ഗരുഡപുരാണമ്

പാത്രദാനപരോ നിത്യമാതിഥേയാഗ്നിസേവകഃ । ഗാര്ഹസ്ഥ്യം വിധിവച്ചക്രേ ഭാര്യയാ സത്യമേധയാ ॥ ൨,൬.

ദാനത്തിൽ എപ്പോഴും താൽപര്യവും, അതിഥികളെയും അഗ്നിയെയും സേവിക്കുന്നതിലും, സത്യസന്ധയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഗൃഹസ്ഥധർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി നിർവഹിച്ചു.

സ്മാര്തേന ലോകാനജയച്ഛ്രൌതേന ത ഹവിര്ഭുജഃ । കദാചിദ്ബന്ധുഭിഃ സാകം കൃത്വാ തീര്ഥാനി ഭൂരിശഃ ॥ ൨,൬.

സ്മൃതി വിധികൾ പ്രകാരം ലോകങ്ങൾ നേടിയതും, ശ്രൗതകർമങ്ങൾ ചെയ്തു ഹവിസ്സിൽ പങ്കാളിയായതും, ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം പല തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചതും ഉണ്ടായി.

യാവദായാതി സദനം ദൃഷ്ടവാംല്ലോമശം പഥി । ദണ്ഡവത്പ്രണിപത്യാശു കൃതാഞ്ജലിപുടം സ്ഥിതമ് ॥ ൨,൬.

വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ വഴിയിൽ ലോമശനെ കണ്ടു, ഉടൻ ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്ത് കയ്യുകൂപ്പി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.

പപ്രച്ഛ വിനയോപേതം കരുണാവാരിവാരിധിഃ । ഋഷിരുവാച । കുത ആഗമ്യതേ സാധോ ബ്രാഹ്മണൈര്ബന്ധുഭിര്യുതഃ ॥ ൨,൬.

കരുണയുടെ സമുദ്രമായ ഋഷി വിനയത്തോടെ നിന്നയാളെ ചോദിച്ചു: 'സഹായികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടെ എവിടുന്നാണ് വരുന്നത് സാദ്ധോ?'

ദൃഷ്ട്വാ ത്വാം ധര്മനിലയം പ്രക്ലിന്നം മാനസം മമ । വിശ്വമ്ഭര ഉവാച । ശീര്യമാണം ശരീരം ഹി ജ്ഞാത്വാ മൃത്യും പുരഃ സ്ഥിതമ് ॥ ൨,൬.

ധർമ്മത്തിന്റെ ആലയം ആയ നിങ്ങളെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് വളരെ ഉണർന്നുപോയി. വിശ്വംഭരൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ശരീരം ക്ഷയിക്കുകയാണ്, മരണവും നേരിൽ വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞു'.

ഭാര്യയാ ധര്മചാരിണ്യാ തീര്ഥയാത്രാം വിനിര്ഗതഃ । കൃത്വാ തീര്ഥാനി വിധിവദ്വിശ്രാണ്യ വിപുലം വസു ॥ ൨,൬.

'ധാർമ്മികയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ട്, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും യഥാവിധി സന്ദർശിച്ച് ധാരാളം സമ്പത്ത് ദാനം ചെയ്തു'.

യാവദ്വ്രജാമ്യഹം വേശ്മ ഭവാന് ദൃഷ്ടിപഥം ഗതഃ । ലോമശ ഉവാച । തീര്ഥാനി സന്തി ഭൂരീണി വര്ഷൈഽസ്മിന് ഭാരതേ ശുഭേ ॥ ൨,൬.

'ഞാൻ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ, ഭവാൻ എന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.' ലോമശൻ പറഞ്ഞു: 'ഭാരതഭൂമിയിൽ അനേകം പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്'.

യത്ത്വയാ ഹ്യുപചീര്ണാനി താനി സര്വാണി മേ വദ । വൈശ്യ ഉവാച । ഗങ്ഗാ ച സൂര്യ തനയാ മഹാപുണ്യാ സരസ്വതീ ॥ ൨,൬.

'നീ സന്ദർശിച്ച എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും പറയൂ.' വൈശ്യൻ പറഞ്ഞു: 'ഗംഗയും, സൂര്യപുത്രിയായ മഹാപുണ്യവതിയായ സരസ്വതിയും,'

ദശാശ്വമേധൈരയജദ്യത്ര ബ്രഹ്മാ സുരേശ്വരഃ । തീര്ഥരാജസ്തതഃ കാശീ മഹാദേവോ ദയാനിധിഃ ॥ ൨,൬.

'ബ്രഹ്മാവ് ദശാശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തിയ സ്ഥലം, അതിനുശേഷം തീർത്ഥരാജാവായ കാശിയും, കരുണാസാഗരനായ മഹാദേവനും.'

മൃതാനാം യത്ര ജന്തൂനാം കര്ണേ ജപതി താരകമ് । പുലഹസ്യാശ്രമം പുണ്യം ഫല്ഗുതീര്ഥഞ്ച ഗണ്ഡകീ ॥ ൨,൬.

