ഗരുഡപുരാണമ്

നത്വാ സ്തുത്വാ ബഹുവിധമുവാചാനുവസന്നൃപഃ । യതഃ സമാഗതോ ദേവഃ പുനസ്തത്രൈവ നീയതാമ് ॥ ൨,൬.

വളരെയധികം നമസ്കരിച്ചു, പലവിധത്തിൽ സ്തുതിച്ച ശേഷം, രാജാവ് ഇരുന്ന് പറഞ്ഞു: 'ദേവൻ ഇവിടെ എത്തിയതുകൊണ്ട്, അവനെ വീണ്ടും അവിടെ തന്നെ കൊണ്ടുപോകട്ടെ.'

ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ രാജ്ഞഃ പപ്രച്ഛ ദ്വിജപുങ്ഗവഃ । ബ്രാഹ്മണ ഉവാച । കോഽയം ദേശ കുതോ ലോകാ ഉത്തമാ മധ്യമാധമാഃ ॥ ൨,൬.

രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത് ഏത് ദേശമാണ്? ഈ ലോകങ്ങൾ എവിടുനിന്നാണ്? ഉത്തമം, മധ്യസ്ഥം, അധമം എന്നിങ്ങനെ.'

കേന പുണ്യേന തു ഭവാന്പാരമേഷ്ട്യവിഭൂഷിതഃ । കിമര്ഥമഹമാനീതഃ പുനസ്തത്രൈവ നീയതേ ॥ ൨,൬.

'ഏത് പുണ്യഫലത്താലാണ് നിങ്ങൾ ബ്രഹ്മയുടെ ഐശ്വര്യത്തോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്? എന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത് എന്തിനാണ്? വീണ്ടും അവിടെ കൊണ്ടുപോകുന്നതെന്തിനാണ്?'

അപൂര്വമിവ പശ്യാമി സര്വം സ്വപ്നഗതോ യഥാ । രാജോവാച । സ്വധര്മനിരതോ യസ്തു ഹരിഭക്തിരതഃ സദാ ॥ ൨,൬.

'എനിക്ക് എല്ലാം പുതിയതുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്, സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെ.' രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'സ്വധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവനും, എപ്പോഴും ഹരിഭക്തിയുള്ളവനും—'

വിരക്ത ഇന്ദ്രിയാര്ഥേഭ്യഃ സ മേ പൂജ്യോ ന സംശയഃ । തീര്ഥയാത്രാപരോ നിത്യം വൃഷോത്സര്ഗവിശേഷവിത് ॥ ൨,൬.

'ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്തവൻ, അവൻ എനിക്ക് ആരാധനാർഹനാണ്, സംശയമില്ല; തീർത്ഥയാത്രയിൽ എപ്പോഴും താൽപര്യമുള്ളവനും, കാളയിടപാടിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ അറിയുന്നവനും.'

സത്യദാനപരോ യസ്തു സ നമസ്യോ ദിവൌകസാമ് । ദര്ശനാര്ഥമിഹാനീതഃ പൂജാര്ഹശ്ച പരന്തപ ॥ ൨,൬.

'സത്യത്തിലും ദാനത്തിലും സ്ഥിരനുള്ളവൻ, ദേവതകൾക്കും നമസ്കാരാർഹനാണ്; അവനെ ദർശിക്കാനാണ് ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത്, അവൻ ആരാധനയ്ക്ക് യോജ്യനാണ്, ശത്രുനാശകനേ.'

അനുഗൃഹാണ മാം ദേവ ക്ഷമസ്വ മമ സാഹസമ് । ഇത്യുക്ത്വാ ദര്ശയാമാസ മന്ത്രിണാം സംജ്ഞയാ ഭ്രുവഃ ॥ ൨,൬.

'ദേവാ, ദയവായി എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കണം, എന്റെ പാപം ക്ഷമിക്കണം.' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൻ കൺവളയാൽ മന്ത്രിമാരെ സൂചിപ്പിച്ചു.

