ഗരുഡപുരാണമ്

ചക്രതീര്ഥം നൈമിഷഞ്ച ശിവതീര്ഥമനന്തകമ് । ഗോപ്രതാരകനാഗേശമയോധ്യാബിന്ദുസംജ്ഞിതമ് ॥ ൨,൬.

'ചക്രതീർഥം, നൈമിഷം, അനന്തമായ ശിവതീർഥം, ഗോപ്രതാര, നാഗേശ, അയോധ്യ, ബിന്ദു എന്ന പേരിലുള്ള സ്ഥലം.'

യത്രാസ്ത മുക്തിദഃ സാക്ഷാദ്രാമോ രാജീവലോചനഃ । ആഗ്നേയം വായുകൌബേരം കൌമാരം ഭൂരുഹാം പുനഃ ॥ ൨,൬.

'സാക്ഷാൽ മോക്ഷം നൽകുന്ന കമലനയനായ രാമൻ ഉള്ള സ്ഥലം, അഗ്നി, വായു, കുബേര, കുമാരൻ, ഭൂരുഹൻ എന്നിവരുടെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ.'

സൌകരം മഥുരാ യത്ര നിത്യം സന്നിഹതോ ഹരിഃ । പുഷ്കരം സത്യതീര്ഥഞ്ച ജ്വാലതീര്ഥം ദിനേശ്വരമ് ॥ ൨,൬.

'ഹരി എപ്പോഴും സന്നിഹിതനായ മഥുരയിലെ സൌകരം, പുഷ്കരം, സത്യതീർഥം, ജ്വാലാതീർഥം, ദിനേശ്വരം.'

ഇന്ദ്രതീര്ഥം കുരുക്ഷേത്രം യത്ര പ്രാചീ സരസ്വതീ । താപീ പയോഷ്ണീ നിര്വിന്ധ്യാ മലയഃ കൃഷ്ണവേണികാ ॥ ൨,൬.

'ഇന്ദ്രതീർഥം, കുരുക്ഷേത്രം, പ്രാചി സരസ്വതി ഒഴുകുന്ന സ്ഥലം, താപി, പയോഷ്ണി, നിർവിന്ദ്യ, മലയം, കൃഷ്ണവേണിക.'

ഗോദാവരീ ദണ്ഡകഞ്ച താമ്രചൂഡം സദോദകമ് । ദ്യാവാഭൂമീശ്വരം ദൃഷ്ട്വാ ശ്രീശൈലഃ പര്വതേശ്വരഃ ॥ ൨,൬.

'ഗോദാവരി, ദണ്ഡകം, എപ്പോഴും വെള്ളം ഒഴുകുന്ന താമ്രചൂഡം, ദ്യാവാഭൂമീശ്വരൻ, ശ്രീശൈലം, പർവതേശ്വരൻ.'

അസംഖ്യലിങ്ഗതീര്ഥാനി യത്ര സന്തി സദാ മുനേ । വേങ്കടാദ്രൌ മഹാതേജാഃ ശ്രീരങ്ഗാഖ്യഃ സ്വയം ഹരിഃ ॥ ൨,൬.

'അനന്തമായ ലിംഗതീർഥങ്ങൾ എപ്പോഴും ഉള്ള സ്ഥലം, വേങ്കടപർവതത്തിൽ മഹാതേജസ്സുള്ള ശ്രീരംഗ എന്ന സ്വയം ഹരിയും.'

വേങ്കടീ നാമ തത്രൈവ ദേവീ മഹിഷമര്ദിനീ । ചന്ദ്രതീര്ഥം ഭദ്രവടഃ കാവേരീകുടിലാചലൌ ॥ ൨,൬.

'അവിടെ തന്നെ മഹിഷാസുരനെ സംഹരിച്ച ദേവിയായ വേങ്കടി, ചന്ദ്രതീർഥം, ഭദ്രവട, വളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന കാവേരി, അതിന്റെ മലകൾ.'