'മരിച്ചവരുടെ ചെവിയിൽ താരകമന്ത്രം ജപിക്കുന്ന സ്ഥലം, പുലഹയുടെ ആശ്രമം, പുണ്യമായ ഫൽഗു തീർത്ഥവും ഗണ്ഡകിയും.'

ചക്രതീര്ഥം നൈമിഷഞ്ച ശിവതീര്ഥമനന്തകമ് । ഗോപ്രതാരകനാഗേശമയോധ്യാബിന്ദുസംജ്ഞിതമ് ॥ ൨,൬.

'ചക്രതീർഥം, നൈമിഷം, അനന്തമായ ശിവതീർഥം, ഗോപ്രതാര, നാഗേശ, അയോധ്യ, ബിന്ദു എന്ന പേരിലുള്ള സ്ഥലം.'

യത്രാസ്ത മുക്തിദഃ സാക്ഷാദ്രാമോ രാജീവലോചനഃ । ആഗ്നേയം വായുകൌബേരം കൌമാരം ഭൂരുഹാം പുനഃ ॥ ൨,൬.

'സാക്ഷാൽ മോക്ഷം നൽകുന്ന കമലനയനായ രാമൻ ഉള്ള സ്ഥലം, അഗ്നി, വായു, കുബേര, കുമാരൻ, ഭൂരുഹൻ എന്നിവരുടെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ.'

സൌകരം മഥുരാ യത്ര നിത്യം സന്നിഹതോ ഹരിഃ । പുഷ്കരം സത്യതീര്ഥഞ്ച ജ്വാലതീര്ഥം ദിനേശ്വരമ് ॥ ൨,൬.

'ഹരി എപ്പോഴും സന്നിഹിതനായ മഥുരയിലെ സൌകരം, പുഷ്കരം, സത്യതീർഥം, ജ്വാലാതീർഥം, ദിനേശ്വരം.'

ഇന്ദ്രതീര്ഥം കുരുക്ഷേത്രം യത്ര പ്രാചീ സരസ്വതീ । താപീ പയോഷ്ണീ നിര്വിന്ധ്യാ മലയഃ കൃഷ്ണവേണികാ ॥ ൨,൬.

'ഇന്ദ്രതീർഥം, കുരുക്ഷേത്രം, പ്രാചി സരസ്വതി ഒഴുകുന്ന സ്ഥലം, താപി, പയോഷ്ണി, നിർവിന്ദ്യ, മലയം, കൃഷ്ണവേണിക.'

ഗോദാവരീ ദണ്ഡകഞ്ച താമ്രചൂഡം സദോദകമ് । ദ്യാവാഭൂമീശ്വരം ദൃഷ്ട്വാ ശ്രീശൈലഃ പര്വതേശ്വരഃ ॥ ൨,൬.

'ഗോദാവരി, ദണ്ഡകം, എപ്പോഴും വെള്ളം ഒഴുകുന്ന താമ്രചൂഡം, ദ്യാവാഭൂമീശ്വരൻ, ശ്രീശൈലം, പർവതേശ്വരൻ.'

അസംഖ്യലിങ്ഗതീര്ഥാനി യത്ര സന്തി സദാ മുനേ । വേങ്കടാദ്രൌ മഹാതേജാഃ ശ്രീരങ്ഗാഖ്യഃ സ്വയം ഹരിഃ ॥ ൨,൬.

'അനന്തമായ ലിംഗതീർഥങ്ങൾ എപ്പോഴും ഉള്ള സ്ഥലം, വേങ്കടപർവതത്തിൽ മഹാതേജസ്സുള്ള ശ്രീരംഗ എന്ന സ്വയം ഹരിയും.'

വേങ്കടീ നാമ തത്രൈവ ദേവീ മഹിഷമര്ദിനീ । ചന്ദ്രതീര്ഥം ഭദ്രവടഃ കാവേരീകുടിലാചലൌ ॥ ൨,൬.

'അവിടെ തന്നെ മഹിഷാസുരനെ സംഹരിച്ച ദേവിയായ വേങ്കടി, ചന്ദ്രതീർഥം, ഭദ്രവട, വളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന കാവേരി, അതിന്റെ മലകൾ.'

അവടോദാ താമ്രപര്ണോ ത്രികൃടഃ കോല്ലകോ ഗിരിഃ । വാസിഷ്ഠം ബ്രഹ്മതീര്ഥഞ്ച ജ്ഞാനതീര്ഥം മഹോദധിഃ ॥ ൨,൬.

അവടോട, താം്രപർണ്ണ, തൃകൃട, കൊല്ലകപർവതം, വാസിഷ്ഠം, ബ്രഹ്മതീർത്ഥം, ജ്ഞാനതീർത്ഥം, മഹാസമുദ്രം —

ഹൃഷീകേശം വിരാജഞ്ച വിശാലം നീലപര്വതഃ । ഭീമകൂടഃ ശ്വേതഗിരീ രുദ്രതീര്ഥമുമാവനമ് ॥ ൨,൬.