വദിഷ്യതി സമഗ്രം തേ സ്വയം വക്തും ന സാമ്പ്രതമ് । സാമന്തഃ സര്വവേദജ്ഞോ ജ്ഞാത്വാ ഹാര്ദം നൃപസ്യ ച ॥ ൨,൬.

'സമഗ്രമായി എല്ലാം അവൻ തന്നെ പറയും; ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയേണ്ട സമയമല്ല.' എല്ലാ വേദങ്ങളും രാജാവിന്റെ മനസ്സും അറിയുന്ന പ്രധാനമന്ത്രി—

വിപശ്ചിദുവാച । പൂര്വജന്മനി വൈശ്യോഽയം വിശ്വമ്ഭര ഇതി ശ്രുതഃ । വിരാധനഗരേ വിപ്ര ദ്വിജദേവവിഭൂഷിതേ ॥ ൨,൬.

പണ്ഡിതൻ പറഞ്ഞു: 'മുൻജന്മത്തിൽ ഇവൻ വിശ്വംഭരൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു വൈശ്യനായിരുന്നു, വിരാധനപുരത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരും ദേവതകളും പ്രശസ്തരായ നഗരത്തിൽ.'

വൈശ്യവൃത്ത്യാ സദാ ജീവന്കുടുമ്ബപരിപാലകഃ । ഗവാം ശുശ്രൂഷകോ നിത്യം ബ്രാഹ്മണാനാഞ്ച പൂജകഃ ॥ ൨,൬.

വൈശ്യന്റെ തൊഴിൽ ചെയ്ത് കുടുംബത്തെ പോഷിപ്പിച്ചു, പശുക്കളെ എപ്പോഴും കരുതിയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ചും ജീവിച്ചു.

പാത്രദാനപരോ നിത്യമാതിഥേയാഗ്നിസേവകഃ । ഗാര്ഹസ്ഥ്യം വിധിവച്ചക്രേ ഭാര്യയാ സത്യമേധയാ ॥ ൨,൬.

ദാനത്തിൽ എപ്പോഴും താൽപര്യവും, അതിഥികളെയും അഗ്നിയെയും സേവിക്കുന്നതിലും, സത്യസന്ധയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഗൃഹസ്ഥധർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി നിർവഹിച്ചു.

സ്മാര്തേന ലോകാനജയച്ഛ്രൌതേന ത ഹവിര്ഭുജഃ । കദാചിദ്ബന്ധുഭിഃ സാകം കൃത്വാ തീര്ഥാനി ഭൂരിശഃ ॥ ൨,൬.

സ്മൃതി വിധികൾ പ്രകാരം ലോകങ്ങൾ നേടിയതും, ശ്രൗതകർമങ്ങൾ ചെയ്തു ഹവിസ്സിൽ പങ്കാളിയായതും, ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം പല തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചതും ഉണ്ടായി.

യാവദായാതി സദനം ദൃഷ്ടവാംല്ലോമശം പഥി । ദണ്ഡവത്പ്രണിപത്യാശു കൃതാഞ്ജലിപുടം സ്ഥിതമ് ॥ ൨,൬.

വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ വഴിയിൽ ലോമശനെ കണ്ടു, ഉടൻ ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്ത് കയ്യുകൂപ്പി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.

പപ്രച്ഛ വിനയോപേതം കരുണാവാരിവാരിധിഃ । ഋഷിരുവാച । കുത ആഗമ്യതേ സാധോ ബ്രാഹ്മണൈര്ബന്ധുഭിര്യുതഃ ॥ ൨,൬.

കരുണയുടെ സമുദ്രമായ ഋഷി വിനയത്തോടെ നിന്നയാളെ ചോദിച്ചു: 'സഹായികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടെ എവിടുന്നാണ് വരുന്നത് സാദ്ധോ?'

ദൃഷ്ട്വാ ത്വാം ധര്മനിലയം പ്രക്ലിന്നം മാനസം മമ । വിശ്വമ്ഭര ഉവാച । ശീര്യമാണം ശരീരം ഹി ജ്ഞാത്വാ മൃത്യും പുരഃ സ്ഥിതമ് ॥ ൨,൬.