അവടോദാ താമ്രപര്ണോ ത്രികൃടഃ കോല്ലകോ ഗിരിഃ । വാസിഷ്ഠം ബ്രഹ്മതീര്ഥഞ്ച ജ്ഞാനതീര്ഥം മഹോദധിഃ ॥ ൨,൬.

അവടോട, താം്രപർണ്ണ, തൃകൃട, കൊല്ലകപർവതം, വാസിഷ്ഠം, ബ്രഹ്മതീർത്ഥം, ജ്ഞാനതീർത്ഥം, മഹാസമുദ്രം —

ഹൃഷീകേശം വിരാജഞ്ച വിശാലം നീലപര്വതഃ । ഭീമകൂടഃ ശ്വേതഗിരീ രുദ്രതീര്ഥമുമാവനമ് ॥ ൨,൬.

ഹൃഷീകേശം, വിരാജം, വിശാലം, നീലപർവതം, ഭീമകൂട്ട്, ശ്വേതപർവതം, രുദ്രതീർത്ഥം, ഉമാവനം —

അവാപ ഗിരിജാ ദേവീ തപസാ യത്ര ശങ്കരമ് । വാരുണം സൂര്യതീര്ഥഞ്ച ഹംസതീര്ഥം മഹോദയമ് ॥ ൨,൬.

അവിടെയാണ് ഗിരിജാദേവി തപസ്സിലൂടെ ശങ്കരനെ പ്രാപിച്ചത്; വാരുണം, സൂര്യതീർത്ഥം, ഹംസതീർത്ഥം, മഹോദയം —

നിമജ്ജ്യ യത്ര കാകോലാ രാജഹംസത്വമായയുഃ । അസുരോ യത്ര ദേവത്വമവാപ സ്നാനമാത്രതഃ ॥ ൨,൬.

അവിടെയാണു കാക്കകൾ കുളിച്ചപ്പോൾ രാജഹംസരൂപം പ്രാപിച്ചത്; ഒരു അസുരൻ കുളിച്ചുമാത്രം ദേവതയായത് —

വിശ്വരൂപം വന്ദിതീര്ഥം രത്നേശഃ കുഹകാചലഃ । നരനാരായണം ദൃഷ്ട്വാ മുച്യതേ പാപകോടിഭിഃ ॥ ൨,൬.

വിശ്വരൂപം, വന്ദിതീർത്ഥം, രത്നേശൻ, കുഹകാചലം, നരനാരായണനെ കണ്ടാൽ കോടികൾ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും —

സരസ്വതീദൃഷദ്വത്യൌ നര്മദാ ശര്മദാ നൃണാമ് । നീലകണ്ഠം മഹാകാലം പുണ്യം ചാമരകണ്ടകമ് ॥ ൨,൬.

സരസ്വതി, ദൃശ്യദ്വതി, നർമദാ, മനുഷ്യർക്കു സന്തോഷം നൽകുന്നവ, നീലകണ്ഠൻ, മഹാകാലൻ, പുണ്യമായ ആമരകണ്ഠകം —

ചന്ദ്രഭാഗാ വേത്രവതീ വീരഭദ്രം ഗണേശ്വരമ് । ഗോകര്ണം ബില്വതീര്ഥഞ്ച കര്മകുണ്ഡം സതാരകമ് ॥ ൨,൬.

ചന്ദ്രഭാഗ, വേത്രവതി, വീരഭദ്രൻ, ഗണേശ്വരൻ, ഗോകർണം, ബില്വതീർത്ഥം, കർമകുണ്ട്, സതാരകം —

സ്നാനമാത്രേണ യത്രാശു മുച്യതേ കര്മബന്ധനാത് । അന്യാന്യപി ച തീര്ഥാനി കൃതാനി കൃപയാ തവ ॥ ൨,൬.

അവിടെയാണു കുളിച്ചുമാത്രം ഉടൻ കർമ്മബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നത്; കൂടാതെ, നിന്റെ കരുണയാൽ സൃഷ്ടിച്ച മറ്റ് തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്.