ഹൃഷീകേശം, വിരാജം, വിശാലം, നീലപർവതം, ഭീമകൂട്ട്, ശ്വേതപർവതം, രുദ്രതീർത്ഥം, ഉമാവനം —

അവാപ ഗിരിജാ ദേവീ തപസാ യത്ര ശങ്കരമ് । വാരുണം സൂര്യതീര്ഥഞ്ച ഹംസതീര്ഥം മഹോദയമ് ॥ ൨,൬.

അവിടെയാണ് ഗിരിജാദേവി തപസ്സിലൂടെ ശങ്കരനെ പ്രാപിച്ചത്; വാരുണം, സൂര്യതീർത്ഥം, ഹംസതീർത്ഥം, മഹോദയം —

നിമജ്ജ്യ യത്ര കാകോലാ രാജഹംസത്വമായയുഃ । അസുരോ യത്ര ദേവത്വമവാപ സ്നാനമാത്രതഃ ॥ ൨,൬.

അവിടെയാണു കാക്കകൾ കുളിച്ചപ്പോൾ രാജഹംസരൂപം പ്രാപിച്ചത്; ഒരു അസുരൻ കുളിച്ചുമാത്രം ദേവതയായത് —

വിശ്വരൂപം വന്ദിതീര്ഥം രത്നേശഃ കുഹകാചലഃ । നരനാരായണം ദൃഷ്ട്വാ മുച്യതേ പാപകോടിഭിഃ ॥ ൨,൬.

വിശ്വരൂപം, വന്ദിതീർത്ഥം, രത്നേശൻ, കുഹകാചലം, നരനാരായണനെ കണ്ടാൽ കോടികൾ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും —

സരസ്വതീദൃഷദ്വത്യൌ നര്മദാ ശര്മദാ നൃണാമ് । നീലകണ്ഠം മഹാകാലം പുണ്യം ചാമരകണ്ടകമ് ॥ ൨,൬.

സരസ്വതി, ദൃശ്യദ്വതി, നർമദാ, മനുഷ്യർക്കു സന്തോഷം നൽകുന്നവ, നീലകണ്ഠൻ, മഹാകാലൻ, പുണ്യമായ ആമരകണ്ഠകം —

ചന്ദ്രഭാഗാ വേത്രവതീ വീരഭദ്രം ഗണേശ്വരമ് । ഗോകര്ണം ബില്വതീര്ഥഞ്ച കര്മകുണ്ഡം സതാരകമ് ॥ ൨,൬.

ചന്ദ്രഭാഗ, വേത്രവതി, വീരഭദ്രൻ, ഗണേശ്വരൻ, ഗോകർണം, ബില്വതീർത്ഥം, കർമകുണ്ട്, സതാരകം —

സ്നാനമാത്രേണ യത്രാശു മുച്യതേ കര്മബന്ധനാത് । അന്യാന്യപി ച തീര്ഥാനി കൃതാനി കൃപയാ തവ ॥ ൨,൬.

അവിടെയാണു കുളിച്ചുമാത്രം ഉടൻ കർമ്മബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നത്; കൂടാതെ, നിന്റെ കരുണയാൽ സൃഷ്ടിച്ച മറ്റ് തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്.

ഉത്പദ്യതേ ശുഭാ ബുദ്ധിഃ സാധൂനാം യദനുഗ്രഹഃ । ഏകതഃ സര്വതീര്ഥാനി കരുണാഃ സാധവോഽന്യതഃ ॥ ൨,൬.

നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സദ്ഭവങ്ങൾക്കു ശുഭബുദ്ധി ഉദിക്കുന്നു; ഒരു വശത്ത് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, മറുവശത്ത് കരുണയുള്ള സദ്ഭവങ്ങൾ.

അനുഗ്രഹായ ഭൂതാനാം ചരന്തി ചരിതവ്രതാഃ । ത്വം ഗുരുഃ സര്വര്ണാനാം വിദ്യയാ വയസാധികഃ ॥ ൨,൬.

ഭൂതങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി വ്രതം പാലിച്ചവർ ലോകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു; നീ എല്ലാ വർണ്ണങ്ങൾക്കും ഗുരുവാണ്, വിദ്യയിലും വയസ്സിലും ഉന്നതൻ.

അതഃ പൃച്ഛാമ്യഹം കിഞ്ചിദാധിഭൂതം ചിരന്തനമ് । കിം കുര്യാം കം നു പൃച്ഛേഽഹം മനോ മേഽതിചലം മുനേ ॥ ൨,൬.

അതുകൊണ്ട്, മഹർഷേ, ഞാൻ നിന്നോട് പുരാതനമായ ഭൗതികവിഷയങ്ങളിൽ കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം, ആരോടാണ് ചോദിക്കേണ്ടത്? എന്റെ മനസ്സ് വളരെ അശാന്തമാണ്.

നിഃസ്പൃഹം ബ്രഹ്മവിഷയേ വിഷയേഷ്വതിലാലസമ് । മനാഗപി ന സഹതേ വിരഹം തിമിരം ബ്രുവത് ॥ ൨,൬.

ബ്രഹ്മത്തിൽ നിരാസക്തിയും, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അത്യധികം ആസക്തിയും ഉള്ള മനസ്സ്, അൽപം പോലും വേർപാട് സഹിക്കാനാവുന്നില്ല, അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന്.