ധർമ്മത്തിന്റെ ആലയം ആയ നിങ്ങളെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് വളരെ ഉണർന്നുപോയി. വിശ്വംഭരൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ശരീരം ക്ഷയിക്കുകയാണ്, മരണവും നേരിൽ വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞു'.

ഭാര്യയാ ധര്മചാരിണ്യാ തീര്ഥയാത്രാം വിനിര്ഗതഃ । കൃത്വാ തീര്ഥാനി വിധിവദ്വിശ്രാണ്യ വിപുലം വസു ॥ ൨,൬.

'ധാർമ്മികയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ട്, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും യഥാവിധി സന്ദർശിച്ച് ധാരാളം സമ്പത്ത് ദാനം ചെയ്തു'.

യാവദ്വ്രജാമ്യഹം വേശ്മ ഭവാന് ദൃഷ്ടിപഥം ഗതഃ । ലോമശ ഉവാച । തീര്ഥാനി സന്തി ഭൂരീണി വര്ഷൈഽസ്മിന് ഭാരതേ ശുഭേ ॥ ൨,൬.

'ഞാൻ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ, ഭവാൻ എന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.' ലോമശൻ പറഞ്ഞു: 'ഭാരതഭൂമിയിൽ അനേകം പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്'.

യത്ത്വയാ ഹ്യുപചീര്ണാനി താനി സര്വാണി മേ വദ । വൈശ്യ ഉവാച । ഗങ്ഗാ ച സൂര്യ തനയാ മഹാപുണ്യാ സരസ്വതീ ॥ ൨,൬.

'നീ സന്ദർശിച്ച എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും പറയൂ.' വൈശ്യൻ പറഞ്ഞു: 'ഗംഗയും, സൂര്യപുത്രിയായ മഹാപുണ്യവതിയായ സരസ്വതിയും,'

ദശാശ്വമേധൈരയജദ്യത്ര ബ്രഹ്മാ സുരേശ്വരഃ । തീര്ഥരാജസ്തതഃ കാശീ മഹാദേവോ ദയാനിധിഃ ॥ ൨,൬.

'ബ്രഹ്മാവ് ദശാശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തിയ സ്ഥലം, അതിനുശേഷം തീർത്ഥരാജാവായ കാശിയും, കരുണാസാഗരനായ മഹാദേവനും.'

മൃതാനാം യത്ര ജന്തൂനാം കര്ണേ ജപതി താരകമ് । പുലഹസ്യാശ്രമം പുണ്യം ഫല്ഗുതീര്ഥഞ്ച ഗണ്ഡകീ ॥ ൨,൬.

'മരിച്ചവരുടെ ചെവിയിൽ താരകമന്ത്രം ജപിക്കുന്ന സ്ഥലം, പുലഹയുടെ ആശ്രമം, പുണ്യമായ ഫൽഗു തീർത്ഥവും ഗണ്ഡകിയും.'

ചക്രതീര്ഥം നൈമിഷഞ്ച ശിവതീര്ഥമനന്തകമ് । ഗോപ്രതാരകനാഗേശമയോധ്യാബിന്ദുസംജ്ഞിതമ് ॥ ൨,൬.

'ചക്രതീർഥം, നൈമിഷം, അനന്തമായ ശിവതീർഥം, ഗോപ്രതാര, നാഗേശ, അയോധ്യ, ബിന്ദു എന്ന പേരിലുള്ള സ്ഥലം.'

യത്രാസ്ത മുക്തിദഃ സാക്ഷാദ്രാമോ രാജീവലോചനഃ । ആഗ്നേയം വായുകൌബേരം കൌമാരം ഭൂരുഹാം പുനഃ ॥ ൨,൬.

'സാക്ഷാൽ മോക്ഷം നൽകുന്ന കമലനയനായ രാമൻ ഉള്ള സ്ഥലം, അഗ്നി, വായു, കുബേര, കുമാരൻ, ഭൂരുഹൻ എന്നിവരുടെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ.'