ഉത്പദ്യതേ ശുഭാ ബുദ്ധിഃ സാധൂനാം യദനുഗ്രഹഃ । ഏകതഃ സര്വതീര്ഥാനി കരുണാഃ സാധവോഽന്യതഃ ॥ ൨,൬.

നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സദ്ഭവങ്ങൾക്കു ശുഭബുദ്ധി ഉദിക്കുന്നു; ഒരു വശത്ത് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, മറുവശത്ത് കരുണയുള്ള സദ്ഭവങ്ങൾ.

അനുഗ്രഹായ ഭൂതാനാം ചരന്തി ചരിതവ്രതാഃ । ത്വം ഗുരുഃ സര്വര്ണാനാം വിദ്യയാ വയസാധികഃ ॥ ൨,൬.

ഭൂതങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി വ്രതം പാലിച്ചവർ ലോകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു; നീ എല്ലാ വർണ്ണങ്ങൾക്കും ഗുരുവാണ്, വിദ്യയിലും വയസ്സിലും ഉന്നതൻ.

അതഃ പൃച്ഛാമ്യഹം കിഞ്ചിദാധിഭൂതം ചിരന്തനമ് । കിം കുര്യാം കം നു പൃച്ഛേഽഹം മനോ മേഽതിചലം മുനേ ॥ ൨,൬.

അതുകൊണ്ട്, മഹർഷേ, ഞാൻ നിന്നോട് പുരാതനമായ ഭൗതികവിഷയങ്ങളിൽ കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം, ആരോടാണ് ചോദിക്കേണ്ടത്? എന്റെ മനസ്സ് വളരെ അശാന്തമാണ്.

നിഃസ്പൃഹം ബ്രഹ്മവിഷയേ വിഷയേഷ്വതിലാലസമ് । മനാഗപി ന സഹതേ വിരഹം തിമിരം ബ്രുവത് ॥ ൨,൬.

ബ്രഹ്മത്തിൽ നിരാസക്തിയും, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അത്യധികം ആസക്തിയും ഉള്ള മനസ്സ്, അൽപം പോലും വേർപാട് സഹിക്കാനാവുന്നില്ല, അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന്.

മോഹിതം വിവിധൈര്ഭാവൈഃ കര്മണാം ക്ഷേത്രമുത്തമമ് । ശാന്തിം യഥാ സമായാതി സമ്പന്നമിവ ഭൂസുര ॥ ൨,൬.

വിവിധ ഭാവങ്ങളിൽ മയക്കപ്പെട്ട മനസ്സ് കർമ്മങ്ങളുടെ ഉത്തമഭൂമിയാണ്; മഹർഷേ, അതിന് എങ്ങനെ സമാധാനം ലഭിക്കും, സമ്പൂർണ്ണതയോടെ?

വിവേകപ്രവണം ശുദ്ധം യഥാ സ്യാത്കൃപയാ വദ । ഋഷിരുവാച । മനസ്തു പ്രബലം നിത്യം സവികാരം സ്വഭാവതഃ ॥ ൨,൬.

വിവേകത്തിൽ ആസക്തിയും ശുദ്ധിയും എങ്ങനെ മനസ്സിന് ലഭിക്കും എന്ന് ദയവായി പറയൂ. ഋഷി പറഞ്ഞു: മനസ്സ് എപ്പോഴും ശക്തിയും സ്വഭാവത്തിൽ മാറ്റങ്ങളുമുള്ളതാണ്.

വശം നയന്തി കരിണം പ്രമത്തമപി ഹസ്തിപാഃ । തഥാപി സാധുസങ്ഗത്യാ സാധനൈരപ്യതന്ദ്രിതഃ ॥ ൨,൬.

മദ്യപമായയെങ്കിലും ആനകളെ പാപ്പാൻമാർ നിയന്ത്രിക്കുന്നതുപോലെ, സദ്ഭവസംസർഗ്ഗത്താലും പരിശ്രമപൂർവ്വം സാദ്ധ്യമായ ഉപായങ്ങളാലും മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാം.

