു ॥ ൨,൮.
ശേഷമുള്ള ആവാഹനാദികം പിതൃശേഷം പോലെ നടത്തണം; ശേഷം ഒരു പശു പൊതുവായി നൽകണം, പിന്നെ വസുക്കൾക്കായി ഒരു ബ്രാഹ്മണനു നൽകണം.
ആഗ്നേയ്യാം ചാഥ രൌദ്രായ യാമ്യാം സൂര്യദ്വിജായ തു । വിശ്വേഭ്യശ്ചാഥ ദേവേഭ്യസ്തിലപാത്രം നിവേദയേത് ॥ ൨,൮.
അഗ്നേയ്യയ്ക്കും രൗദ്രനു, യാമ്യയ്ക്കും സൂര്യബ്രാഹ്മണനു സമർപ്പിക്കണം; വിശ്വദേവന്മാർക്കായി എള്ള് നിറച്ച പാത്രം സമർപ്പിക്കണം.
സ്വസ്തീത്യേവ തഥാക്ഷയ്യം ജലം ദത്ത്വാഥ താന്ദ്വിജാന് । വിസര്ജയേത്സ്മരന്വിഷ്ണും ദേവമഷ്ടാക്ഷരം വിഭുമ് ॥ ൨,൮.
'സ്വസ്തി' എന്നു പറഞ്ഞ് ക്ഷയമില്ലാത്ത വെള്ളം നൽകി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിടവാങ്ങിക്കളയണം; വിഷ്ണുവിനെ, അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രത്തോടുകൂടെ, ഓർത്ത്.
തതഃ കാമം കുലേശാനീം ശിവം നാരായണം സ്മരേത് । ചതുര്ദശ്യാം തതോ ഗച്ഛേദ്യഥാപ്രാപ്താം സരിദ്വരാമ് ॥ ൨,൮.
അതിനുശേഷം, ഇഷ്ടം പോലെ കുടുംബത്തിന്റെ ദേവിയെ, ശിവനെയും നാരായണനെയും ഓർത്തു, പതിനാലാം തീയതി ലഭ്യമായ ഏറ്റവും നല്ല നദിയിലേക്കു പോകണം.
വസ്ത്രാണി ലോഹഖണ്ഡാനി ജിതം ത ഇതി സംജപന് । ദക്ഷിണാഭിമുഖോ വഹ്നിം ജ്വാലയേത്തത്ര ച സ്വയമ് ॥ ൨,൮.
വസ്ത്രങ്ങളും ഇരുമ്പുതുണ്ടുകളും കൈവശം വെച്ച്, 'ഇവയെല്ലാം ജയിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്നു ജപിച്ചുകൊണ്ട്, തെക്കോട്ടു മുഖം നോക്കി താനെ തന്നെ അഗ്നി തെളിയിക്കണം.
പഞ്ചാശതാ കുശൈര്ബ്രാഹ്മീം കൃത്വാ പ്രതികൃതിം ദഹേത് । ഹുത്വാ ശ്മാശാനികം ഹോമം പൂര്ണാഹുത്യന്തമേവ ഹി ॥ ൨,൮.
അമ്പത് ദർഭാഗ്രാസ്സുകൾ കൊണ്ടു ബ്രാഹ്മി രൂപം ഉണ്ടാക്കി അതു കത്തിക്കണം; ശേഷം ശ്മശാന ഹോമം നടത്തി, പൂർണ്ണാഹുതി സമർപ്പിച്ച് പൂർത്തിയാക്കണം.
നിരഗ്രിമഥ വാ ഭൂമിം യമം രുദ്രഞ്ച സംസ്മരേത് । ഹുത്വാ പ്രാധാനികേ സ്ഥാനേ പശ്ചാദാവാഹയേച്ച തമ് ॥ ൨,൮.
അല്ലെങ്കിൽ, അഗ്നി ഇല്ലാതെ തന്നെ നിലത്തിരുത്തി യമനും രുദ്രനും ഓർത്തു, പ്രധാന സ്ഥാനത്ത് ഹോമം നടത്തി, പിന്നീട് അവനെ ആഹ്വാനിക്കണം.