സൌകരം മഥുരാ യത്ര നിത്യം സന്നിഹതോ ഹരിഃ । പുഷ്കരം സത്യതീര്ഥഞ്ച ജ്വാലതീര്ഥം ദിനേശ്വരമ് ॥ ൨,൬.

'ഹരി എപ്പോഴും സന്നിഹിതനായ മഥുരയിലെ സൌകരം, പുഷ്കരം, സത്യതീർഥം, ജ്വാലാതീർഥം, ദിനേശ്വരം.'

ഇന്ദ്രതീര്ഥം കുരുക്ഷേത്രം യത്ര പ്രാചീ സരസ്വതീ । താപീ പയോഷ്ണീ നിര്വിന്ധ്യാ മലയഃ കൃഷ്ണവേണികാ ॥ ൨,൬.

'ഇന്ദ്രതീർഥം, കുരുക്ഷേത്രം, പ്രാചി സരസ്വതി ഒഴുകുന്ന സ്ഥലം, താപി, പയോഷ്ണി, നിർവിന്ദ്യ, മലയം, കൃഷ്ണവേണിക.'

ഗോദാവരീ ദണ്ഡകഞ്ച താമ്രചൂഡം സദോദകമ് । ദ്യാവാഭൂമീശ്വരം ദൃഷ്ട്വാ ശ്രീശൈലഃ പര്വതേശ്വരഃ ॥ ൨,൬.

'ഗോദാവരി, ദണ്ഡകം, എപ്പോഴും വെള്ളം ഒഴുകുന്ന താമ്രചൂഡം, ദ്യാവാഭൂമീശ്വരൻ, ശ്രീശൈലം, പർവതേശ്വരൻ.'

അസംഖ്യലിങ്ഗതീര്ഥാനി യത്ര സന്തി സദാ മുനേ । വേങ്കടാദ്രൌ മഹാതേജാഃ ശ്രീരങ്ഗാഖ്യഃ സ്വയം ഹരിഃ ॥ ൨,൬.

'അനന്തമായ ലിംഗതീർഥങ്ങൾ എപ്പോഴും ഉള്ള സ്ഥലം, വേങ്കടപർവതത്തിൽ മഹാതേജസ്സുള്ള ശ്രീരംഗ എന്ന സ്വയം ഹരിയും.'

വേങ്കടീ നാമ തത്രൈവ ദേവീ മഹിഷമര്ദിനീ । ചന്ദ്രതീര്ഥം ഭദ്രവടഃ കാവേരീകുടിലാചലൌ ॥ ൨,൬.

'അവിടെ തന്നെ മഹിഷാസുരനെ സംഹരിച്ച ദേവിയായ വേങ്കടി, ചന്ദ്രതീർഥം, ഭദ്രവട, വളഞ്ഞ് ഒഴുകുന്ന കാവേരി, അതിന്റെ മലകൾ.'

അവടോദാ താമ്രപര്ണോ ത്രികൃടഃ കോല്ലകോ ഗിരിഃ । വാസിഷ്ഠം ബ്രഹ്മതീര്ഥഞ്ച ജ്ഞാനതീര്ഥം മഹോദധിഃ ॥ ൨,൬.

അവടോട, താം്രപർണ്ണ, തൃകൃട, കൊല്ലകപർവതം, വാസിഷ്ഠം, ബ്രഹ്മതീർത്ഥം, ജ്ഞാനതീർത്ഥം, മഹാസമുദ്രം —

ഹൃഷീകേശം വിരാജഞ്ച വിശാലം നീലപര്വതഃ । ഭീമകൂടഃ ശ്വേതഗിരീ രുദ്രതീര്ഥമുമാവനമ് ॥ ൨,൬.

ഹൃഷീകേശം, വിരാജം, വിശാലം, നീലപർവതം, ഭീമകൂട്ട്, ശ്വേതപർവതം, രുദ്രതീർത്ഥം, ഉമാവനം —