തീവ്രേണ ഭക്തിയോഗേന വിചാരേണ വശം നയേത് । ഇതിഹാസം പ്രവക്ഷ്യാമി തവ പ്രത്യയകാരകമ് ॥ ൨,൬.

തീവ്രമായ ഭക്തിയിലും യോഗത്തിലും വിവേകത്തിലും മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കണം. വിശ്വാസം ഉണരാൻ ഞാൻ ഒരു കഥ പറയാം.

നാരദോഽകഥയന്മഹ്യം സ്വവൃത്തഗതജന്മനഃ । നാരദ ഉവാച । കസ്യചിദ്ദ്വിജമുഖ്യസ്യ ദാസീപുത്ത്രഃ പുരാ മുനേ ॥ ൨,൬.

നാരദൻ എനിക്ക് ഒരു മഹാനായ ദ്വിജന്റെ ജന്മവും ജീവിതവും കുറിച്ച് പറഞ്ഞിരുന്നു. നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, മഹർഷേ, ഞാൻ ഒരു മഹാബ്രാഹ്മണന്റെ ദാസിയുടെ മകനായിരുന്നു.

ശിക്ഷിതോ ബാലഭാവേഽപി പാഠിതോ നിതരാമഹമ് । തത്രാപി സങ്ഗതിര്ജാതാ മഹതാം പുണ്യകര്മണാമ് ॥ ൨,൬.

ബാല്യത്തിൽ തന്നെ എനിക്ക് പഠനവും ശിക്ഷണവും ലഭിച്ചു; അവിടെ തന്നെ മഹാപുണ്യകർമ്മികൾ ആയ മഹാത്മാക്കളുമായി സാംഗത്യം ലഭിച്ചു.

പ്രാവൃട്കാലേ മമ ഗൃഹേ സ്ഥിതാനാം ഭാഗ്യയോഗതഃ । ശുശ്രൂഷണാനുവൃത്ത്യാ ച പ്രശ്രയേണ ദമേന ച ॥ ൨,൬.

മഴക്കാലത്ത് എന്റെ വീട്ടിൽ ഭാഗ്യയോഗത്തോടെ താമസിച്ചിരുന്നവർ സേവനത്തിലും അനുസരണയിലും വിനയത്തിലും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലും മുഴുകിയിരുന്നവർ ആയിരുന്നു.

സന്തോഷം പരമം പ്രാപ്യ കൃപയാ ത്വിദമബ്രുവന് । മനീഷാ നിര്മലാ യേന ജാതാ മമ ശുഭാര്ഥിനീ ॥ ൨,൬.

അവർ പരമസന്തോഷം നേടിയ ശേഷം കരുണയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; അതിലൂടെ എന്റെ മനസ്സിൽ ശുദ്ധവും നല്ലതുമായ ആഗ്രഹം ഉണർന്നു.

യയാ വിഷ്ണുമയം സര്വമ്ത്മന്യേവ ദദൃശിവാന് । മുനയ ഊചുഃ । ശൃണു വത്സ പ്രവക്ഷ്യാ മോ ഹിതായ തവ ബാലക ॥ ൨,൬.

അത് കൊണ്ടാണ് ഞാൻ എല്ലാം വിഷ്ണുവിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെന്നു എന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ കണ്ടത്. മുനിമാർ പറഞ്ഞു: 'കേൾക്കു മകനേ, നിന്റെ ഭലത്തിനായി ഞങ്ങൾ പറയാം.'

യേന വൈ ധ്രിയമാണേന ഇഹാമുത്ര സുഖം ഭവേത് । ദേവതിര്യങ്മനുഷ്യാശ്ച സംസാരേ വിവിധാ ജനാഃ ॥ ൨,൬.

അത് പാലിച്ചാൽ ഈ ലോകത്തും മറ്റലോകത്തും സന്തോഷം ലഭിക്കും; ദേവന്മാർ, മൃഗങ്ങൾ, മനുഷ്യർ തുടങ്ങി വിവിധ ജീവികൾ ഈ ജന്മമരണചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.